Γενεύη: Η επόμενη μέρα για την Ουκρανία – Τα ανοιχτά ζητήματα του ειρηνευτικού σχεδίου και ο ρωσικό παράγοντας – Εντός της εβδομάδας, πιθανή συνάντηση Τραμπ – Ζελένσκι

Η Γενεύη αποτέλεσε το πρώτο σημαντικό τεστ για το ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ για την Ουκρανία, που είχε ήδη προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στη Μόσχα όσο και στην Ευρώπη. Οι συνομιλίες δεν είχαν στόχο μόνο να συμφωνήσουν σε πολιτικές παραμέτρους, αλλά και να γεφυρώσουν διαφορές μεταξύ των Δυτικών δυνάμεων, της Ουκρανίας και, έμμεσα, της Ρωσίας. Υψηλόβαθμες αντιπροσωπείες ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν το 28-σημειών ειρηνευτικό σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Η ατμόσφαιρα ήταν φορτισμένη, από τη μία πλευρά υπήρχε η πίεση για γρήγορη συμφωνία, από την άλλη η ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η κυριαρχία και τα εθνικά συμφέροντα της Ουκρανίας δεν θα υποβαθμιστούν.

Αισιόδοξος ο Ρούμπιο για τις εξελίξεις

Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Ουκρανίας ανέφεραν χθες Κυριακή το βράδυ σε κοινή ανακοίνωσή τους που δημοσιοποιήθηκε από τον Λευκό Οίκο ότι ενδεχόμενη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία «πρέπει να σέβεται απόλυτα την εθνική κυριαρχία» του Κιέβου, μετά τις συνομιλίες που διεξήγαγαν κατά τη διάρκεια της ημέρας αμερικανοί, ουκρανοί και ευρωπαίοι αξιωματούχοι στη Γενεύη.

Η αμερικανική προεδρία εξήρε τις συνομιλίες στην Ελβετία, παρόντος του επικεφαλής της διπλωματίας των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, κάνοντας λόγο για «σημαντικό βήμα μπροστά» προς την επίλυση της σύγκρουσης η οποία μαίνεται από τον Φεβρουάριο του 2022. Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο διαβεβαίωσε μετά τις συνομιλίες ότι αισθάνεται «πολύ αισιόδοξος» για την πιθανότητα σύναψης συμφωνίας «πολύ γρήγορα».

Οι συνομιλίες στη Γενεύη, που επισήμως ολοκληρώθηκαν χθες βράδυ, διεξήχθησαν με βάση σχέδιο 28 σημείων του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για να λάβει τέλος η ένοπλη σύρραξη των τελευταίων σχεδόν τεσσάρων χρόνων, με έναυσμα τη ρωσική στρατιωτική εισβολή στην ουκρανική επικράτεια την 24η Φεβρουαρίου 2022.

«Οι συνομιλίες ήταν πολύ παραγωγικές, επικεντρωμένες και με σεβασμό, υπογραμμίζοντας την κοινή δέσμευση για την επίτευξη δίκαιης και διαρκούς ειρήνης», αναφέρει το κείμενο που δημοσιοποιήθηκε από την αμερικανική προεδρία και χαρακτηρίζεται «κοινή» δήλωση με την ουκρανική αντιπροσωπεία στη Γενεύη.

Τα μέρη «επαναβεβαιώνουν ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία θα πρέπει να σέβεται πλήρως την εθνική κυριαρχία της Ουκρανίας», συνεχίζει το κείμενο, διευκρινίζοντας ότι η Ουάσιγκτον και το Κίεβο «συνέταξαν νέα εκδοχή» του «πλαισίου (συμφωνίας) ειρήνης», «επικαιροποιημένη» και «επεξεργασμένη».

Η Ουκρανία και η διασφάλιση των συμφερόντων της

Ο Ουκρανός διαπραγματευτής Αντρίι Γέρμακ, δεξί χέρι του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έκανε επίσης λόγο στη Γενεύη για «πολύ καλή πρόοδο» στις συνομιλίες, ενώ ο ίδιος ο Ουκρανός πρόεδρος είπε πως η νέα εκδοχή πλέον αντανακλά «την πλειονότητα των προτεραιοτήτων-κλειδιών» του Κιέβου.

Όπως μεταδίδει το AP, ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι η ουκρανική αντιπροσωπεία «επιβεβαίωσε ότι όλες οι βασικές ανησυχίες της — οι εγγυήσεις ασφαλείας, η μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη, η προστασία των υποδομών, η ελευθερία ναυσιπλοΐας και η πολιτική κυριαρχία — αντιμετωπίστηκαν πλήρως κατά τη συνάντηση».

Πρόσθεσε ότι οι Ουκρανοί «εξέφρασαν την εκτίμησή τους για τη δομημένη προσέγγιση» ώστε τα σχόλιά τους να ενσωματωθούν σε κάθε συστατικό της αναδυόμενης συμφωνίας. Ο Λευκός Οίκος είπε ότι οι αλλαγές που έγιναν πλέον αντικατοπτρίζουν «τα εθνικά τους συμφέροντα» και παρέχουν «αξιόπιστους και εφαρμόσιμους μηχανισμούς για τη διασφάλιση της ασφάλειας της Ουκρανίας τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα». Όμως αυτή η θετική γλώσσα ήρθε μόνο αφού οι ανησυχίες για το αρχικό, εγκεκριμένο από τον Τραμπ σχέδιο εντάθηκαν. Μια διακομματική ομάδα Αμερικανών γερουσιαστών είπε ότι ο Ρούμπιο τους ενημέρωσε το Σάββατο πως το σχέδιο είχε αρχικά προέλθει από τη Ρωσία και αποτελούσε στην πραγματικότητα μια «λίστα ευχών» της Μόσχας, αντί για μια σοβαρή προσπάθεια ειρήνευσης. Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είπε ότι μίλησε με τον Τραμπ και ξεκαθάρισε ότι υπήρχαν ορισμένα σημεία του σχεδίου στα οποία θα μπορούσαν να συμφωνήσουν βασικά ευρωπαϊκά κράτη, αλλά και άλλα στα οποία δεν μπορούσαν.

«Του είπα ότι είμαστε πλήρως ευθυγραμμισμένοι με την Ουκρανία, ότι η κυριαρχία αυτής της χώρας δεν πρέπει να τεθεί σε κίνδυνο», δήλωσε ο Μερτς στη DW.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συμμετείχαν στις συνομιλίες μετά την εκπόνηση μιας τροποποιημένης έκδοσης του αμερικανικού σχεδίου, που αντέτεινε στις προτεινόμενες περιοριστικές ρυθμίσεις για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις και αμφισβήτησε τις εδαφικές παραχωρήσεις.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο προτείνει ότι η Ουκρανία θα διαθέτει μεγαλύτερο στρατό σε σχέση με το αμερικανικό σχέδιο και ότι οι συνομιλίες για ανταλλαγές εδαφών θα ξεκινούν από τη γραμμή του μετώπου αντί από μια προκαθορισμένη άποψη για το ποια εδάφη πρέπει να θεωρούνται ρωσικά.

Διατήρηση αβεβαιότητας και συμμετοχή της Ρωσίας

Ο αμερικανός υπουργός εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, στις δηλώσεις του στη Γενεύη,  διατήρησε έναν αδιάκοπα αισιόδοξο τόνο. Είπε ότι οι συνομιλίες ήταν «πολύ χρήσιμες» και ότι «νιώθω πολύ αισιόδοξος ότι μπορούμε να καταφέρουμε κάτι», είπε ο Ρούμπιο.

Ωστόσο, έδωσε ελάχιστες πληροφορίες για το τι συζητήθηκε. Υποβάθμισε επίσης την προθεσμία της Πέμπτης που έθεσε ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στην Ουκρανία για να απαντήσει στο σχέδιο, λέγοντας απλώς ότι οι αξιωματούχοι θέλουν να σταματήσουν οι μάχες το συντομότερο δυνατό και ότι οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να συνεχιστούν τη Δευτέρα και πέραν αυτής. Πρόσθεσε ότι ενδέχεται τελικά να χρειαστεί η εμπλοκή ανώτερων αξιωματούχων.

«Αυτή είναι μια πολύ λεπτή στιγμή», είπε ο Ρούμπιο σχετικά με όσα απομένει να διευθετηθούν. «Κάποια είναι θέματα διατύπωσης ή γλώσσας. Άλλα απαιτούν αποφάσεις και διαβουλεύσεις σε υψηλότερο επίπεδο. Άλλα, νομίζω, απλώς χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να δουλευτούν».

Ο Ρούμπιο χαρακτήρισε την αμερικανική πρόταση «ένα ζωντανό, εξελισσόμενο έγγραφο» που θα συνεχίσει να αλλάζει. Διευκρίνισε επίσης ότι οποιοδήποτε τελικό αποτέλεσμα —όταν είναι έτοιμο— θα πρέπει να παρουσιαστεί και στη Μόσχα: «προφανώς, οι Ρώσοι έχουν λόγο εδώ».

Ακόμη και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, που λίγες ώρες νωρίτερα είχε για άλλη μια φορά δημόσια επιπλήξει την ουκρανική ηγεσία για αυτό που θεωρούσε ανεπαρκή ευγνωμοσύνη, ήταν πλέον «αρκετά ικανοποιημένος από τις αναφορές που του δώσαμε σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί», πρόσθεσε ο Ρούμπιο.

Πιθανή συνάντηση Τραμπ – Ζελένσκι

Το αμερικανικό μέσο CBS μετέδωσε ότι ο Ζελένσκι θα μπορούσε να επισκεφθεί τις ΗΠΑ αυτή την εβδομάδα για απευθείας συνομιλίες με τον Τραμπ, όμως αυτό θα εξαρτηθεί από το αποτέλεσμα των συζητήσεων στη Γενεύη.

Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να συνεχίσει να παρέχει οικονομική υποστήριξη στην Ουκρανία και ότι παραμένει πεπεισμένος για την ικανότητα του Ζελένσκι να βελτιώσει τις επιδόσεις της χώρας του στον τομέα της καταπολέμησης της διαφθοράς, προσθέτοντας ότι η πορεία του Κιέβου προς την ένταξη στην ΕΕ θα απαιτήσει μεταρρυθμίσεις στο κράτος δικαίου.

Στο μεταξύ, ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν κατηγόρησε τους ηγέτες της ΕΕ ότι σκοπίμως παρατείνουν τον πόλεμο, τον οποίο, όπως ισχυρίστηκε, η Ουκρανία «δεν έχει καμία πιθανότητα» να κερδίσει. Περιέγραψε επίσης τη συνεχιζόμενη στήριξη της ΕΕ προς το Κίεβο στη σύγκρουση ως «εντελώς τρέλα».

Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται σε μια περίοδο που η Ρωσία κερδίζει σιγά-σιγά έδαφος στην Ουκρανία,  ενώ οι εγκαταστάσεις ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου της  χώρας έχουν υποστεί σφοδρές επιθέσεις με drones και πυραύλους, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς νερό, θέρμανση και ηλεκτρικό ρεύμα για ώρες κάθε μέρα. Ο Ζελένσκι βρίσκεται επίσης υπό πίεση στο εσωτερικό της χώρας, καθώς ένα μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς έχει εμπλέξει ορισμένους από τους υπουργούς του, προκαλώντας νέα οργή για τη διαδεδομένη διαφθορά. Αυτό έχει περιπλέξει τις προσπάθειες της χώρας να εξασφαλίσει χρηματοδότηση για να κρατήσει την οικονομία της σε λειτουργία.

Ο Ερντογάν σχεδιάζει συνομιλία με τον Πούτιν

Το αμερικανικό CBS μετέδωσε ότι ο Ζελένσκι ενδέχεται να επισκεφθεί τις ΗΠΑ αυτή την εβδομάδα για συνομιλίες με τον Τραμπ, ανάλογα με τα αποτελέσματα των συζητήσεων στη Γενεύη. Παράλληλα, ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν υπογράμμισε την ανάγκη διατήρησης της οικονομικής στήριξης στην Ουκρανία και την προώθηση μεταρρυθμίσεων για την ένταξη στην ΕΕ. Στο διεθνές παρασκήνιο, ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν ανακοίνωσε ότι θα συνομιλήσει με τον Πούτιν για την επανενεργοποίηση της συμφωνίας σιτηρών του 2022, ενώ ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν επέκρινε τη στάση της ΕΕ, κατηγορώντας την ότι παρατείνει τον πόλεμο.

Η σύσκεψη της Γενεύης σηματοδοτεί ένα κρίσιμο βήμα στη διπλωματική προσπάθεια για ειρήνη στην Ουκρανία, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη συντονισμένης δράσης ΗΠΑ, Ευρώπης και Κιέβου. Παρά την πρόοδο και τις θετικές δηλώσεις, παραμένουν ουσιαστικά ανοιχτά ζητήματα, όπως οι εγγυήσεις ασφάλειας, οι στρατιωτικές δυνατότητες της Ουκρανίας και οι διαπραγματεύσεις για τα εδάφη.

Γερμανός ΥΠΕΞ: Στο νέο σχέδιο ειρήνης δεν υπάρχει μπλόκο για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ

Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε σήμερα ότι οι συνομιλίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ουκρανία, που διεξάγονται στη Γενεύη επί του «σχεδίου Τραμπ» για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, έχουν σημειώσει μια «καθοριστική επιτυχία» για τους Ευρωπαίους ενώ τόνισε ότι στο νέο σχέδιο ειρήνης δεν υπάρχει απαγόρευση έντασης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.

«Όλα τα ζητήματα που αφορούν την Ευρώπη, περιλαμβανομένων εκείνων που αφορούν το ΝΑΤΟ, έχουν αφαιρεθεί από αυτό το σχέδιο. Αυτή είναι μια καθοριστική επιτυχία την οποία σημειώσαμε χθες» δήλωσε ο Βάντερφουλ στον ραδιοφωνικό σταθμό Deutschlandfunk radio.

«Ήταν σαφές από την αρχή, όπως επανειλημμένως δηλώσαμε, ότι η όποια συμφωνία δεν θα πρέπει να παρακάμπτει τους Ευρωπαίους και τους Ουκρανούς» πρόσθεσε.

• Βολοντίμιρ Ζελένσκι
• Γενεύη
• ειρηνευτικό σχέδιο
• Ντόναλντ Τραμπ
• Πόλεμος στην Ουκρανία
• Ρωσία