Εθνικό Απολυτήριο: Οι μεγάλες αλλαγές σε Λύκειο και Πανελλαδικές από το 2029

Το νέο Εθνικό Απολυτήριο βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο του σχεδιασμού για το μέλλον του Λυκείου και των Πανελλαδικών Εξετάσεων, με το υπουργείο Παιδείας να προετοιμάζει μια βαθιά μεταρρύθμιση που θα επηρεάσει τους μαθητές οι οποίοι θα μπουν στην Α’ Λυκείου το 2029 ή το 2030. Οι αλλαγές δεν αφορούν τους σημερινούς μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, αλλά τη νέα γενιά μαθητών που σήμερα βρίσκεται στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού.

Η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης είναι να αλλάξει ο χαρακτήρας του Λυκείου, ώστε να πάψει να λειτουργεί αποκλειστικά ως «προθάλαμος» των Πανελλαδικών. Ο σχεδιασμός που βρίσκεται υπό επεξεργασία προβλέπει ότι ο τελικός βαθμός του μαθητή δεν θα εξαρτάται μόνο από μία εξεταστική διαδικασία, αλλά θα αποτυπώνει συνολικά την πορεία του κατά τη διάρκεια των σχολικών ετών.

Πώς θα λειτουργεί το νέο Εθνικό Απολυτήριο

Σύμφωνα με τα σενάρια που εξετάζονται, στον τελικό βαθμό του Εθνικού Απολυτηρίου θα προσμετρώνται κυρίως οι επιδόσεις της Β’ και της Γ’ Λυκείου. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και μοντέλο στάθμισης 40%-60% ανάμεσα στις δύο τάξεις, ώστε να υπάρχει πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση της προσπάθειας του μαθητή.

Παράλληλα, εξετάζεται σοβαρά και η συμμετοχή των προφορικών βαθμών στο τελικό αποτέλεσμα. Η συζήτηση βασίζεται σε ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά μοντέλα, όπου η αξιολόγηση προκύπτει κατά 30% από την καθημερινή επίδοση και κατά 70% από τις γραπτές εξετάσεις.

Το υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να δημιουργήσει ένα σύστημα που θα μειώνει την πίεση της «μίας και μοναδικής εξέτασης», δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στη συνολική σχολική πορεία και στην καθημερινή συμμετοχή του μαθητή.

Πόσα μαθήματα θα εξετάζονται

Μία από τις βασικές αλλαγές που εξετάζονται αφορά τη μείωση των εξεταζόμενων μαθημάτων στη Γ’ Λυκείου. Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει ότι τα μαθήματα ενδέχεται να περιοριστούν από έξι σε τέσσερα.

Την ίδια στιγμή συζητείται και η μείωση της εξεταστέας ύλης, με στόχο να περιοριστεί η υπερβολική αποστήθιση και να δοθεί περισσότερος χώρος στην ουσιαστική κατανόηση της γνώσης.

Οι αλλαγές αυτές συνδέονται άμεσα με τη συνολική αναμόρφωση του Λυκείου και τη μετάβαση σε ένα διαφορετικό εκπαιδευτικό μοντέλο, που θα δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις δεξιότητες και όχι μόνο στην απομνημόνευση.

Τι αλλάζει με την Τράπεζα Θεμάτων

Κεντρικό ρόλο στο νέο σύστημα αναμένεται να αποκτήσει η Τράπεζα Θεμάτων. Ο στόχος του υπουργείου είναι στο μέλλον το σύνολο των θεμάτων των εξετάσεων να προέρχεται από μια ενιαία και οργανωμένη βάση.

Για τον λόγο αυτό σχεδιάζεται σημαντικός εμπλουτισμός της Τράπεζας Θεμάτων, ώστε να καλύπτει τις νέες απαιτήσεις του συστήματος αξιολόγησης.

Η αλλαγή αυτή συνδέεται και με την εφαρμογή των νέων προγραμμάτων σπουδών, των νέων σχολικών βιβλίων και του πολλαπλού βιβλίου, που αναμένεται να ξεκινήσουν από το 2027.

Νέα Εθνική Αρχή Εξετάσεων

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης εξετάζεται και η δημιουργία νέας Εθνικής Αρχής Εξετάσεων, η οποία θα έχει ρόλο στην εποπτεία και στην αξιοπιστία του νέου συστήματος.

Παράλληλα, συζητείται η συγκρότηση ειδικού σώματος βαθμολογητών, ώστε να υπάρχουν κοινά κριτήρια αξιολόγησης και να περιοριστούν πιθανές αποκλίσεις μεταξύ σχολείων και περιοχών.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και δεδομένων, προκειμένου να εντοπίζονται ανισότητες ή υπερβολικές διαφοροποιήσεις στις βαθμολογίες.

Ποια ζητήματα παραμένουν ανοιχτά

Παρά την προχωρημένη συζήτηση, αρκετά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά και θα αποτελέσουν αντικείμενο του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία.

Ανάμεσα στα βασικά ερωτήματα είναι αν θα προσμετράται και η Α’ Λυκείου στον τελικό βαθμό, ποια θα είναι τελικά η αναλογία προφορικών και γραπτών βαθμών, πόσα θα είναι τα εξεταζόμενα μαθήματα και ποιες δικλείδες ασφαλείας θα εφαρμοστούν για να διασφαλιστεί η αξιοπιστία του συστήματος.

Ανοιχτό παραμένει επίσης το τελικό μοντέλο λειτουργίας της Τράπεζας Θεμάτων, αλλά και ο ακριβής ρόλος της νέας Εθνικής Αρχής Εξετάσεων.

Πότε θα ληφθούν οι τελικές αποφάσεις

Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας τονίζει ότι πρόκειται για μια σύνθετη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, η οποία απαιτεί σταδιακή εφαρμογή, επιστημονική τεκμηρίωση και μεταβατική περίοδο προσαρμογής.

Το πόρισμα της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου αναμένεται στα τέλη Οκτωβρίου ή στις αρχές Νοεμβρίου, οπότε και θα ξεκαθαρίσει το τελικό πλαίσιο για το νέο Εθνικό Απολυτήριο και τις αλλαγές που θα φέρει στο ελληνικό σχολείο της επόμενης δεκαετίας.

• Εθνικό Απολυτήριο