CNN: Η δολοφονία του Κερκ είναι μια εθνική τραγωδία σε μια διχασμένη Αμερική – Δημιουργείται νέο μοντέλο βίας;

Η σφαίρα που δολοφόνησε τον 31χρονο πατέρα δύο παιδιών Τσάρλι Κερκ μέσα σε πανεπιστημιούπολη της Γιούτα την Τετάρτη, ήταν ταυτόχρονα και μια ανατριχιαστική επίθεση στην ελευθερία του λόγου και στη Δημοκρατία -τα μόνα αναχώματα απέναντι σε μια ολοένα και ταχύτερη κατρακύλα προς την αυτοτροφοδοτούμενη πολιτική βία.

Ο κίνδυνος τώρα είναι ότι η πιο πρόσφατη δολοφονία πολιτικού προσώπου στην Αμερική θα απελευθερώσει άγνωστες συνέπειες σε μια χώρα οργισμένη, που ήδη παλεύει με μια κατακερματισμένη πολιτική εποχή. Η τελευταία δημόσια πράξη του Κερκ ήταν μια εκδήλωση σε πανεπιστήμιο — από τις πολλές που είχε κάνει ανά τη χώρα — εμπνέοντας νεαρούς συντηρητικούς που συχνά αισθάνονταν στο περιθώριο σε κατά βάση φιλελεύθερες πανεπιστημιουπόλεις, αλλά και συζητώντας με προοδευτικούς φοιτητές που προσέρχονταν για να τον αμφισβητήσουν.

Ο ιδρυτής της Turning Point USA, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ήταν μια αμφιλεγόμενη φιγούρα. Η ρητορική του μπορούσε να προσβάλλει πολλούς συμπολίτες του, κυρίως από την Αριστερά.

Ωστόσο, πέθανε προσπαθώντας να πείσει άλλους Αμερικανούς να συμμετάσχουν στον πολιτικό του αγώνα, κάνοντας χρήση της ίδιας της Πρώτης Τροπολογίας του Συντάγματος -εκείνης που προστατεύει την ελευθερία του λόγου και του ειρηνικού συνέρχεσθαι, ακόμα και -κυρίως- όταν αυτός ο λόγος είναι προσβλητικός για κάποιους.

«Όταν κάποιος αφαιρεί τη ζωή ενός ανθρώπου εξαιτίας των ιδεών ή των ιδανικών του, τότε αυτή η συνταγματική βάση απειλείται», δήλωσε ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης της Γιούτα, Σπένσερ Κοξ, μετά τον θάνατο του Κερκ. Ο πρώην πρόεδρος Τζορτζ Ο. Μπους, σε μια σπάνια δήλωσή του, αποτύπωσε τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η χώρα μετά τη δολοφονία του Κερκ από άγνωστο δράστη, ο οποίος παρέμενε ασύλληπτος μέχρι το βράδυ της Τετάρτης.

«Σήμερα, ένας νέος άνθρωπος δολοφονήθηκε εν ψυχρώ ενώ εξέφραζε τις πολιτικές του απόψεις», έγραψε ο Μπους. «Και αυτό συνέβη σε πανεπιστημιούπολη, εκεί όπου η ανοιχτή ανταλλαγή αντίθετων ιδεών θα έπρεπε να είναι ιερή. Η βία και η χολή πρέπει να εκλείψουν από τον δημόσιο διάλογο».

Το νέο φρικτό επεισόδιο σε έναν φαύλο κύκλο βίας

Δεν έχει δοθεί κανένα κίνητρο για τη δολοφονία, ενώ η αστυνομία εξακολουθούσε να καταδιώκει τον δράστη το βράδυ της Τετάρτης. Η δολοφονία του Κερκ είναι το πιο πρόσφατο φρικτό επεισόδιο σε μια εποχή όπου οι πολιτικές διαφωνίες έχουν παγιωθεί σε πικρή έχθρα που διχάζει τη χώρα.

Μόλις πριν από έναν χρόνο, ο Τραμπ γλίτωσε στο τσακ από δολοφονική απόπειρα ενώ έκανε προεκλογική εκστρατεία στην Πενσυλβάνια. Αυτή την εβδομάδα συγκροτήθηκε σώμα ενόρκων στη δίκη του άνδρα που κατηγορείται ότι προσπάθησε να τον σκοτώσει αργότερα στη Φλόριντα. Τον Ιούνιο, η Δημοκρατική πρώην πρόεδρος της Βουλής της Μινεσότα, Μελίσα Χόρτμαν, και ο σύζυγός της δολοφονήθηκαν στο σπίτι τους, σε μια πράξη που το FBI χαρακτήρισε «φρικτή στοχευμένη βία» εναντίον εκλεγμένων αξιωματούχων. Ο γερουσιαστής της πολιτείας Τζον Χόφμαν και η σύζυγός του πυροβολήθηκαν επίσης αλλά επέζησαν. Ο Δημοκρατικός κυβερνήτης της Πενσυλβάνια, Τζος Σαπίρο, διέφυγε με την οικογένειά του μια απόπειρα εμπρησμού στην κυβερνητική έπαυλη τον Απρίλιο.

Η αμερικανική πολιτική έχει μακρά ιστορία δολοφονιών, επιθέσεων και βίας. Όμως σήμερα επικρατεί η τρομακτική αίσθηση ότι η κατάσταση χειροτερεύει. «Η πολιτική βία έχει απελευθερωθεί. Μπορούμε να μιλάμε για αυτήν ή την άλλη απόπειρα ή δολοφονία. Συμβαίνει και από τα αριστερά και από τα δεξιά, και οι λογικοί άνθρωποι το ξέρουν, ξέρουν τι δείχνουν τα δεδομένα», είπε η Τζουλιέτ Κάγεμ, ανώτερη αναλύτρια εθνικής ασφάλειας του CNN, στην εκπομπή «Erin Burnett OutFront» την Τετάρτη.

«Το κοινό σημείο που πρέπει να κατανοήσουμε ως έθνος είναι ότι μια ελεύθερη κοινωνία υπάρχει μόνο όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι μπορούν να μπουν στην πολιτική αρένα, όπως έκανε ο Τσάρλι Κερκ, να πουν πράγματα που κάποιοι συμπαθούν, άλλοι απορρίπτουν, και να μη σκοτώνονται γι’ αυτό. Πρόκειται για επίθεση εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών αλλά και του ίδιου του Κερκ».

Ένας φόβος τώρα είναι ότι η δολοφονία του Κερκ θα σπείρει περισσότερη βία, αντίποινα και θα βαθύνει τον κύκλο του πολιτικού αίματος. Οι εθνικοί ηγέτες, ξεκινώντας από τον Τραμπ, πρέπει να κάνουν ό,τι μπορούν για να μην αφήσουν τη θλίψη και την οργή να πυροδοτήσουν μια τέτοια αντίδραση.

«Αυτή είναι μια σκοτεινή στιγμή για την Αμερική», είπε ο πρόεδρος σε δήλωσή του από το Οβάλ Γραφείο το βράδυ της Τετάρτης, αποκαλώντας τον Κερκ «μάρτυρα της αλήθειας και της ελευθερίας».

Η πικρή οργή ξεσπά στα social media

Λίγες ώρες μετά την επιβεβαίωση του θανάτου του Κερκ, πολιτικοί και από τα δύο κόμματα εξέφρασαν συλλυπητήρια, προειδοποίησαν κατά της βίας και κάλεσαν σε ψυχραιμία. Αυτό πάντα συμβαίνει έπειτα από τέτοιες τραγωδίες. Όμως μέσα σε λίγα λεπτά, η πολιτική ρητορική που μπορεί να οδηγήσει ευάλωτους ανθρώπους σε ειδεχθείς πράξεις, ξαναφούντωσε.

Στο Καπιτώλιο το βράδυ της Τετάρτης, η Ρεπουμπλικανή βουλευτής Άννα Πολίνα Λούνα φώναξε στους Δημοκρατικούς μέσα στην αίθουσα της Βουλής: «Εσείς το προκαλέσατε αυτό». Η Δημοκρατική Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ είπε στον Μάνου Ράτζου του CNN ότι οι Ρεπουμπλικάνοι πρέπει να στηρίξουν μέτρα για την ασφάλεια των όπλων ώστε να σταματήσει τέτοια βία.

«Αρκετά πια. Είναι φρικτό. Είναι απαίσιο, και η δολοφονία του Τσάρλι Κερκ κινδυνεύει να ξεφουρνίσει πολιτικό χάος και βία που δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στην Αμερική. Δεν μπορούμε να το ρισκάρουμε».

Ο Κοξ μίλησε με συγκίνηση που ταίριαζε στη στιγμή, καλώντας όλους «να σταματήσουν να μισούν τους συμπολίτες μας». Πρόσθεσε: «Τίποτα από όσα πω δεν μπορεί να μας ενώσει ως χώρα. Τίποτα από όσα πω τώρα δεν μπορεί να διορθώσει αυτό που έχει σπάσει… έχουμε απελπιστική ανάγκη από ηγέτες στη χώρα μας, αλλά περισσότερο από ηγέτες χρειαζόμαστε κάθε άνθρωπο σε αυτή τη χώρα να σκεφτεί πού είμαστε και πού θέλουμε να πάμε και να αναρωτηθεί: αυτό είναι; Αυτό είναι που μας έφερε η πορεία 250 χρόνων;».

Η προσευχή του Κοξ δύσκολα θα εισακουστεί, αν κρίνουμε από τις χυδαιότητες που ξεχύθηκαν στα social media μετά τους πυροβολισμούς. Κάποιοι από την Αριστερά πανηγύρισαν σε αναρτήσεις που θρηνούσαν τον Κερκ ή χλεύασαν τις συνηθισμένες «σκέψεις και προσευχές» που προσφέρουν οι Ρεπουμπλικάνοι έπειτα από μαζικούς πυροβολισμούς.

Κάποιοι συντηρητικοί χρήστες κατηγόρησαν ανοιχτά τους Δημοκρατικούς που πρόσφεραν συλλυπητήρια ότι ευθύνονται για τον θάνατο του Κερκ και κάλεσαν σε εκδίκηση. Οι Αμερικανοί ανέκαθεν ήταν διχασμένοι, και η πολιτική βία σιγοκαίει σε όλη τη ζωή μιας δημοκρατίας που έχασε μισό εκατομμύριο ψυχές σε εμφύλιο πόλεμο. Όμως ο θάνατος του Κερκ έδειξε πώς τα social media έχουν γίνει χώρος συγκέντρωσης για όσους εκφράζουν ακραίες πολιτικές θέσεις με ασυδοσία. Η δημόσια σφαίρα που ανέφερε ο Μπους είναι σήμερα πολύ μεγαλύτερη και πιο ευάλωτη στη μόλυνση του εξτρεμισμού.

Η πολιτική βία ως «αμερικανικό πρόβλημα» –αλλά όχι αποκλειστικά

Συχνά λέγεται σε τέτοιες στιγμές ότι η πολιτική βία και οι δολοφονίες είναι ένα κατεξοχήν αμερικανικό πρόβλημα. Εξάλλου, τέσσερις πρόεδροι έχουν δολοφονηθεί. Αρκετοί άλλοι επέζησαν από πυροβολισμούς, όπως ο Ρόναλντ Ρίγκαν και ο Τζέραλντ Φορντ.

Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ και ο Ρόμπερτ Φ. Κένεντι δολοφονήθηκαν και οι δύο το τραγικό έτος 1968. Πιο πρόσφατα, η τότε Δημοκρατική βουλευτής Γκαμπριέλ Γκίφορντς και ο Ρεπουμπλικανός Στιβ Σκαλίς υπέστησαν βαριά τραύματα από πυροβολισμούς. Ο σύζυγος της πρώην προέδρου της Βουλής, Νάνσι Πελόζι, υπέστη σοβαρό τραύμα στο κεφάλι σε επίθεση στο σπίτι του.

Σε μια νέα μορφή φερόμενης πολιτικής βίας, ο CEO της United Healthcare, Μπράιαν Τόμσον, πυροβολήθηκε στο Μανχάταν. Ο Λουίτζι Μανιόνι, που κατηγορείται για τη δολοφονία, εξυμνήθηκε ως ήρωας από κάποιους αριστερούς χρήστες στα social media. Ο ίδιος δήλωσε αθώος. Όμως και άλλες δυτικές χώρες έχουν γνωρίσει αιματοχυσία. Το 2022, ο πρώην Ιάπωνας πρωθυπουργός Σίνζο Άμπε δολοφονήθηκε. Το 2002, ο Ολλανδός πολιτικός κατά της μετανάστευσης Πιμ Φορτάιν δολοφονήθηκε. Το 1986, ο Σουηδός πρωθυπουργός Ούλοφ Πάλμε επίσης δολοφονήθηκε. Δύο Βρετανοί βουλευτές, η Τζο Κοξ και ο Ντέιβιντ Άμες, σκοτώθηκαν την τελευταία δεκαετία εν ώρα καθήκοντος. Και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Γιτζάκ Ράμπιν δολοφονήθηκε το 1995 σε συγκέντρωση για τις Συμφωνίες του Όσλο.

Αν και η πολιτική δολοφονία δεν είναι αποκλειστικά αμερικανικό φαινόμενο, οι ΗΠΑ φαίνονται ιδιαίτερα ευάλωτες στη μετατροπή των πολιτικών διαφορών σε βία, εν μέρει λόγω των βαθιών διαιρέσεων για την ίδια τη φύση του έθνους και της εύκολης πρόσβασης στα πυροβόλα όπλα.

Η αντίδραση των Ρεπουμπλικανών και ο ρόλος του Τραμπ

Το αν η δολοφονία του Κερκ θα κληροδοτήσει ένα νέο μοτίβο βίας μπορεί να εξαρτηθεί από το πώς θα αντιδράσουν οι Ρεπουμπλικάνοι του MAGA. Πολλά θα εξαρτηθούν από τον Τραμπ, έναν πρόεδρο που δεν είναι γνωστός για την ικανότητά του να κατευνάζει τα πνεύματα. Ο ίδιος έχει εμπορευθεί συχνά την ακραία ρητορική.

Μόλις το περασμένο Σαββατοκύριακο, κοινοποίησε meme στα social media που υπονοούσε ότι ετοιμαζόταν να εισβάλει στο Σικάγο, μετά τη χρήση ομοσπονδιακών δυνάμεων για καταστολή της εγκληματικότητας. Και ήταν αυτός που υποκίνησε τη διαβόητη έκρηξη μαζικής πολιτικής βίας των τελευταίων δεκαετιών, όταν οι υποστηρικτές του εισέβαλαν στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021 για να ανατρέψουν το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών που είχε χάσει.

Ο Τραμπ -που ήταν κοντά στον Κερκ- θα μπορούσε να ρίξει τους τόνους με δηλώσεις που θα καλούν σε ψυχραιμία. Μια επιλογή θα ήταν οι ηγέτες των Ρεπουμπλικανών και των Δημοκρατικών να εμφανιστούν μαζί σε ένδειξη ενότητας. Αλλά σε μια εποχή που κάθε πλευρά κατηγορεί την άλλη ότι υποκινεί βία, αυτό μοιάζει αδύνατο να συμβεί.

Σε μια ανησυχητική στροφή στον επικήδειο λόγο του για τον Κερκ, ο Τραμπ υπονόησε ότι η απάντησή του θα είναι η ενίσχυση της καταστολής και των αυταρχικών του τάσεων. «Η κυβέρνησή μου θα βρει έναν προς έναν όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτήν την αγριότητα και σε άλλες πολιτικές πράξεις βίας, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων που τη χρηματοδοτούν και τη στηρίζουν, καθώς και εκείνων που στοχοποιούν τους δικαστές μας, τα σώματα ασφαλείας και όλους όσοι φέρνουν τάξη στη χώρα μας», είπε. Ο Τραμπ αναφέρθηκε συγκεκριμένα μόνο στη βία που διαπράττεται εναντίον Ρεπουμπλικανών.

Οι επίκαιρες λέξεις του Ρόμπερτ Κένεντι

Τον Απρίλιο του 1968, ο Ρόμπερτ Φ. Κένεντι, τότε υποψήφιος για το χρίσμα των Δημοκρατικών, είχε την οδυνηρή αποστολή να ανακοινώσει τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ σε ένα κυρίως αφροαμερικανικό ακροατήριο στην Ινδιανάπολη.

Ο Κένεντι είπε: «Αυτό που χρειαζόμαστε στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι η διαίρεση· αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι το μίσος· αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι η βία ή η ανομία· αλλά η αγάπη και η σοφία, και η συμπόνια του ενός για τον άλλον». Και συνέχισε: «Η συντριπτική πλειονότητα των λευκών και η συντριπτική πλειονότητα των μαύρων σε αυτή τη χώρα θέλουν να ζουν μαζί, θέλουν να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής μας και θέλουν δικαιοσύνη για όλους τους ανθρώπους που κατοικούν στη γη μας».

Τα λόγια του Κένεντι ισχύουν και για τις πολιτικές διαιρέσεις του σήμερα. Ο λόγος του είναι ακόμη πιο συγκινητικός εκ των υστέρων, καθώς ο ίδιος δολοφονήθηκε δύο μήνες αργότερα. Όμως, μετά μια ακόμα φρικτή δολοφονία που χτύπησε κατευθείαν τα θεμέλια της υπόσχεσης της Αμερικής, είναι δύσκολο να υπάρχει ελπίδα.

«Δεν μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας αν δεν μπορούμε να μιλήσουμε ο ένας με τον άλλον», είπε ο Δρ Τζόναθαν Ράινερ, καθηγητής και καρδιολόγος που θεραπεύει πολλά μέλη του Κογκρέσου, στον Τζέικ Τάπερ του CNN την Τετάρτη. «Και δεν μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας, αν πρόκειται να σκοτώνουμε ο ένας τον άλλον».

• δολοφονία
• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ
• Τσάρλι Κερκ