Έρευνα: Σάουνα και παγωμένο μπάνιο – Παράδοση, μόδα ή επιστημονικά τεκμηριωμένη ευεξία;

Η φινλανδική παράδοση της σάουνας, συχνά συνδυασμένη με μια βουτιά σε παγωμένα νερά ή με κύλισμα στο χιόνι, εξαπλώνεται πλέον σε όλο τον κόσμο. Η εμπειρία της εναλλαγής ζεστού–κρύου, γνωστή και ως contrast therapy στην αθλητιατρική, κερδίζει ολοένα και περισσότερους υποστηρικτές, όχι μόνο ως τελετουργικό ευεξίας αλλά και ως πιθανή πρακτική με επιστημονικά οφέλη.

Η παράδοση που έγινε πολιτιστική κληρονομιά

Στη Φινλανδία, μια χώρα 5,5 εκατομμυρίων κατοίκων, υπάρχουν περίπου 3,3 εκατομμύρια σάουνες – σχεδόν μία για κάθε σπίτι. Η πρακτική είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στην καθημερινότητα, ώστε η σάουνα έχει ενταχθεί στη Λίστα Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Η διεθνής της αναγνώριση δεν περιορίζεται μόνο στον πολιτισμό: ακόμη και στη σκηνή της Eurovision, η Σουηδία συμμετείχε πρόσφατα με τραγούδι-ύμνο στις σάουνες, κερδίζοντας την τέταρτη θέση.

Τι λέει η επιστήμη

Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι οι ακραίες θερμοκρασίες επηρεάζουν άμεσα την κυκλοφορία του αίματος. Η ζέστη αυξάνει την εσωτερική θερμοκρασία του σώματος, διαστέλλει τα αιμοφόρα αγγεία και μειώνει την πίεση. Το παγωμένο νερό έχει την αντίθετη δράση: συστέλλει τα αγγεία και αυξάνει την πίεση.

Μελέτες σε χιλιάδες Φινλανδούς, με δεδομένα που καλύπτουν διάστημα δύο δεκαετιών, δείχνουν ότι η τακτική χρήση σάουνας συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο υπέρτασης, καρδιακών παθήσεων, ακόμα και άνοιας. Παράλληλα, παρατηρείται βελτίωση της διάθεσης και μείωση του στρες, πιθανότατα λόγω της αύξησης ενδορφινών, σεροτονίνης και ντοπαμίνης που προκαλεί η θερμότητα.

Η ελεγχόμενη βουτιά σε παγωμένα νερά φαίνεται να ενισχύει την αυτοπεποίθηση και να δημιουργεί αίσθηση «νίκης» απέναντι στο φόβο. Αυτά τα αποτελέσματα έχουν οδηγήσει σε αυξημένο ενδιαφέρον από την ιατρική και την αθλητική κοινότητα για την περαιτέρω μελέτη του φαινομένου.

Οι κίνδυνοι

Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρόκειται για μια πρακτική χωρίς ρίσκο. Το «κρύο σοκ», η υποθερμία και οι καρδιακές αρρυθμίες είναι υπαρκτοί κίνδυνοι, ιδιαίτερα για άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα ή για όσους συνδυάζουν τη σάουνα με κατανάλωση αλκοόλ. Η ασφαλής προσέγγιση προϋποθέτει μέτρο, προοδευτική εξοικείωση και ιατρική συμβουλή όπου χρειάζεται.

Από τη Φινλανδία στον κόσμο

Αυτό που ξεκίνησε ως παραδοσιακό τελετουργικό των σκανδιναβικών χωρών εξελίσσεται σε παγκόσμιο φαινόμενο. Η σάουνα και το παγωμένο μπάνιο συνδυάζουν πολιτιστική ταυτότητα, ψυχική αναζωογόνηση και επιστημονική περιέργεια, ισορροπώντας ανάμεσα στην απόλαυση και στην πρόκληση.

Πηγή: bbc

• ευεξία
• σάουνα