Data.gov.gr: Παρουσιάστηκε το ελληνικό portal για τα δεδομένα του Δημοσίου

Ένα κεντρικό σημείο πρόσβασης σε δεδομένα του Δημοσίου αποκτούν πολίτες, ερευνητές, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και οργανισμοί μέσα από την πύλη Data.gov.gr. Στις σελίδες της έχουν συγκεντρωθεί μέχρι στιγμής 9.523 σύνολα / datasets και 31.441 πόρους ανοιχτών δεδομένων από 455 οργανισμούς και 22 υπηρεσίες δεδομένων του Δημοσίου.

Κεντρικό μήνυμα της παρουσίασης της νέας εθνικής πύλης δεδομένων από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ήταν ότι ότι τα ανοικτά δεδομένα δεν αποτελούν πλέον μια θεωρητική συζήτηση για το μέλλον, αλλά ένα κρίσιμο εργαλείο διαφάνειας, καινοτομίας και ανάπτυξης.

Σύμφωνα με το υπουργείο, δεν πρόκειται για μια τεχνολογική υποδομή, αλλά ένα νέο μοντέλο λειτουργίας του κράτους, που επιχειρεί να μετατρέψει την πληροφορία σε δημόσιο αγαθό, διαθέσιμο σε όλους, με στόχο την ανάπτυξη, τη διαφάνεια και την ενίσχυση της καινοτομίας στην ψηφιακή εποχή.

Όπως επισημάνθηκε, η νέα πύλη δεν φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μια απλή «αποθήκη αρχείων», αλλά ως μια οργανωμένη υποδομή δεδομένων με συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Για τον λόγο αυτό, κάθε dataset που εντάσσεται στην πλατφόρμα θα πρέπει να πληροί κριτήρια που αφορούν την πληρότητα μεταδεδομένων, την τακτική ενημέρωση, τη χρήση ανοικτών μορφών, τη σαφή άδεια χρήσης, την προστασία προσωπικών δεδομένων και τη διαλειτουργικότητα.

Η νέα πλατφόρμα εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως κρίσιμο εργαλείο για την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων, αλλά και για την έρευνα και την καινοτομία. Πανεπιστήμια και ερευνητές αποκτούν πρόσβαση σε μεγάλα σύνολα δεδομένων για την υγεία, το κλίμα, την κοινωνία και άλλους τομείς, χωρίς να απαιτούνται ειδικές άδειες ή πρόσθετη χρηματοδότηση για τη συλλογή τους.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην οικονομική διάσταση του εγχειρήματος. Σύμφωνα με τα στελέχη του υπουργείου, τα ανοικτά δεδομένα δημιουργούν σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο, καθώς επιχειρήσεις και startups μπορούν να τα αξιοποιήσουν για την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών χωρίς κόστος απόκτησης.

Σημαντικά οφέλη αναμένονται και για τη λειτουργία του Δημοσίου, αφού η ύπαρξη κεντρικά διαθέσιμων δεδομένων μειώνει τη γραφειοκρατία και περιορίζει την ανάγκη επανάληψης διαδικασιών μεταξύ φορέων. 

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στην περιβαλλοντική και κοινωνική αξία των δεδομένων, καθώς πληροφορίες που αφορούν την ενέργεια, το περιβάλλον και το κλίμα μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό πολιτικών που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η διασύνδεση με το ευρωπαϊκό portal data.europe.eu αναμένεται να καταστήσει τα ελληνικά δεδομένα ορατά και αξιοποιήσιμα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

«Τα ανοικτά δεδομένα είναι πλούτος»

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, χαρακτήρισε την παρουσίαση της πλατφόρμας ως «πολύ μεγάλη στιγμή» για τη δημόσια διοίκηση και την ελληνική ψηφιακή πολιτική. Μιλώντας για ένα σημαντικό έλλειμμα στο κομμάτι των ανοικτών δεδομένων, υπογράμμισε ότι «υπήρχε μια μαύρη τρύπα» γύρω από τη διαθεσιμότητα και τη διάθεση δημοσίων δεδομένων.

«Είναι δύσκολο έργο να πείσουμε το Δημόσιο να ανοίξει τα δεδομένα του», σημείωσε ο υπουργός, εξηγώντας ότι για δεκαετίες δεν υπήρχε η απαραίτητη κουλτούρα αξιοποίησης και διάθεσης δεδομένων. «Τα ανοικτά δεδομένα είναι πλούτος και πρέπει να κατανοήσουμε την αξία τους», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, επεσήμανε ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς η συγκέντρωση μεγάλου όγκου πληροφοριών, αλλά η ύπαρξη αξιόπιστων, ενημερωμένων και επαναχρησιμοποιήσιμων δεδομένων, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν «πηγή βάσης για καινούργιες εφαρμογές», δίνοντας ώθηση στην καινοτομία, στις startups, στην πανεπιστημιακή κοινότητα και στην ερευνητική δραστηριότητα.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης έγινε επίσης αναφορά στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στις δημόσιες υπηρεσίες, με τον υπουργό να συνδέει το Data.gov.gr με το ευρύτερο ψηφιακό οικοσύστημα που δημιουργείται στη χώρα. «Δεν υπάρχει τεχνητή νοημοσύνη χωρίς ανοικτά δεδομένα», τόνισε ο Δημ. Παπαστεργίου. το πλαίσιο αυτό μνημόνευσε και τις νέες ψηφιακές υποδομές που αναπτύσσονται, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «σύντομα ο Δαίδαλος [σ.σ. ο ελληνικός υπερ-υπολογιστής] θα αρχίσει να χτυπά», παραπέμποντας στις νέες δυνατότητες που αναμένεται να δημιουργηθούν στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και της ανάλυσης δεδομένων.

Τέλος, ο υπουργός έκανε ειδική αναφορά στην ανάγκη συνεχούς συνεργασίας με την κοινωνία, την πανεπιστημιακή κοινότητα και τους ερευνητικούς φορείς, ώστε τα δεδομένα να αξιοποιούνται ουσιαστικά και να επιστρέφουν αξία στους πολίτες.

Νομική υποχρέωση η ανάρτηση

Από τη μεριά του, ο  ειδικός γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, Βασίλης Καρκατζούνης, μίλησε για μια συλλογική προσπάθεια, που απαιτεί τη συμμετοχή όλων των φορέων του Δημοσίου.  Σύμφωνα με τον ίδιο, το όραμα της πλατφόρμας βασίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:

• ην απλή, διαφανή και αξιόπιστη πρόσβαση στα δημόσια δεδομένα,
• τη βελτίωση της ποιότητας και της επαναχρησιμοποίησής τους,
• την ενίσχυση της καινοτομίας και της τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων και
• τη συνεχή βελτίωση της πλατφόρμας μέσα από συνεργασία με οργανισμούς, πολίτες και επιχειρήσεις.

Όσον αφορά στο περιεχόμενο, ξεκαθάρισε ότι η δημοσίευση ανοικτών δεδομένων «δεν είναι επιλογή, αλλά νομική υποχρέωση». Όπως εξήγησε, η νέα φιλοσοφία του κράτους βασίζεται στην αρχή «ανοικτά εξ ορισμού – κλειστά αν υπάρχει λόγος», όπως π.χ. στην περίπτωση προσωπικών δεδομένων. Διευκρίνισε, πάντως, ότι η εξαίρεση χρειάζεται αιτιολόγηση.

Η πορεία προς τη σημερινή μορφή της πλατφόρμας περιγράφηκε ως «μακρύ ταξίδι» που ξεκίνησε ήδη από το 2013. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το 2020 υπήρχαν μόλις 83 σύνολα δεδομένων από 28 οργανισμούς, ενώ το 2025 συστάθηκε η Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, η οποία ανέλαβε τον συντονισμό της εθνικής στρατηγικής.

• δεδομένα
• Δημήτρης Παπαστεργίου
• Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης