Εκλογές στη Γερμανία: Η AfD ξαναβάζει τη Ρωσία στη συζήτηση για το φυσικό αέριο – Τι θα σήμαινε για την Ελλάδα μια επιστροφή του Nord Stream

Πριν ακόμη ανοίξουν οι κάλπες στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η Μόσχα παρακολουθούσε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την άνοδο της AfD, βλέποντας σε μια ισχυρότερη γερμανική ακροδεξιά μια πιθανή δίοδο για την επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης.

Ο Κίριλ Ντμίτριεφ, στενός οικονομικός απεσταλμένος του Βλαντίμιρ Πούτιν, παρενέβη δημόσια λίγο πριν από τις εκλογές, υποστηρίζοντας ότι το κρατίδιο θα μπορούσε να «ανθίσει ξανά» με την επιστροφή αερίου μέσω Nord Stream και με συνεργασία με την AfD. Το γερμανικό n-tv χαρακτήρισε την παρέμβασή του ευθέως ως «προεκλογική βοήθεια από τη Μόσχα».

Τώρα που η AfD αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στο κρατίδιο με 38,2%, το μήνυμα αυτό αποκτά διαφορετικό βάρος. Όχι επειδή ένα τοπικό εκλογικό αποτέλεσμα μπορεί από μόνο του να ξανανοίξει τον Nord Stream. Δεν μπορεί. Αλλά επειδή αποδεικνύει ότι σε ένα σημαντικό τμήμα της ανατολικής Γερμανίας βρίσκει ακροατήριο μια πολιτική ατζέντα που ζητά επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία, επιστροφή στο ρωσικό αέριο και διαφορετική πολιτική απέναντι στην Ουκρανία.

Και πίσω από αυτή τη συζήτηση δεν βρίσκεται μόνο η πολιτική. Βρίσκεται το μεγάλο ευρωπαϊκό ερώτημα της ενέργειας.

Η Μόσχα βλέπει στην AfD έναν πιθανό δίαυλο

Η σχέση δεν περιορίζεται σε προεκλογικές δηλώσεις. Σύμφωνα με αποκάλυψη του Reuters, ο Ντμίτριεφ και οι συμπρόεδροι της AfD, Άλις Βάιντελ και Τίνο Κρουπάλα, έχουν αρχίσει προετοιμασίες για συνάντηση το 2027 με αντικείμενο την πιθανή επανεκκίνηση των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου προς τη Γερμανία.

Η AfD τάσσεται υπέρ της άρσης των ενεργειακών κυρώσεων και της αποκατάστασης της σχέσης με τη Μόσχα, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι η φθηνότερη ενέργεια θα βοηθούσε τη γερμανική βιομηχανία, η οποία αντιμετωπίζει υψηλό κόστος και χρόνια υποτονικής ανάπτυξης.

Για τη Ρωσία, μια τέτοια εξέλιξη θα είχε πολλαπλή αξία. Θα της επέτρεπε να διεκδικήσει ξανά πρόσβαση σε μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές αγορές της Ευρώπης, να πιέσει πολιτικά για χαλάρωση των κυρώσεων και να ενισχύσει στο εσωτερικό της ΕΕ τις φωνές που αμφισβητούν τη στρατηγική πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η Μόσχα καθόρισε το εκλογικό αποτέλεσμα. Οι αναλύσεις της ARD και του Reuters εντοπίζουν πολύ ευρύτερες αιτίες για την άνοδο της AfD: οικονομική ανασφάλεια, υψηλό κόστος ζωής, μεταναστευτικό, δυσαρέσκεια απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση αλλά και αντίθεση σε τμήμα της ανατολικής Γερμανίας απέναντι στην πολιτική στήριξης της Ουκρανίας.

Ο Nord Stream ξαναγίνεται πολιτικό σύνθημα

Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η συζήτηση φουντώνει στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Εκεί καταλήγουν οι Nord Stream από τη Βαλτική. Εκεί οικοδομήθηκε επί χρόνια μεγάλο μέρος της γερμανορωσικής ενεργειακής συνεργασίας. Και εκεί το ζήτημα του αγωγού επέστρεψε στην προεκλογική εκστρατεία ως ένα από τα πιο έντονα πολιτικά θέματα.

Η AfD ζητά την επισκευή και επαναλειτουργία των αγωγών, ενώ ο υποψήφιός της Λάιφ-Έρικ Χολμ χρησιμοποίησε το ενεργειακό κόστος ως βασικό επιχείρημα υπέρ της επιστροφής στη ρωσική προμήθεια. Το κόμμα προβάλλει επίσης την επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια και τον άνθρακα.

Η υπόσχεση είναι απλή: επιστροφή σε «φθηνή» ενέργεια.

Αυτό, όμως, είναι πολιτικό επιχείρημα και όχι εγγυημένη οικονομική πραγματικότητα. Οι ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου έχουν αλλάξει ριζικά μετά το 2022, ενώ ακόμη και μια τεχνικά δυνατή επανεκκίνηση κάποιου κλάδου του Nord Stream θα απαιτούσε τεράστιες πολιτικές, νομικές και γεωπολιτικές αλλαγές.

Η Ευρώπη έχει ήδη νομοθετήσει το τέλος του ρωσικού αερίου

Και εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο εμπόδιο στην ατζέντα της AfD. Η ΕΕ δεν βρίσκεται πλέον απλώς σε μια πολιτική διαδικασία περιορισμού των ρωσικών εισαγωγών. Από τον Φεβρουάριο του 2026 ισχύει ο κανονισμός REPowerEU για τη σταδιακή και μόνιμη κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.

Οι εισαγωγές ρωσικού LNG προβλέπεται να σταματήσουν έως το τέλος του 2026 και του ρωσικού αερίου μέσω αγωγών το αργότερο έως τις 30 Νοεμβρίου 2027. Η συμμετοχή του ρωσικού αερίου στις συνολικές εισαγωγές της ΕΕ είχε ήδη πέσει από περίπου 45% το 2021 σε 12% το 2025.

Άρα η επιστροφή του Nord Stream δεν είναι σήμερα μια απόφαση που θα μπορούσε να πάρει ούτε το Μεκλεμβούργο ούτε ακόμη και μια γερμανική κυβέρνηση μόνη της χωρίς σοβαρή σύγκρουση με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η πολιτική σημασία του θέματος βρίσκεται αλλού. Εαν η AfD συνεχίσει να ενισχύεται, μπορεί να μεγαλώσει η πίεση για αλλαγή αυτής της ευρωπαϊκής γραμμής στο μέλλον.

Και κάπου εδώ μπαίνει η Ελλάδα

Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το Βερολίνο, τη Μόσχα ή τις Βρυξέλλες, αφορά άμεσα και την Ελλάδα, γιατί ο ενεργειακός χάρτης που οικοδομήθηκε μετά το 2022 έχει μετατρέψει τη χώρα από τελικό αποδέκτη φυσικού αερίου σε πύλη εισόδου και διαμετακόμισης προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.

Μέσω της Ρεβυθούσας, του FSRU της Αλεξανδρούπολης, του TAP και των διασυνδέσεων προς Βουλγαρία, η Ελλάδα έχει αποκτήσει τη δυνατότητα να δέχεται LNG και αζέρικο αέριο και να το διοχετεύει προς τον βορρά.

Το 2025 οι ΗΠΑ χαρακτήριζαν ήδη την Ελλάδα στρατηγική ενεργειακή πύλη προς την Ευρώπη, ενώ ο λεγόμενος Vertical Gas Corridor σχεδιάστηκε για να μεταφέρει αέριο από τα ελληνικά LNG terminals μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας προς Μολδαβία, Ουκρανία και Κεντρική Ευρώπη.

Το έργο συνεχίζει να επεκτείνεται. Η Βουλγαρία αναβαθμίζει τη σχετική υποδομή, με στόχο η δυναμικότητα της διασύνδεσης Ελλάδας–Βουλγαρίας να αυξηθεί από 3 σε 5 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ το καλοκαίρι του 2026 στον Vertical Corridor εντάχθηκαν στις συζητήσεις και οι διαχειριστές της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας.

Αναλυτικότερα: 

Το χρονικό: Πώς η Ελλάδα μπήκε στον νέο ενεργειακό χάρτη

• 2020 – TAP: τίθεται σε λειτουργία ο Νότιος Διάδρομος Φυσικού Αερίου. Ο TAP περνά από την Ελλάδα και μεταφέρει αζέρικο αέριο προς την Ιταλία, ενώ δημιουργείται η δυνατότητα τροφοδοσίας και των Βαλκανίων.
• 2022 – Η μεγάλη ανατροπή: μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η Ρεβυθούσα λειτουργεί σχεδόν στο μέγιστο των δυνατοτήτων της. Εκείνη τη χρονιά ξεφορτώθηκαν 78 φορτία LNG, έναντι 35 το 2021, ενώ η Ελλάδα διοχέτευσε στη βουλγαρική αγορά πάνω από 26 TWh μέσω Σιδηροκάστρου. Για πρώτη φορά το ελληνικό σύστημα χρησιμοποιήθηκε σε τόσο μεγάλη κλίμακα όχι μόνο για εισαγωγή αλλά και για εξαγωγή προς βορρά.
• 2022 – IGB: η διασύνδεση Ελλάδας–Βουλγαρίας συμπληρώνει τον TAP και επιτρέπει σε αέριο που εισέρχεται στην Ελλάδα να κινηθεί βαθύτερα στα Βαλκάνια. Ο IEA θεωρεί αυτή τη διασύνδεση μία από τις βασικές υποδομές που άλλαξαν τη δυνατότητα τροφοδοσίας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
• 2024 – Αλεξανδρούπολη: το FSRU ξεκινά εμπορική λειτουργία. Η δυνατότητα επαναεριοποίησης φτάνει περίπου τα 5,5-6 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο και σχεδιάστηκε για να εξυπηρετεί όχι μόνο την Ελλάδα αλλά Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία, Ουγγαρία, Μολδαβία και Ουκρανία. Σχεδόν όλη η δυναμικότητα είχε ήδη δεσμευθεί από ελληνικές και ξένες εταιρείες έως τουλάχιστον το 2030.
• 2025-2026 – Η Ελλάδα γίνεται διαδρομή μέχρι την Ουκρανία: υπογράφονται μακροχρόνιες συμφωνίες για αμερικανικό LNG, ενώ τον Μάρτιο του 2026 αμερικανικό LNG από τη Ρεβυθούσα αρχίζει να κινείται μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας προς την Ουκρανία. Παράλληλα, Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία συμφωνούν με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε χαμηλότερα και πιο ανταγωνιστικά τιμολόγια για τον Κάθετο Διάδρομο.

Τι θα σήμαινε για την Ελλάδα μια επιστροφή του Nord Stream

Αν η Ευρώπη άλλαζε στο μέλλον στρατηγική και επέτρεπε ξανά μεγάλες και σταθερές ποσότητες φθηνότερου ρωσικού αερίου να μπαίνουν απευθείας στη Γερμανία από τον βορρά, αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν ισχυρό ανταγωνιστή για την ενεργειακή διαδρομή που χτίζει σήμερα η Ελλάδα από τον νότο προς τον βορρά.

Η λογική είναι καθαρά εμπορική: όσο περισσότερη Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη τροφοδοτείται από φθηνότερο αέριο που φτάνει κατευθείαν στη Γερμανία ή από άλλες ρωσικές διαδρομές, τόσο μικρότερη θα μπορούσε να είναι η ανάγκη για ορισμένες ποσότητες LNG που εκφορτώνονται στη Ρεβυθούσα ή στην Αλεξανδρούπολη και μεταφέρονται βόρεια μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας.

Θα μπορούσε συνεπώς να υπάρξει πίεση στη χρήση του Vertical Corridor, στον όγκο των διερχόμενων φορτίων αλλά και στην εμπορική αξία ορισμένων επενδύσεων που βασίζονται στην ευρωπαϊκή απεξάρτηση από τη Ρωσία.

Πρόκειται όμως για ενδεχόμενο και όχι για σημερινή πραγματικότητα.

Γιατί η Ελλάδα δεν χάνει αυτομάτως τον ρόλο της

Ο ελληνικός ενεργειακός σχεδιασμός δεν βασίζεται αποκλειστικά στην υπόθεση ότι δεν θα υπάρξει ποτέ ξανά ρωσικό αέριο. Βασίζεται και στη διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών, κάτι που η Ευρώπη θεωρεί πλέον βασικό στοιχείο ενεργειακής ασφάλειας.

Επιπλέον, η Ελλάδα έχει ήδη «δέσει» μακροπρόθεσμα μέρος αυτού του ρόλου. Τον Ιούνιο του 2026 η συμφωνία της Venture Global με την Atlantic-SEE LNG Trade —την κοινή εταιρεία AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας— διπλασιάστηκε σε τουλάχιστον 1 εκατ. τόνους LNG τον χρόνο για 20 χρόνια από το 2030, με στόχο οι ποσότητες να εισάγονται στην Ελλάδα και να διοχετεύονται στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη μέσω του Vertical Corridor. Η αμερικανική Venture Global έχει επίσης δεσμεύσει περίπου το 25% της δυναμικότητας επαναεριοποίησης της Αλεξανδρούπολης.

Με άλλα λόγια, ο ρόλος της Ελλάδας δεν εξαρτάται μόνο από την απουσία της Ρωσίας. Εξαρτάται από το αν η χώρα θα παραμείνει ένας αξιόπιστος εναλλακτικός δρόμος τροφοδοσίας.

Και η ίδια η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης έχει κάνει την Ευρώπη πολύ πιο επιφυλακτική απέναντι στην εξάρτηση από έναν και μόνο προμηθευτή.

Η ενεργειακή κρίση όμως δίνει επιχειρήματα στην AfD

Το πρόβλημα για τις κυβερνήσεις του ευρωπαϊκού κέντρου είναι ότι οι σημερινές τιμές ενέργειας δημιουργούν εύφορο έδαφος για το αντίθετο επιχείρημα.

Τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται χαμηλότερα από τα συνήθη επίπεδα, ενώ οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή έχουν περιορίσει ποσότητες LNG και αυξήσει τον ανταγωνισμό για διαθέσιμα φορτία. Το Reuters κατέγραψε στις 17 Σεπτεμβρίου ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα ήταν περίπου στο 69%, έναντι εποχικού μέσου όρου 85%, ενώ στη Γερμανία το αυξημένο ενεργειακό κόστος έχει ήδη εξελιχθεί σε πολιτικό θέμα που αξιοποιεί η AfD.

Αυτό είναι και το δυνατότερο χαρτί της: όχι η νοσταλγία για τη Μόσχα από μόνη της, αλλά η σύνδεση της Ρωσίας με το κόστος της καθημερινής ζωής.

Η ευρωπαϊκή ακροδεξιά ανεβαίνει – αλλά δεν είναι ενιαία

Η επιτυχία της AfD εντάσσεται σε μια ευρύτερη ενίσχυση κομμάτων της εθνικιστικής και ριζοσπαστικής δεξιάς στην Ευρώπη. Δεν σημαίνει όμως ότι δημιουργείται ένα συμπαγές πολιτικό στρατόπεδο.

Το Handelsblatt κατέγραψε ότι η Τζόρτζια Μελόνι, η Μαρίν Λεπέν, αλλά και στελέχη του βρετανικού Reform UK έχουν πάρει αποστάσεις από την AfD. Ακόμη και ο επικεφαλής του αυστριακού FPÖ Χέρμπερτ Κικλ απέφυγε να χρησιμοποιήσει τον όρο «αδελφό κόμμα». Η AfD παραμένει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε διαφορετική και μικρότερη πολιτική ομάδα από εκείνες στις οποίες συμμετέχουν ισχυρότερα δεξιά και εθνικιστικά κόμματα άλλων χωρών.

Η ευρωπαϊκή δεξιά, επομένως, μετατοπίζεται, αλλά όχι με ενιαίο τρόπο — και η στάση απέναντι στη Ρωσία είναι μία από τις σημαντικές διαχωριστικές γραμμές.

Και την ίδια ώρα το Βερολίνο στρίβει αλλού

Το παράδοξο της ίδιας εκλογικής βραδιάς είναι ότι λίγες εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιότερα, στο Βερολίνο, το μήνυμα ήταν εντελώς διαφορετικό.

Η Die Linke κέρδισε τις εκλογές με 25,7%, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό της σε σχέση με το 2023. Και εδώ οι αριθμοί έχουν μεγαλύτερη σημασία από τις γενικές ιδεολογικές ετικέτες.

Το 49% των ψηφοφόρων ηλικίας 25 έως 34 ετών επέλεξε τη Linke. Στους 16 έως 24 ετών έφτασε το 43%. Η ARD τη χαρακτηρίζει πλέον «κόμμα της νεαρής μεγαλούπολης».

Το μεγάλο της θέμα δεν ήταν η γεωπολιτική. Ήταν η στέγη. Το 37% των κατοίκων του Βερολίνου θεωρεί ότι η Linke έχει τις καλύτερες προτάσεις για προσιτή κατοικία — πολύ περισσότεροι από όσους εμπιστεύονται οποιοδήποτε άλλο κόμμα στο ίδιο ζήτημα.

Δεν προκύπτει, επομένως, μια απλή «επιστροφή της αριστεράς» σε ολόκληρη τη Γερμανία. Προκύπτει κάτι πιο συγκεκριμένο: μια αριστερά που βρίσκει νέα βάση στους νέους των μεγάλων πόλεων και μετατρέπει το ενοίκιο, την κατοικία και το κόστος ζωής σε πολιτική ταυτότητα.

Δύο διαφορετικές Γερμανίες – ένα κοινό πρόβλημα

Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη εικόνα της εκλογικής βραδιάς. Στο Μεκλεμβούργο, η AfD κερδίζει πάνω σε ζητήματα μετανάστευσης, οικονομικής ανασφάλειας, ενέργειας και σχέσεων με τη Ρωσία. Στο Βερολίνο, η Linke κερδίζει μιλώντας για κατοικία, ενοίκια και κοινωνική πίεση.

Δύο εντελώς διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις αντλούν δύναμη από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, αλλά συναντώνται σε ένα σημείο: παίρνουν ψηφοφόρους από τα κόμματα που επί δεκαετίες αποτελούσαν τον κορμό του γερμανικού πολιτικού συστήματος.

Η CDU έχασε στο Μεκλεμβούργο περίπου 32.000 ψηφοφόρους προς την AfD, σύμφωνα με την εκτίμηση μετακινήσεων της Infratest dimap, ενώ για πρώτη φορά στην ιστορία της έμεινε εκτός ενός κρατιδιακού κοινοβουλίου, με μόλις 4,9%.

Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα του Φρίντριχ Μερτς.

Όχι μόνο ότι έχασε μια εκλογή.

Αλλά ότι βλέπει μπροστά του μια πολιτική γεωγραφία στην οποία η δυσαρέσκεια δεν επιστρέφει πλέον αυτόματα στο κέντρο. Άλλοτε πηγαίνει στην AfD και στον Nord Stream, άλλοτε στη Linke και στα ενοίκια του Βερολίνου.

Και κάπου ανάμεσα στη Μόσχα, τη Βαλτική, τις Βρυξέλλες και την Αλεξανδρούπολη αρχίζει να σχηματίζεται το επόμενο μεγάλο ερώτημα για την Ευρώπη: ποιος θα ελέγξει όχι μόνο την πολιτική της κατεύθυνση, αλλά και τους δρόμους από τους οποίους θα περνά η ενέργειά της.

• AfD
• Nord Stream
• Βλαντιμίρ Πούτιν
• Γερ​μανία
• εκλογές
• ενεργειακός χάρτης
• Μεκλεμβούργο