«Δεν ξεχνώ»: 51 χρόνια μετά την εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο — Η χαμένη γενιά της Λαπήθου ζητά ακόμη απαντήσεις

Λάπηθος, Καραβάς, Μόρφου, Αϋρκώτισσα. Ονόματα που χαράχτηκαν βαθιά στην κυπριακή μνήμη, με αίμα και σιωπή. Πενήντα ένα χρόνια μετά την εισβολή του Αττίλα, η Κύπρος μετρά ακόμη αγνοούμενους. Μετρά ακόμη προδοσίες, χαμένες μάχες και θυσίες που δεν έγιναν ποτέ ηρωικά έπη, γιατί η Ιστορία τις τσιμέντωσε με το μπετό της συνενοχής.

Στην πιο σκοτεινή γωνιά αυτού του εθνικού τραύματος, στέκει η χαμένη γενιά της Λαπήθου: εξήντα έως ογδόντα νέοι —οι περισσότεροι έφεδροι, άοπλοι, με σαγιονάρες και πολιτικά— που στάλθηκαν από την Πάφο, μέσω Ιδαλίου, σε έναν άγνωστο τόπο, να αναχαιτίσουν… μια μεραρχία. Χωρίς σχέδιο. Χωρίς εντολές. Χωρίς ούτε ένα παγούρι νερό.

Τους είπαν ότι τα όπλα θα έρθουν. Αν περίμεναν, ακόμη εκεί θα ήταν.

«Σαν αρνιά επί σφαγή»

Οι μαρτυρίες συγκλονίζουν. Ο τότε έφεδρος Χριστάκης Καθητζιώτης, μιλώντας στον Φιλελεύθερο, περιγράφει σκηνές από ένα ανοργάνωτο πολεμικό θέατρο όπου οι ζωές παραδίδονταν στην τύχη, γιατί η ηγεσία… είχε άλλες προτεραιότητες. Με τον ανθυπολοχαγό Κώστα Ελευθερίου ανέλαβαν να εντοπίσουν τους στρατιώτες του 70 Τάγματος Μηχανικού. Στον δρόμο συνάντησαν την ομάδα από την Πάφο — χαμένους ανάμεσα στα χωράφια, ταλαιπωρημένους, αποπροσανατολισμένους.

Η μαύρη αυγή του Ιουλίου: Η τουρκική εισβολή και η προδοσία των “πατριωτών” – Deja vu στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο;

«Μας είπαν ότι ήταν εκεί απ’ το Σάββατο και τους είχαν υποσχεθεί όπλα που δεν ήρθαν ποτέ. Τους κατευθύναμε προς Αγιο Μάμα και Μύρτου, μήπως και σωθούν. Στο ΓΕΕΦ μάς γέλασαν όταν το αναφέραμε…».

Οι αξιωματικοί γέλασαν. Και η γραμμή έσπασε.

Οι νεκροί δεν ζητούν εκδίκηση. Ζητούν φωνή.

Το 70 Τάγμα Μηχανικού μετρά 31 νεκρούς και αγνοούμενους από εκείνες τις ημέρες. Άλλοι πέθαναν επί τόπου, άλλοι χάθηκαν στη μεταγενέστερη φρίκη των μαζικών εκτελέσεων και της αιχμαλωσίας. Ο στρατιώτης Πανίκος Αλεξάνδρου —που αρχικά χαρακτηρίστηκε λιποτάκτης— κατέθεσε τελικά στον «Φάκελο της Κύπρου» και αποκάλυψε την αναρχία:
ναρκοθέτηση μέρα μεσημέρι, με τους Τούρκους να παρακολουθούν, οδηγίες για διανυκτέρευση στο μέτωπο χωρίς εφεδρείες, και το ξημέρωμα της επίθεσης να τους βρίσκει με άδειες γεμιστήρες και ελπίδα μόνο στη φυγή.

«Ήμασταν 17. Γλιτώσαμε πέντε. Οι άλλοι έπεσαν μέσα σε δευτερόλεπτα από τις σφαίρες των Τούρκων κομάντο που μας φώναζαν “πούγιουρου, πούγιουρου” – κοπιάστε…»

Το πέταλο των εισβολέων είχε κλείσει. Ήταν παγίδα.

Η ηγεσία ήξερε. Απλώς δεν έδρασε.

Από τις μαρτυρίες προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα: η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία στην Αθήνα ήξερε την επικείμενη απόβαση, ήξερε τις αδυναμίες, ήξερε τους κινδύνους — και δεν έκανε τίποτα. Ο τότε υπολοχαγός Παναγιώτης Παναγόπουλος, που ανέλαβε να ναρκοθετήσει την παραλία στο 5 Μίλι, καταγράφει στο ημερολόγιό του ότι πήρε εντολή να ΜΗΝ ναρκοθετήσει, γιατί… είχαν σταλεί “προληπτικώς”.

Μια απόβαση που προαναγγέλθηκε, μια πόλη που έπεσε χωρίς αντίσταση, και δεκάδες νέοι που θυσιάστηκαν όχι για να αμυνθούν, αλλά για να καλύψουν την ανευθυνότητα ενός συστήματος που αρνήθηκε να τους εξοπλίσει, να τους ενημερώσει, να τους προστατέψει.

51 χρόνια μετά: Η σιωπή βουίζει ακόμη

Δεν είναι μόνο οι νεκροί. Είναι οι αγνοούμενοι που έγιναν οστά σε χαμηλούς τάφους. Είναι οι γονείς που πέθαναν χωρίς απαντήσεις. Είναι οι πολιτικοί που μίλησαν για “ψυχραιμία”, “ιστορικές ισορροπίες”, “πικρές αλήθειες”. Κι όμως, ποτέ δεν μίλησαν για τις δικές τους ευθύνες.

Η Λάπηθος δεν ξέχασε. Η Κύπρος δεν ξέχασε. Εμείς;

• Αττίλας
• Δικαιοσύνη
• εισβολή
• ευθύνες
• Κύπρος
• μνήμη
• Του​ρκία