Έρευνα: Τα Deepfakes μπορούν να προκαλέσουν μακροχρόνιες βλάβες στα παιδιά

Τα deepfakes είναι μη αυθεντικές εικόνες, βίντεο ή ηχογραφήσεις που δημιουργούνται από την τεχνητή νοημοσύνη και φαίνονται αληθινά αλλά έχουν υποστεί ψηφιακή επεξεργασία ή έχουν πλαστογραφηθεί. Σαφώς τα μέτρα που πήρε πρόσφατα η ελληνική κυβέρνηση λειτουργούν προς θετική κατεύθυνση όσον αφορά τον περιορισμό της χρήσης ίντερνετ από ανήλικους και της προσεκτικής πρόσβασης σε αυτό, όμως παγκοσμίως το πρόβλημα υφίσταται και όπως αποδεικνύεται από έρευνες πλήττει τους ανήλικους με βλαπτικό τρόπο.

Το 40% των μαθητών και το 29% των καθηγητών δήλωσαν ότι γνώριζαν ένα deepfake κάποιου που σχετίζεται με το σχολείο τους και το οποίο κοινοποιήθηκε κατά το προηγούμενο σχολικό έτος, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Center for Democracy & Technology, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που επικεντρώνεται στα ψηφιακά δικαιώματα.

Το 15% των μαθητών και το 11% των εκπαιδευτικών γνώριζαν deepfakes ατόμων του σχολείου τους που ήταν προσωπικές ή σεξουαλικές επιθέσεις.

Ωστόσο, οι περισσότεροι μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς δήλωσαν ότι τα σχολεία τους δεν έχουν θεσπίσει διαδικασίες σχετικά με τις μη συναινετικές προσωπικές εικόνες deepfake, συμπεριλαμβανομένου του 57% των μαθητών γυμνασίου, του 62% των εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και του 67% των γονέων μαθητών γυμνασίου και λυκείου, σύμφωνα με την έρευνα του Center for Democracy & Technology.

Αντί να προσπαθούν να αποτρέψουν αυτά τα περιστατικά, η μελέτη διαπίστωσε ότι τα σχολεία τείνουν να ενεργούν αφού έχουν συμβεί. Στη συνέχεια επικεντρώνονται στην τιμωρία των δραστών χωρίς να παρέχουν την κατάλληλη υποστήριξη στα θύματα, διαπίστωσε η έρευνα.

Τι πρέπει λοιπόν να κάνουν οι γονείς; Με τα σχολεία συχνά να αποτυγχάνουν να λάβουν μέτρα για την προστασία των μαθητών, οι γονείς πρέπει να μιλήσουν στα παιδιά τους για τους λόγους για τους οποίους δεν πρέπει ποτέ να δημιουργούν ή να συμμετέχουν σε οικεία deepfakes.

Εκπαιδεύοντας τα παιδιά για τη διαχείριση των deepfakes

Ακόμα και όταν τα deepfakes δεν είναι αληθινά, οι γονείς θα πρέπει να συζητήσουν ότι οι βλάβες τους μπορεί να είναι. Η Lindsay Lieberman, δικηγόρος με έδρα την Ουάσινγκτον, η οποία εκπροσωπεί θύματα deepfakes, δήλωσε: «Η τεχνολογία είναι τόσο εξελιγμένη που μοιάζει σαν να είναι ο πελάτης μου και η ζημιά μπορεί να είναι εξίσου βαθιά με το αν ήταν πραγματικά το σώμα του πελάτη μου».

Τα θύματα συχνά «βιώνουν ψυχολογική βλάβη, συμπεριλαμβανομένης της σημαντικής στεναχώριας, του άγχους, της κατάθλιψης, της αίσθησης ταπείνωσης και της αδυναμίας, ενώ ορισμένοι αναφέρουν ακόμη και ότι έχουν υποστεί διαταραχή μετατραυματικού στρες», προειδοποίησε.

Συχνά επίσης υφίστανται συναισθηματικές και κοινωνικές βλάβες. «Αυτού του είδους η ταπείνωση, είτε πρόκειται για το σώμα τους είτε όχι, μπορεί να τους κάνει να χάσουν φίλους -μπορεί να βλάψουν τη φήμη τους», δήλωσε η Lieberman. «Μπορεί να τα φοβίσουν να εμφανιστούν σε διαδικτυακούς χώρους, ενώ ορισμένα θύματα καταλήγουν να μην μπορούν να παρακολουθήσουν το σχολείο επειδή υποφέρουν τόσο πολύ».

Τα θύματα αντιμετωπίζουν συχνά οικονομική ζημία, πρόσθεσε, επειδή πολλοί προσλαμβάνουν εταιρείες για να προσπαθήσουν να αφαιρέσουν το περιεχόμενο από το διαδίκτυο.

Γι’ αυτό πρέπει να διδάξουμε στα παιδιά όχι μόνο ότι δεν πρέπει να δημιουργούν deepfakes, αλλά και γιατί δεν πρέπει ποτέ να εμπλέκονται με αυτά μοιράζοντας ή κάνοντας like.

Κατά τη διεξαγωγή αυτών των συζητήσεων, οι γονείς θα πρέπει να σκύψουν στην ενσυναίσθηση ζητώντας από τα παιδιά τους να φανταστούν πώς θα ένιωθαν αν τους συνέβαινε κάτι τέτοιο, δήλωσε η Δρ Devorah Heitner, συγγραφέας του βιβλίου «Growing Up in Public: Coming of Age in a Digital World». «Όλοι οι νέοι αναγνωρίζουν ότι δεν θέλουμε να συμμετέχουμε στη θυματοποίηση των άλλων. Δεν θέλουμε να συμμετέχουμε στο να κάνουμε άλλους ανθρώπους να αισθάνονται λιγότερο ασφαλείς».

Προστατεύοντας τα παιδιά από το να γίνουν θύματα

Οι γονείς πρέπει επίσης να εκπαιδεύουν τα παιδιά τους σχετικά με τους κινδύνους να γίνουν θύματα. «Πάντα ενθαρρύνω τους γονείς να καθυστερούν τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των τηλεφώνων όσο το δυνατόν περισσότερο», δήλωσε ο Lieberman. «Αλλά αν τα παιδιά σας είναι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θα πρέπει να τους μιλήσετε για τις ρυθμίσεις απορρήτου και να βεβαιωθείτε ότι γνωρίζουν κάθε άτομο με το οποίο είναι συνδεδεμένα και το οποίο μπορεί να δει το περιεχόμενό τους».

Με την ιδιωτική ανταλλαγή περιεχομένου -μόνο με άτομα που έχουν αποδεχτεί ως φίλους ή ακόλουθους- τα παιδιά μπορούν να καταστήσουν πιο δύσκολο για αγνώστους ή άτομα που θεωρούν αναξιόπιστα να έχουν πρόσβαση σε φωτογραφίες τους που μπορούν να χειραγωγηθούν.

Όταν μιλάω σε μαθητές σε σχολεία για τα deepfakes και άλλους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τους συμβουλεύω επίσης να μιλούν εκτός σύνδεσης με τους ανθρώπους που τους στέλνουν αιτήματα φιλίας ή παρακολούθησης για να επιβεβαιώσουν ότι είναι αυτοί που δημιούργησαν τους λογαριασμούς.

Ο Lieberman συνέστησε επίσης στους γονείς να αποτελούν πρότυπο καλής κυβερνοϋγιεινής, προσέχοντας τι μοιράζονται στο διαδίκτυο. Είπε ότι οι γονείς πρέπει να βεβαιωθούν ότι τα παιδιά γνωρίζουν ότι αν δουν deepfakes μπορούν να απευθυνθούν σε αυτούς για βοήθεια χωρίς να ανησυχούν ότι θα τιμωρηθούν.

Ενώ είναι σημαντικό να μην υποβαθμίζονται οι βλάβες που βιώνουν τα θύματα, η Heitner δήλωσε ότι οι γονείς πρέπει επίσης να διδάξουν στα παιδιά ότι μπορούν να ανακάμψουν αν τους συμβεί κάτι τέτοιο. «Δεν θέλουμε επίσης να λέμε στα κορίτσια: “Αυτό σου συνέβη, τώρα είσαι διαλυμένη. Δεν μπορείς ποτέ να βγαίνεις ραντεβού. Δεν μπορείς ποτέ να προχωρήσεις μπροστά”», δήλωσε.

Είναι σημαντικό, σημείωσε η Heitner, «να αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους που είναι επιζώντες ως επιζώντες και όχι απλώς ως θύματα και να τους δίνουμε ευκαιρίες να βρουν κοινότητα, να προχωρήσουν και να αναγνωρίσουν τη δύναμή τους».

Υποστήριξη των θυμάτων των deepfakes

Η Lieberman δήλωσε ότι οι γονείς και τα θύματα μπορούν να αναφέρουν τα περιστατικά στην αστυνομία και το FBI, αλλά συμβούλευσε επίσης να απευθυνθούν σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς για υποστήριξη, όπως το Rape, Abuse & Incest National Network και το National Center for Missing & Exploited Children σε παγκόσμιο επίπεδο ή για την Ελλάδα το parco.gov.gr και το Kids Wallet.

Οι γονείς μπορούν να απευθυνθούν σε δικηγόρο εάν οι ίδιοι ή το παιδί τους είναι θύματα, και η Lieberman δήλωσε ότι τα θύματα δεν πρέπει να υποθέτουν ότι δεν μπορούν να πληρώσουν δικηγόρο.

Πολλοί δικηγόροι -συμπεριλαμβανομένης της Lieberman- προσφέρουν δωρεάν διαβουλεύσεις, και μερικές φορές αναλαμβάνουν υποθέσεις που αφορούν απρόβλεπτες δαπάνες, στις οποίες πληρώνονται μόνο αν το θύμα πληρωθεί κερδίζοντας μια απόφαση ή λαμβάνοντας χρήματα από διακανονισμό.

Ενώ τα σχολεία πρέπει σαφώς να εκπαιδεύσουν τα παιδιά σχετικά με τα deepfakes και να εφαρμόσουν πολιτικές για να τα προστατεύσουν από το να γίνουν θύματα, είναι σημαντικό για τους γονείς να προειδοποιούν τα παιδιά για το πώς μπορούν να προστατευτούν και να αποφύγουν να συμμετάσχουν σε αυτή τη μορφή σεξουαλικής κακοποίησης.

• deepfakes
• έρευνα
• Ίντερνετ