Δημογραφικό: Η Ελλάδα «γερνά» ταχύτερα από την Ευρώπη – Στα 47,2 έτη η μέση ηλικία, τρίτη σε ποσοστό άνω των 65 στην ΕΕ

Το δημογραφικό πρόβλημα εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη χώρα. Τα τελευταία στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής καταγράφουν μια σαφή και ανησυχητική τάση: η μέση ηλικία του πληθυσμού αυξήθηκε κατά 3,8 χρόνια μέσα σε μία δεκαετία, φτάνοντας πλέον τα 47,2 έτη.

Η μεταβολή αυτή δεν είναι απλώς ένας στατιστικός δείκτης. Αποτυπώνει τη σταδιακή συρρίκνωση του νεότερου πληθυσμού και τη συνεχή διεύρυνση της ηλικιακής ομάδας άνω των 65 ετών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία, το ασφαλιστικό σύστημα και τη βιωσιμότητα της αγοράς εργασίας.

Πού βρίσκεται η Ελλάδα σε σχέση με την Ευρώπη

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκή Ένωση, η μέση ηλικία του πληθυσμού την 1η Ιανουαρίου 2025 διαμορφώθηκε στα 44,9 έτη. Με άλλα λόγια, το ήμισυ των κατοίκων της ΕΕ είναι άνω των 44,9 ετών και το υπόλοιπο ήμισυ νεότερο.

Η Ελλάδα, με 47,2 έτη, βρίσκεται σημαντικά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, επιβεβαιώνοντας ότι συγκαταλέγεται στις πλέον «γηρασμένες» κοινωνίες της Ένωσης.

Η μέση ηλικία στα κράτη-μέλη παρουσιάζει μεγάλες αποκλίσεις.

Στην Ιταλία καταγράφεται η υψηλότερη μέση ηλικία με 49,1 έτη, ενώ στον αντίποδα η Ιρλανδία παραμένει η νεότερη χώρα της ΕΕ με 39,6 έτη.

Αξιοσημείωτο είναι ότι από το 2015 έως σήμερα, η μέση ηλικία στην ΕΕ αυξήθηκε κατά 2,1 έτη (από 42,8 σε 44,9 έτη). Εντονότερη ήταν η γήρανση σε χώρες όπως η Σλοβακία και η Κύπρος (+4,0 έτη), ενώ στην Ελλάδα η αύξηση άγγιξε τα +3,8 έτη.

Στο 23,7% οι άνω των 65 – Τρίτη θέση στην ΕΕ

Η πιο αποκαλυπτική διάσταση του προβλήματος αφορά τη σύνθεση του πληθυσμού. Στην Ελλάδα, τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών αποτελούν πλέον το 23,7% του συνολικού πληθυσμού.

Το ποσοστό αυτό κατατάσσει τη χώρα στην τρίτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω από την Ιταλία (24,7%) και τη Βουλγαρία (24%).

Δέκα χρόνια νωρίτερα, το 2015, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 20,9%. Η αύξηση είναι σταθερή και διαρκής.

Λιγότερα παιδιά, μικρότερο νεανικό δυναμικό

Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των παιδιών ηλικίας έως 14 ετών διαμορφώνεται μόλις στο 12,8% του πληθυσμού, έναντι 14,5% το 2015. Πρόκειται για το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, με χαμηλότερα μόνο την Ιταλία (11,9%) και τη Μάλτα (12,1%).

Η εικόνα αυτή σημαίνει ότι η Ελλάδα όχι μόνο γερνά, αλλά παράλληλα δεν ανανεώνεται πληθυσμιακά με τον απαιτούμενο ρυθμό.

Συνολικά, τα άτομα ηλικίας 15-64 ετών αποτελούν πλέον το 63,5% του πληθυσμού. Το ποσοστό αυτό υποδηλώνει τη σταδιακή μείωση του ενεργού παραγωγικού δυναμικού, σε μια περίοδο όπου η οικονομία έχει ανάγκη από ανθρώπινο κεφάλαιο.

Οι επιπτώσεις σε ασφαλιστικό και ανάπτυξη

Η δημογραφική γήρανση δεν είναι απλώς κοινωνικό φαινόμενο. Έχει άμεσες επιπτώσεις στη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, στη χρηματοδότηση της δημόσιας υγείας και στη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής.

Λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να στηρίξουν περισσότερους συνταξιούχους. Ταυτόχρονα, η χαμηλή γεννητικότητα περιορίζει τη μελλοντική προσφορά εργασίας, ενώ εντείνεται το φαινόμενο της μετανάστευσης νέων ανθρώπων στο εξωτερικό.

Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια δομική πρόκληση, που απαιτεί συντονισμένες πολιτικές: κίνητρα για την ενίσχυση της γεννητικότητας, στήριξη των νέων οικογενειών, προσέλκυση εργατικού δυναμικού, αλλά και επανασχεδιασμό του κοινωνικού κράτους.