Αθλήματα για παιδιά: Πώς επιλέγουμε άθλημα και σύλλογο – Πρέπει να προηγούνται στίβος και κολύμβηση;

Η επιλογή αθλήματος για τα παιδιά χρειάζεται να ξεκινά από τα ενδιαφέροντα και την ετοιμότητά τους, με τους γονείς να ελέγχουν την ασφάλεια, τον προπονητή και τις απαιτήσεις του προγράμματος. Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς, η αναζήτηση δραστηριότητας δεν αφορά μόνο ποιο άθλημα «γυμνάζει καλύτερα». Αφορά κυρίως πού θα νιώθει το παιδί άνετα, θα μαθαίνει και θα θέλει να επιστρέφει. Αυτή είναι και η κατεύθυνση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, η οποία δίνει προτεραιότητα στην ευχαρίστηση και στη συμμετοχή.

Ποδόσφαιρο επειδή πηγαίνει ο καλύτερος φίλος; Μπάσκετ επειδή το αγαπά ο πατέρας; Κολύμβηση επειδή θεωρείται καλή αρχή; Πριν συμπληρωθεί η αίτηση εγγραφής, αξίζει να ξεκαθαριστεί ποιος επιλέγει και με ποια κριτήρια.

Ρωτάμε το παιδί ή αποφασίζουμε μόνοι μας;

Το παιδί χρειάζεται ουσιαστικό λόγο στην επιλογή. Οι γονείς μπορούν να παρουσιάσουν επιλογές, να οργανώσουν επισκέψεις και να βάλουν τα αναγκαία όρια ως προς το κόστος και τις μετακινήσεις. Η δική τους αθλητική προτίμηση, όμως, δεν αρκεί για να καθορίσει τη δραστηριότητά του.

Στην ενημέρωσή της για έκθεση που δημοσιεύθηκε στο Pediatrics , η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής υπογραμμίζει ότι το ενδιαφέρον πρέπει να ξεκινά από το παιδί. Παράλληλα, ενθαρρύνει τη δοκιμή διαφορετικών αθλημάτων, ώστε τα παιδιά να ανακαλύπτουν τι τους αρέσει.

Μια πρακτική αρχή είναι να επιλεγούν δύο ή τρεις εφικτές δραστηριότητες και να ζητηθούν δοκιμαστικά μαθήματα, όπου προσφέρονται. Μετά την προπόνηση, η συζήτηση μπορεί να ξεκινά από το «πώς πέρασες;», «τι σου άρεσε;» και «θέλεις να ξαναπάς;».

Το ότι ένας φίλος βρίσκεται ήδη στην ομάδα μπορεί να βοηθήσει στην πρώτη γνωριμία. Δεν χρειάζεται, όμως, να γίνει υποχρέωση παραμονής, αν η εμπειρία δεν ταιριάζει στο παιδί.

Από ποια ηλικία μπορεί να ξεκινήσει οργανωμένο άθλημα;

Η ηλικία δίνει έναν προσανατολισμό, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της κριτήριο. Μετρά επίσης αν το παιδί μπορεί να ακολουθήσει απλές οδηγίες, να περιμένει τη σειρά του και να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της δραστηριότητας.

Σύμφωνα με τις οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, στις ηλικίες 2–5 ετών προέχει το κινητικό παιχνίδι: τρέξιμο, άλματα, ρίψεις, πιάσιμο μπάλας και εξερεύνηση της κίνησης. Τα περισσότερα παιδιά κάτω των έξι ετών δεν είναι ακόμη έτοιμα για τις απαιτήσεις οργανωμένου ανταγωνιστικού αθλητισμού.

Στα 6–9 έτη, πολλά παιδιά μπορούν να συμμετέχουν σε οργανωμένα προγράμματα, εφόσον οι κανόνες, ο εξοπλισμός και η διάρκεια προσαρμόζονται στην ηλικία τους. Στα 10–12 έτη, συνήθως μπορούν να διαχειριστούν πιο σύνθετες δεξιότητες και τακτικές. Οι διαφορές στην ανάπτυξη, ωστόσο, παραμένουν σημαντικές.

Άρα, η ένδειξη «τμήμα από τεσσάρων ετών» χρειάζεται διευκρίνιση: περιγράφει παιχνίδι και γνωριμία με την κίνηση ή προπόνηση με απαιτήσεις επίδοσης;

Είναι καλύτερο να ξεκινήσει με στίβο και κολύμβηση;

Ο στίβος και η κολύμβηση προσφέρουν χρήσιμες βάσεις, χωρίς να αποτελούν υποχρεωτικά στάδια πριν από κάθε άλλο άθλημα. Από τις οδηγίες για την αθλητική ετοιμότητα και την ποικιλία δραστηριοτήτων δεν προκύπτει μια ενιαία σειρά που πρέπει να ακολουθήσουν όλα τα παιδιά. Το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη διαφορετικών κινητικών δεξιοτήτων μέσα σε κατάλληλα προγράμματα.

Στον παιδικό στίβο, το τρέξιμο, τα άλματα και οι ρίψεις μπορούν να δώσουν πολλές διαφορετικές εμπειρίες κίνησης. Το πρόγραμμα Kids’ Athletics της World Athletics χρησιμοποιεί παιχνίδια και δραστηριότητες για την ανάπτυξη βασικών κινητικών δεξιοτήτων, όπως η ισορροπία, ο συντονισμός και η ευκινησία. Αυτή η προσέγγιση εξηγεί την αξία του ως αφετηρίας.

Η κολύμβηση έχει μια επιπλέον διάσταση: η εκμάθησή της είναι δεξιότητα ασφάλειας στο νερό. Σε άρθρο της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, η παιδίατρος W. Steen James την προτείνει ως πρώτη δραστηριότητα κυρίως γι’ αυτόν τον λόγο. Επισημαίνει ότι πολλά παιδιά μπορούν να αρχίσουν κατάλληλα μαθήματα από το πρώτο έτος, ανάλογα με την ανάπτυξη και την ετοιμότητά τους. Αυτό αφορά την εκμάθηση δεξιοτήτων στο νερό, χωρίς να συνεπάγεται ένταξη σε αγωνιστική ομάδα.

Τα μαθήματα, πάντως, δεν καταργούν την ανάγκη επίβλεψης. Ακόμη και τα παιδιά που γνωρίζουν κολύμβηση χρειάζονται ενήλικο να τα επιβλέπει.

Για την οικογένεια, το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι ένα παιδί μπορεί να μάθει κολύμβηση και παράλληλα να γνωρίσει το άθλημα που το ενδιαφέρει, εφόσον το πρόγραμμα παραμένει διαχειρίσιμο.

Πώς ελέγχουμε τον σύλλογο πριν από την εγγραφή;

Η επιλογή χρειάζεται να προχωρά πέρα από τη φήμη, τα κύπελλα ή την εικόνα στα κοινωνικά δίκτυα. Πρώτο βήμα είναι να γνωρίζουν οι γονείς ποιος ακριβώς φορέας οργανώνει τη δραστηριότητα και ποιος αναλαμβάνει το παιδί.

Για τα αθλητικά σωματεία, υπάρχει η δυνατότητα αναζήτησης στο ηλεκτρονικό μητρώο e-Kouros του υπουργείου Αθλητισμού, στην ενότητα των εγγεγραμμένων σωματείων. Η πλατφόρμα διαθέτει επίσης πληροφορίες για προπονητές. Ο έλεγχος της καταχώρισης αποτελεί χρήσιμο πρώτο βήμα· η καθημερινή ποιότητα της προπόνησης χρειάζεται ξεχωριστή αξιολόγηση.

Πριν από την πληρωμή, οι γονείς μπορούν να ζητήσουν το όνομα και τα προσόντα του προπονητή, την εμπειρία του με τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα και τον αριθμό παιδιών που αναλαμβάνει. Χρειάζονται επίσης σαφείς απαντήσεις για την αντιμετώπιση τραυματισμού, την παροχή πρώτων βοηθειών και την ενημέρωση της οικογένειας.

Εξίσου χρήσιμη είναι μια πλήρης εικόνα του κόστους: συνδρομή, εγγραφή, εξοπλισμός, στολές, συμμετοχές σε διοργανώσεις και μετακινήσεις. Μια οικονομικά προσιτή μηνιαία χρέωση μπορεί να συνοδεύεται από πρόσθετες υποχρεώσεις που πρέπει να είναι γνωστές εξαρχής.

Τι παρατηρούμε στον προπονητή και στην προπόνηση;

Το πιο αποκαλυπτικό στιγμιότυπο μπορεί να είναι η αντίδραση του προπονητή όταν ένα παιδί κάνει λάθος. Εξηγεί με υπομονή; Του δίνει δεύτερη ευκαιρία; Ενθαρρύνει και τα παιδιά που δυσκολεύονται;

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συστήνει στους γονείς να εξετάζουν αν υπάρχουν κανόνες συμπεριφοράς, διαδικασία αναφοράς προβλημάτων και σαφή όρια στην επικοινωνία ενηλίκων με ανηλίκους. Υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη ασφαλών εγκαταστάσεων και ορατών χώρων όταν υπάρχει ατομική επαφή προπονητή και παιδιού.

Προσβολές, εξευτελισμός, εκφοβισμός και σχόλια που μειώνουν το παιδί απαιτούν παρέμβαση. Η επίκληση της «πειθαρχίας» δεν αρκεί για να δικαιολογήσει τέτοιες συμπεριφορές. Ο γονιός χρειάζεται να γνωρίζει σε ποιον απευθύνεται και πώς ο σύλλογος εξετάζει μια καταγγελία.

Πρέπει να επιλέξει από νωρίς ένα μόνο άθλημα;

Η πρώιμη γνωριμία με ένα άθλημα διαφέρει από την πρώιμη εξειδίκευση, δηλαδή την εντατική ενασχόληση με μία δραστηριότητα σχεδόν όλο τον χρόνο, συχνά εγκαταλείποντας τις υπόλοιπες.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισημαίνει ότι, για τα περισσότερα αθλήματα, η εξειδίκευση πριν από την εφηβεία δεν αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση μελλοντικής επιτυχίας. Η ποικιλία δραστηριοτήτων επιτρέπει στα παιδιά να αποκτούν περισσότερες εμπειρίες και να ανακαλύπτουν τις προτιμήσεις τους.

Σε οδηγίες της 26ης Ιουλίου 2024, προτείνει επίσης 1–2 ημέρες ανάπαυσης την εβδομάδα και συνολικά 2–3 μήνες αποχής από το συγκεκριμένο άθλημα μέσα στο έτος, που μπορούν να χωριστούν σε διαστήματα. Η συνεχής προπόνηση χωρίς επαρκή ανάπαυση μπορεί να συνδέεται με εξάντληση και απώλεια ενδιαφέροντος.

Η γνωριμία με διαφορετικά αθλήματα δεν σημαίνει ότι πρέπει να γεμίσει κάθε απόγευμα με άλλη προπόνηση. Μπορεί να γίνει σταδιακά, σε διαφορετικές περιόδους.

Πόση άσκηση χρειάζεται χωρίς να υπερφορτώνεται;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει για παιδιά και εφήβους 5–17 ετών, κατά μέσο όρο μέσα στην εβδομάδα, τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας ημερησίως, κυρίως αερόβιας. Η σύσταση αφορά τη συνολική κίνηση: περιλαμβάνει παιχνίδι, περπάτημα, ποδήλατο και σχολική φυσική αγωγή, πέρα από την οργανωμένη προπόνηση.

Στον οικογενειακό προγραμματισμό χρειάζεται να υπολογίζονται και οι μετακινήσεις, η ώρα επιστροφής, το διάβασμα και ο ύπνος. Η διαθεσιμότητα μιας θέσης σε ακαδημία δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η συγκεκριμένη ώρα χωρά στην καθημερινότητα του παιδιού.

Τι κάνουμε αν ζητήσει να σταματήσει;

Η πρώτη αντίδραση χρειάζεται να είναι συζήτηση. Βαρέθηκε τη δραστηριότητα; Δυσκολεύεται με την παρέα; Φοβάται τον προπονητή; Είναι κουρασμένο ή πονάει;

Η επίμονη απώλεια χαράς και η σωματική ή ψυχική εξάντληση μπορεί να συνδέονται με αθλητική εξουθένωση. Αν το παιδί αναφέρει κακομεταχείριση, χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση.

Μπορεί τελικά να χρειάζεται αλλαγή τμήματος, συλλόγου, ωραρίου ή αθλήματος. Η εγγραφή του Σεπτεμβρίου δεν είναι ισόβια δέσμευση. Το ζητούμενο για τη νέα χρονιά είναι να βρει μια δραστηριότητα στην οποία θα αισθάνεται ασφαλές, θα δοκιμάζει τις δυνατότητές του και θα έχει λόγο να επιστρέψει την επόμενη εβδομάδα.

 

• Αθλητισμός
• παιδιά