Εμβολιασμός: Έσωσε 154 εκατομμύρια ζωές τα τελευταία 50 χρόνια, 6 ανθρώπους το λεπτό

Τα εμβόλια αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού 2025, που πραγματοποιείται από τις 27 Απριλίου έως τις 3 Μαΐου, έρχεται να το υπενθυμίσει, αναδεικνύοντας το γεγονός ότι ο εμβολιασμός είναι ανθρώπινο δικαίωμα – και μπορεί να γίνει πραγματικότητα για όλους.

Όπως υπογραμμίζει ο ΕΟΔΥ (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας), τα τελευταία 50 χρόνια η χρήση των βασικών εμβολίων έχει οδηγήσει στη σωτηρία τουλάχιστον 154 εκατομμυρίων ανθρώπων. Για να γίνει αντιληπτή η σημασία του εμβολιασμού, αυτό μεταφράζεται σε περίπου 6 ζωές κάθε λεπτό, κάθε ημέρα, για μισό αιώνα.

Βελτίωση της βρεφικής επιβίωσης κατά 40%

Κατά τη διάρκεια αυτής της πεντηκονταετίας, τα εμβόλια συνέβαλαν στη βελτίωση της βρεφικής επιβίωσης κατά 40% σε παγκόσμιο επίπεδο. Έτσι, σήμερα, περισσότερα παιδιά από κάθε άλλη εποχή στην ανθρώπινη ιστορία μπορούν να γιορτάσουν τα πρώτα τους γενέθλια.

Το εμβόλιο της ιλαράς: Ένας αθόρυβος ήρωας

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το 60% των ζωών που έχουν σωθεί μέσω του εμβολιασμού οφείλεται αποκλειστικά στο εμβόλιο της ιλαράς. Μια νόσος που κάποτε σκότωνε χιλιάδες παιδιά κάθε χρόνο, σήμερα μπορεί να προληφθεί με μία απλή δόση εμβολίου.

Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού δεν είναι μόνο μια υπενθύμιση των επιτευγμάτων της επιστήμης, αλλά και μια ευκαιρία για δράση. Ο στόχος είναι να εξασφαλιστεί η ισότιμη πρόσβαση στα εμβόλια για όλους τους ανθρώπους, ανεξαρτήτως τόπου διαμονής, κοινωνικής ή οικονομικής κατάστασης.

Σε έναν κόσμο που συχνά αγνοεί την πρόληψη, τα εμβόλια αποδεικνύουν καθημερινά τη δύναμή τους. Σώζουν ζωές, ενισχύουν τα συστήματα υγείας και αποτελούν ένα θεμελιώδες δικαίωμα. Η φετινή Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού ας είναι η αφορμή να δούμε τα εμβόλια όχι μόνο ως ιατρικά εργαλεία, αλλά ως σύμβολα ελπίδας, ισότητας και επιστημονικής προόδου.

Αντιθέτως, αναφέρει ο ΕΟΔΥ, ο μη εμβολιασμός, αλλά και η καθυστέρηση του εμβολιασμού, δημιουργεί θύλακες ανεμβολίαστων ή ατελώς εμβολιασμένων ατόμων, γεγονός που ευνοεί την κυκλοφορία και τη μετάδοση μεταδοτικών ασθενειών. Έτσι, τίθεται σε κίνδυνο η υγεία των ανεμβολίαστων και των ατελώς εμβολιασμένων ατόμων (επίνοσων) και ιδίως των ευάλωτων ατόμων με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών ή και θανάτου. Σε αυτά συγκαταλέγονται άτομα που δεν μπορούν να εμβολιαστούν λόγω ηλικίας (όπως τα βρέφη που δεν έχουν συμπληρώσει την απαιτούμενη ηλικία για εμβολιασμό) ή λόγω ιατρικών αντενδείξεων (όπως τα άτομα με σοβαρές χρόνιες παθήσεις ή ανοσοκαταστολή). Η ευαλωτότητα όλων μας αυξάνεται όσο η συλλογική ανοσία υποχωρεί.

Προστασία

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προστασία έναντι νοσημάτων των εγκύων, μέσω του έγκαιρου εμβολιασμού τους, για την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών και θανάτου τόσο των ιδίων όσο και των μελλοντικών βρεφών τους. Φέτος, η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας στις 7 Απριλίου 2025, σηματοδότησε την έναρξη μιας ετήσιας εκστρατείας αφιερωμένης στην υγεία της μητέρας και του νεογνού. Το αδρανοποιημένο εμβόλιο της εποχικής γρίπης και το εμβόλιο που περιέχει κοκκύτη, είναι ασφαλή, αποτελεσματικά και συνιστώνται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Τα αντισώματα που αναπτύσσονται ως απάντηση σε αυτά τα εμβόλια προστατεύουν την έγκυο σε μια περίοδο που το ανοσοποιητικό της σύστημα είναι εξασθενημένο και μεταφέρονται στο έμβρυο για την προστασία του τους πρώτους μήνες ζωής του. Οι έγκυες με υποκείμενα νοσήματα θα πρέπει επίσης να εμβολιάζονται κατά της νόσου COVID-19. Ιδανικά, πριν την εγκυμοσύνη, συστήνεται ο εμβολιασμός της γυναίκας με το εμβόλιο ιλαράς-ερυθράς-παρωτίτιδας, καθώς η μόλυνση της εγκύου από τους ιούς ιλαράς, ερυθράς μπορεί να βλάψει σοβαρά το έμβρυο.

Η πολιομυελίτιδα είναι ένα νόσημα που μπορεί να προκαλέσει μόνιμη παράλυση. Περισσότερες από 20 εκατομμύρια παραλύσεις έχουν αποτραπεί χάρη στην αποτελεσματικότητα του εμβολίου. Η εκρίζωση της πολιομυελίτιδας είναι εφικτή και κάθε δόση εμβολίου μετράει.

Ιλαρά και ερυθρά

Η ιλαρά και ερυθρά είναι νοσήματα με υψηλή μεταδοτικότητα που μπορούν επίσης να εξαλειφθούν. Το 2024, περισσότεροι από 127.000 άνθρωποι νόσησαν από ιλαρά στην ευρωπαϊκή περιφέρεια και οι μισοί νοσηλεύτηκαν. Το εμβόλιο είναι αποτελεσματικό και ασφαλές. Λιγότερο από το 5% των εμβολιασμένων με δύο δόσεις μπορεί να νοσήσουν με ιλαρά, ωστόσο αυτοί προστατεύονται από τις σοβαρές επιπλοκές της νόσου. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στον έγκαιρο εμβολιασμό των επίνοσων ατόμων με τη δεύτερη δόση του εμβολίου, καθώς φαίνεται ότι στην χώρα μας τα συγκεκριμένα ποσοστά εμβολιασμού είναι πιο χαμηλά σε σχέση με άλλα εμβόλια.

Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων HPV ανευρίσκεται στην πλειονότητα των καρκίνων των γεννητικών οργάνων, του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα και προσβάλλει και τα δύο φύλα. Επίσης ανευρίσκεται σχεδόν στο σύνολο των προκαρκινικών αλλοιώσεων του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο εμβολιασμός κατά του ιού είναι πάνω από 90% αποτελεσματικός στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και στην πρόληψη σημαντικού ποσοστού καρκίνων που οφείλονται στην μόλυνση από τον ιό.

Ο εμβολιασμός δεν σταματά στην παιδική ηλικία αλλά αφορά και στον ενήλικο πληθυσμό, σημειώνει ο ΕΟΔΥ. Οι ενήλικες με υποκείμενα νοσήματα και οι ηλικιωμένοι διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης και θανάτου από τον ιό γρίπης, COVID-19, τον πνευμονιόκοκκο και τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV).

Εκ των ων ουκ άνευ είναι η προστασία των επαγγελματιών υγείας και των αγαπημένων τους από λοιμώδη νοσήματα στα οποία εκτίθενται καθημερινά. Παράλληλα, οι επαγγελματίες υγείας έχουν την υποχρέωση, εμβολιαζόμενοι να προστατεύουν τους ασθενείς τους από νοσήματα που προλαμβάνονται με εμβολιασμό.

Ο ΕΟΔΥ, αναγνωρίζοντας την αξία των εμβολιασμών, προβαίνει σε πλήθος δράσεων με σκοπό την προαγωγή τους. Συγκεκριμένα:

• Προέβη σε μελέτη εμβολιαστικής κάλυψης του παιδικού πληθυσμού της επικράτειας με ανάλυση δεδομένων ηλεκτρονικής συνταγογράφησης (εκτελεσμένες συνταγές) και στοχεύει σε περαιτέρω αναλύσεις στον ενήλικο πληθυσμό.
• Εκπόνησε μελέτη για την καταγραφή των γνώσεων, στάσεων και συνηθειών σχετικά με τα εμβόλια κατά της COVID-19 και της γρίπης.
• Διοργανώνει δράσεις για την αντιμετώπιση της διστακτικότητας έναντι των εμβολιασμών που αφορούν στο γενικό πληθυσμό (καμπάνιες ενημέρωσης) και στους επαγγελματίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (εκπαιδευτικά σεμινάρια ανά ΥΠΕ).
• Με αφορμή την πρόσφατη επιδημία ιλαράς, από τις αρχές του έτους 2024 διενεργεί δράσεις εμβολιασμού σε πληθυσμούς Ρομά με το εμβόλιο MMR και καταγράφει την εμβολιαστική τους κάλυψη.

Ο εμβολιασμός είναι ανθρώπινο δικαίωμα και είναι εφικτό να γίνει πραγματικότητα για όλους, καταλήγει ο ΕΟΔΥ.

 

• εμβολιασμός