Αυξανόμενες πιέσεις στη Χαμάς να δεχθεί το σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα – Οι γεωπολιτικοί υπολογισμοί πίσω από την ειρηνευτική πρωτοβουλία

Σε κρίσιμη καμπή βρίσκεται η ειρηνευτική πρωτοβουλία για τη Γάζα, καθώς Άραβες και Μουσουλμάνοι ηγέτες εντείνουν τις πιέσεις προς τη Χαμάς να αποδεχθεί το σχέδιο 20 σημείων που παρουσίασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Η πρόταση, που συντάχθηκε με έντονη συμμετοχή περιφερειακών δυνάμεων, υπόσχεται τερματισμό των εχθροπραξιών, ανοικοδόμηση και σταθερότητα, αλλά περιλαμβάνει γκρίζες ζώνες που απαιτούν πολιτικό ρεαλισμό και σπάνια συναίνεση.
Άραβες και Μουσουλμάνοι ηγέτες, σε συντονισμό με τις ΗΠΑ, ασκούν συντονισμένες πιέσεις προς τη Χαμάς να αποδεχθεί το σχέδιο για τη Γάζα που παρουσίασε ο Ντόναλντ Τραμπ, υπογραμμίζοντας ότι προέχει ο τερματισμός των συγκρούσεων, παρά τις επιμέρους διαφωνίες επί των όρων.

Παρά τις αποκλίσεις από προηγούμενες συνεννοήσεις που έγιναν στη Νέα Υόρκη, η γενική αποδοχή του σχεδίου από χώρες-κλειδιά όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος, η Ιορδανία, η Τουρκία και το Κατάρ, δείχνει πως υπάρχει κοινή στρατηγική να τελειώσει η ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση και να αναχαιτιστεί η ανθρωπιστική κρίση στη Λωρίδα της Γάζας.

Η πίεση στη Χαμάς και ο γεωπολιτικός ρεαλισμός

Η Χαμάς, αν και εμφανίζεται επιφυλακτική, βρίσκεται αντιμέτωπη με πιεστικό δίλημμα: να αποδεχθεί ένα σχέδιο που ενδέχεται να της αφαιρέσει την κυριαρχία στη Γάζα ή να απομονωθεί από τους στενότερους περιφερειακούς της συμμάχους – την Αίγυπτο, το Κατάρ και την Τουρκία.

Το σχέδιο προβλέπει αμνηστία για όσους παραιτηθούν από τα όπλα, διασφαλίζει τη διατήρηση του παλαιστινιακού πληθυσμού στη Γάζα και προτείνει πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, αν και τα σημεία που αφορούν τη μεταβατική διακυβέρνηση και τη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης παραμένουν ασαφή.

Οι αντιφάσεις και οι απορίες για το σχέδιο Τραμπ

Ο H.A. Hellyer, ανώτερος ερευνητής στο RUSI του Λονδίνου, επισημαίνει ότι το σχέδιο έχει σημαντικά “θολά” σημεία: ποιος θα διοικεί τη διεθνή δύναμη, ποιο θα είναι το χρονοδιάγραμμα της αποχώρησης του Ισραήλ και ποια θα είναι η θέση της Παλαιστινιακής Αρχής.

Η Παλαιστινιακή Αρχή, άλλωστε, ελέγχει μόνο τη Δυτική Όχθη και έχει αποδυναμωθεί σημαντικά σε πολιτικό επίπεδο. Η μεταρρύθμισή της αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μετάβαση εξουσίας στη Γάζα, σύμφωνα με τους Αμερικανούς.

Ο ρόλος των κρατών του Κόλπου και τα εθνικά συμφέροντα

Η συμμετοχή των κρατών του Κόλπου στο σχέδιο δεν είναι μόνο ανθρωπιστική ή διπλωματική. Οι ηγεσίες της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και του Κατάρ επιδιώκουν την απομάκρυνση από τις συγκρούσεις ώστε να επικεντρωθούν στα οικονομικά και τεχνολογικά τους οράματα – τη Vision 2030, τις μεγάλες επενδύσεις και τη διεθνή τους εικόνα.

Η στήριξη στην πρωτοβουλία Τραμπ ενισχύει τους δεσμούς τους με την Ουάσινγκτον, κάτι που αποτελεί προτεραιότητα ενόψει πιθανών περιφερειακών ανακατατάξεων.

Η Τουρκία και το προσωπικό στοίχημα Ερντογάν

Για τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η εμπλοκή στην ειρηνευτική διαδικασία είναι στρατηγικό χαρτί. Η Γάζα προσφέρει στην Άγκυρα λόγο παρουσίας στο παλαιστινιακό ζήτημα, ενώ η στενή του σχέση με τον Τραμπ αναδεικνύει την Τουρκία ως αναντικατάστατο εταίρο.

Η A. Aydıntaşbaş του Brookings υποστηρίζει ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στη διαμόρφωση και υλοποίηση του σχεδίου εξυπηρετεί και τις τουρκικές επιδιώξεις στη Συρία, δημιουργώντας νέο δίκτυο επιρροής.