Επτά ήσυχες νίκες για το περιβάλλον το 2025

Το σκηνικό στο περιβάλλον το 2025 μοιάζει γνώριμο: οι εκπομπές ρύπων συνεχίζουν να αυξάνονται και η φύση εξακολουθεί να υποχωρεί. Παρ’ όλα αυτά, η χρονιά είχε και φωτεινές στιγμές. Στοχευμένες δράσεις στην καθαρή ενέργεια, τη διατήρηση της φύσης και τα δικαιώματα των ιθαγενών οδήγησαν σε απτά θετικά αποτελέσματα για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα. Αυτές οι «ήσυχες» επιτυχίες συχνά χάνονται μέσα στον θόρυβο της καθημερινής ειδησεογραφίας. Από τη θεαματική άνοδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως την επιστροφή απειλούμενων χελωνών και τίγρεων, το BBC καταγράφει επτά σημαντικά ορόσημα που επιτεύχθηκαν το 2025.

Εκρηκτική άνοδος των ανανεώσιμων πηγών

Η αιολική, η ηλιακή και άλλες ανανεώσιμες πηγές ξεπέρασαν φέτος τον άνθρακα ως η μεγαλύτερη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως. Κινητήρια δύναμη αυτής της αλλαγής είναι η Κίνα, η οποία επεκτείνει ραγδαία την παραγωγή καθαρής ενέργειας και κυριαρχεί στις εξαγωγές σχετικής τεχνολογίας. Εκτός από τη μεγάλη ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας, η Κίνα αξιοποιεί ακόμη και ακραία καιρικά φαινόμενα, με αιολικά πάρκα ανθεκτικά σε τυφώνες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μελέτη του 2025 έδειξε ότι η αιολική ενέργεια κάλυψε περίπου το ένα τρίτο της ζήτησης το προηγούμενο έτος, ενώ ο άνθρακας έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Παράλληλα, ξεκίνησε η κατασκευή της μεγαλύτερης μονάδας αποθήκευσης ενέργειας με υγρό αέρα στον κόσμο.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων επιταχύνεται σε πάνω από το 80% των χωρών. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, έως το 2030 η παγκόσμια ισχύς των ΑΠΕ αναμένεται να διπλασιαστεί. Η Κίνα είδε μάλιστα τις εκπομπές CO₂ να μειώνονται για πρώτη φορά, ένδειξη ότι ενδέχεται να έχουν φτάσει στο αποκορύφωμά τους. Παρά τη θετική αυτή πορεία, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ο ρυθμός δεν επαρκεί ακόμη για να αποφευχθούν επικίνδυνα επίπεδα κλιματικής αλλαγής.

Προστασία των ωκεανών

Τα διεθνή ύδατα, που καλύπτουν σχεδόν τα δύο τρίτα των ωκεανών, προστατεύονταν μέχρι σήμερα μόλις κατά 1%. Αυτό αλλάζει. Η διεθνής Συνθήκη για την Ανοιχτή Θάλασσα, που συμφωνήθηκε το 2023, επικυρώθηκε το 2025 από αρκετές χώρες ώστε να τεθεί σε ισχύ. Η συνθήκη προβλέπει ότι το 30% αυτών των υδάτων θα μετατραπεί σε Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές. Παράλληλα, δημιουργήθηκε το μεγαλύτερο θαλάσσιο πάρκο στον κόσμο στην Ταϊνούι Ατέα της Γαλλικής Πολυνησίας, καλύπτοντας 1,1 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Στροφή στα δάση

Η Βραζιλία φιλοξένησε την COP30 στην καρδιά του Αμαζονίου, δίνοντας έμφαση στα δάση. Παρότι οι δεσμεύσεις δεν ήταν όλες δεσμευτικές, η χώρα παρουσίασε οδικό χάρτη για τον τερματισμό της αποψίλωσης έως το 2030 και δημιούργησε το Ταμείο «Tropical Forests Forever», που επιβραβεύει τη διατήρηση των δασών αντί της καταστροφής τους. Στην πράξη, τα στοιχεία δείχνουν ελπίδα: η αποψίλωση στον βραζιλιάνικο Αμαζόνιο μειώθηκε κατά 11%, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 11 ετών. Παγκοσμίως, η ετήσια απώλεια δασών είναι κατά 38% χαμηλότερη σε σχέση με τη δεκαετία του 1990.

Ιστορική δικαστική απόφαση

Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε φέτος μια καθοριστική γνωμοδότηση που ανοίγει τον δρόμο για αγωγές μεταξύ κρατών για την κλιματική αλλαγή. Αν και μη δεσμευτική, θεωρείται νομικό ορόσημο με μεγάλη επιρροή σε μελλοντικές υποθέσεις.

Νίκες για την άγρια ζωή

Οι πράσινες θαλάσσιες χελώνες βγήκαν από τη λίστα των απειλούμενων ειδών, χάρη σε δεκαετίες προστασίας. Στη Φλόριντα καταγράφηκε ρεκόρ φωλιών δερματοχελώνας. Η Ινδία φιλοξενεί πλέον το 75% των τίγρεων του κόσμου, έχοντας διπλασιάσει τον πληθυσμό τους μέσα σε λίγο περισσότερο από μία δεκαετία –ένα παράδειγμα επιτυχημένης συνύπαρξης ανθρώπου και άγριας φύσης.

Ενίσχυση των ιθαγενών λαών

Οι ιθαγενείς λαοί αναγνωρίστηκαν επίσημα από τον ΟΗΕ ως βασικοί διαχειριστές και προστάτες του πλανήτη. Στην COP16 για τη βιοποικιλότητα απέκτησαν θεσμική φωνή στη λήψη αποφάσεων, ενώ στην COP30 συμμετείχαν με τη μεγαλύτερη αποστολή στην ιστορία τους.

Η επιστροφή του σολομού στον ποταμό Klamath

Έναν χρόνο μετά την απομάκρυνση τεσσάρων φραγμάτων στον ποταμό Klamath στην Καλιφόρνια, οι σολομοί επέστρεψαν μαζικά στα παραδοσιακά τους σημεία αναπαραγωγής. Η αποκατάσταση του ποταμού, αποτέλεσμα εκστρατείας υπό την ηγεσία ιθαγενών φυλών, θεωρείται μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές επιτυχίες της δεκαετίας.

Πηγή: bbc

• Αυτόχθονες Ιθαγενείς
• δάση
• περιβάλλον
• Ποταμός