Ενεργειακή κρίση: Οι δύο ημερομηνίες-κλειδιά για ρεύμα, καύσιμα και πετρέλαιο θέρμανσης

Η ενεργειακή κρίση επιστρέφει στο επίκεντρο για τα ελληνικά νοικοκυριά, με δύο ημερομηνίες να αποκτούν ιδιαίτερη σημασία: την 1η Οκτωβρίου, όταν θα διαμορφωθεί η νέα εικόνα στα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος και στην επιδότηση του diesel, και τη 15η Οκτωβρίου, όταν ξεκινά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης.

Η διεθνής αγορά εξακολουθεί να κινείται σε λεπτές ισορροπίες. Η αποκλιμάκωση των τελευταίων ημερών στο πετρέλαιο δημιουργεί συγκρατημένη αισιοδοξία, χωρίς όμως να εξαφανίζει τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο και οι διπλωματικές επαφές στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ βρίσκονται στο μικροσκόπιο των αγορών.

Το Brent υποχώρησε στις αρχές της εβδομάδας προς τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ η προοπτική επαναλειτουργίας του κρίσιμου αγωγού East-West της Σαουδικής Αραβίας έστειλε προσωρινά την τιμή ακόμη χαμηλότερα, κοντά στα 97,4 δολάρια. Η συγκεκριμένη υποδομή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιτρέπει τη μεταφορά σαουδαραβικού πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.

Γιατί η διπλωματία στον ΟΗΕ επηρεάζει τις τιμές της ενέργειας;

Οι αγορές παρακολουθούν στενά τις διπλωματικές κινήσεις στη Νέα Υόρκη, καθώς οποιαδήποτε ένδειξη αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή μπορεί να περιορίσει το γεωπολιτικό premium που έχει ενσωματωθεί στις τιμές του πετρελαίου.

Οι προσδοκίες για διπλωματικές επαφές ΗΠΑ και Ιράν, σε συνδυασμό με τη σταδιακή αποκατάσταση μέρους των ενεργειακών ροών της Σαουδικής Αραβίας, έχουν ήδη λειτουργήσει εκτονωτικά για το Brent. Η εικόνα, πάντως, παραμένει εύθραυστη, καθώς οι διαταραχές στις μεταφορές και στις ενεργειακές υποδομές δεν έχουν εξαλειφθεί.

Για την Ευρώπη το διακύβευμα είναι μεγάλο. Η ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε η πτώση του πετρελαίου να αποκτήσει διάρκεια και να αρχίσει σταδιακά να περνά στις τιμές των καυσίμων.

Τι συμβαίνει με το ηλεκτρικό ρεύμα στην Ελλάδα;

Στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας οι διακυμάνσεις παραμένουν έντονες. Στις 22 Σεπτεμβρίου η μέση τιμή στη χονδρεμπορική αγορά εκτινάχθηκε στα 211,76 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ στις 23 Σεπτεμβρίου αποκλιμακώθηκε στα 153,87 ευρώ/MWh.

Αυτό ακριβώς το περιβάλλον καθιστά κρίσιμη την 1η Οκτωβρίου, όταν θα φανεί πώς θα μεταφερθεί το αυξημένο κόστος στα νέα τιμολόγια των προμηθευτών και σε ποιο βαθμό οι εταιρείες θα απορροφήσουν μέρος των πιέσεων.

Η εξέλιξη αφορά ιδιαίτερα τους καταναλωτές που βρίσκονται σε κυμαινόμενα προϊόντα, καθώς είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις μεταβολές της χονδρεμπορικής αγοράς.

Τι θα γίνει με τη βενζίνη και το diesel;

Το δεύτερο μέτωπο είναι τα καύσιμα. Οι τιμές έχουν παραμείνει πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ η άνοδος του diesel έχει προκαλέσει πρόσθετη ανησυχία λόγω της επίδρασής του στις μεταφορές και, μέσω αυτών, στο συνολικό κόστος προϊόντων και υπηρεσιών.

Η κυβέρνηση έχει ήδη εφαρμόσει επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης. Για τον Σεπτέμβριο η κρατική παρέμβαση έχει οριστεί στα 0,08 ευρώ προ ΦΠΑ ανά λίτρο, με το δημοσιονομικό κόστος να εκτιμάται περίπου στα 30 εκατ. ευρώ.

Η κατεύθυνση που έχει δοθεί είναι η στήριξη να συνεχιστεί και τον Οκτώβριο, με τον πρωθυπουργό να έχει προαναγγείλει νέο πακέτο ενεργειακών μέτρων.

Έτσι, η 1η Οκτωβρίου αποκτά διπλή σημασία: από τη μία πλευρά θα υπάρχει καθαρότερη εικόνα για τα νέα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος και από την άλλη θα οριστικοποιηθεί η παρέμβαση για το diesel.

Τι εξετάζεται για το πετρέλαιο θέρμανσης;

Η δεύτερη ημερομηνία-κλειδί είναι η 15η Οκτωβρίου, όταν αρχίζει η περίοδος διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.

Το βασικό ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι να συγκρατηθεί η τιμή εκκίνησης και να αποφευχθεί ένα νέο σοκ στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Ο πρωθυπουργός έχει προαναγγείλει πακέτο στήριξης με συμμετοχή τόσο του Δημοσίου όσο και των διυλιστηρίων, με στόχο η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης να παραμείνει κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, δηλαδή χαμηλότερα από τα επίπεδα στα οποία έκλεισε η προηγούμενη περίοδος.

Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης, ενώ εξετάζεται και η επαναφορά παρεμβάσεων στην αγορά, όπως το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.

Παράλληλα, αναμένονται οι αποφάσεις των διυλιστηρίων για τις δικές τους εκπτώσεις, ώστε η τελική τιμή που θα φτάσει στον καταναλωτή να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο.

Γιατί η 1η και η 15η Οκτωβρίου είναι οι ημερομηνίες-κλειδιά;

Η 1η Οκτωβρίου θα δώσει την πρώτη καθαρή εικόνα για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και πετρελαίου κίνησης, ενώ η 15η Οκτωβρίου θα αποκαλύψει πόσο θα κοστίσει στην πράξη η θέρμανση των νοικοκυριών στην εκκίνηση της χειμερινής περιόδου.

Οι δύο ημερομηνίες ουσιαστικά θα σχηματίσουν τον πρώτο ενεργειακό «λογαριασμό» του χειμώνα.

Το θετικό στοιχείο είναι ότι το Brent έχει υποχωρήσει αισθητά από τα υψηλά επίπεδα που είχε καταγράψει μέσα στον Σεπτέμβριο. Το αρνητικό είναι ότι η διεθνής αγορά παραμένει άμεσα εξαρτημένη από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και από την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών στη Μέση Ανατολή.

Για τα ελληνικά νοικοκυριά, επομένως, ο Οκτώβριος ξεκινά με τρία ανοιχτά μέτωπα: ρεύμα, καύσιμα και θέρμανση. Και οι αποφάσεις των επόμενων ημερών θα καθορίσουν σε σημαντικό βαθμό πόσο ακριβός θα είναι ο χειμώνας.

 

• Ενεργειακή Κρίση