Γερμανία: Γιατί νέοι άνδρες στη Γερμανία στρέφονται προς την ακροδεξιά

Νέοι άνδρες είναι υποστηρικτές ή συμπαθούν την Εναλλακτική για τη Γερμανία -ένα κόμμα που καταγράφει σταθερά τη δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις στη Γερμανία για περισσότερο από ενάμιση χρόνο, καθώς η ακροδεξιά εδώ και αλλού στην Ευρώπη προσελκύει όλο και περισσότερους νέους, ιδίως άνδρες, στην τροχιά της.

Ένας ιδιαίτερος λόγος για τον οποίο πολλοί νέοι Γερμανοί άνδρες δηλώνουν ότι φοβούνται, είναι ο αριθμός των επιθέσεων στη Γερμανία, στις οποίες εμπλέκονται ύποπτοι που ήταν αιτούντες άσυλο -με πιο πρόσφατο παράδειγμα το θανατηφόρο μαχαίρωμα ενός νηπίου και ενός άνδρα σε ένα πάρκο στη βαυαρική πόλη Άσαφενμπουργκ. Αν και δεν αντιτίθενται σε όλες τις μορφές της μετανάστευσης.

«Οι άνθρωποι που ενσωματώνονται, που μαθαίνουν, που σπουδάζουν εδώ, που κάνουν τη δουλειά τους -δεν έχω κανένα πρόβλημα μαζί τους», λέει ένας νεαρός άνδρας στο BBC, αν και είναι επικριτικός απέναντι σε όποιον θεωρεί ότι εκμεταλλεύεται το σύστημα ασύλου. «Αλλά αυτές τις μέρες τέτοιες δηλώσεις θεωρούνται εχθρικές. Σε αποκαλούν ναζιστή εξαιτίας του παρελθόντος της Γερμανίας» συμπληρώνει.

Το AfD -το οποίο έχει κατηγορηθεί εδώ και καιρό για αντιμεταναστευτική ρητορική- πανηγυρίζει για την υποστήριξη του δισεκατομμυριούχου της τεχνολογίας, Elon Musk, ο οποίος είναι ιδιοκτήτης του ιστότοπου κοινωνικής δικτύωσης X. Ο ίδιος φιλοξένησε μια ζωντανή συζήτηση με την ηγέτιδα του κόμματος Alice Weidel στην πλατφόρμα και τηλεφώνησε σε μια συγκέντρωση του κόμματος.

Τώρα, καθώς η Γερμανία περιμένει να δει πόσο καλά θα τα πάει η ακροδεξιά στις επερχόμενες εκλογές, το ερώτημα είναι γιατί τόσοι πολλοί νέοι άνδρες, ιδίως, έλκονται από την ακροδεξιά και ποιες θα μπορούσαν να είναι οι συνέπειες για μια χώρα που έχει βαθιά συνείδηση του ναζιστικού της παρελθόντος.

Νέοι άνδρες που στρέφονται προς τη Δεξιά

Έρευνα του Pew το 2024 διαπίστωσε ότι το 26% των Γερμανών ανδρών είχε θετική άποψη για το AfD, σε σύγκριση με το 11% των γυναικών, και το ποσοστό των ανδρών που έχουν αυτή τη γνώμη έχει αυξηθεί κατά 10 μονάδες από το 2022.

Στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2024, σύμφωνα με τα γερμανικά exit polls, ο αριθμός των νέων κάτω των 24 ετών, ανδρών και γυναικών, που ψήφισαν το AfD στη Γερμανία ανήλθε στο 16%, αυξημένος κατά 11 μονάδες από το 2019.

Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο που αυξάνεται η γενική ανησυχία των νέων σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Γερμανικού Ινστιτούτου Έρευνας Γενεών.

Σε δείγμα 1.000 Γερμανών, ηλικίας 16 έως 25 ετών, τα επίπεδα άγχους ήταν τα υψηλότερα μεταξύ των ερωτηθέντων που κατατάσσουν τον εαυτό τους στην ακροδεξιά, ενώ ήταν τα χαμηλότερα μεταξύ των ατόμων που τοποθετούν τον εαυτό τους στο μέσο του πολιτικού φάσματος.

Οι γυναίκες ήταν πιο πιθανό να ανησυχούν για τα δικαιώματά τους και τα δικαιώματα των μειονοτικών ομάδων, ενώ οι άνδρες βρέθηκαν να ανησυχούν περισσότερο για τις συντηρητικές αξίες που βασίζονται λιγότερο στα δικαιώματα. Ο Δρ Rüdiger Maas, από τη γερμανική δεξαμενή σκέψης Institute for Generational Research, λέει ότι τα αριστερά κόμματα συχνά επικεντρώνονται σε θέματα όπως ο φεμινισμός, η ισότητα και τα δικαιώματα των γυναικών.

«Συνολικά, οι άνδρες δεν βλέπουν τον εαυτό τους σε αυτά τα θέματα», λέει στο BBC. «Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχουν την τάση να ψηφίζουν πιο δεξιά».

Τα σκληρά, λαϊκιστικά δεξιά κόμματα έχουν επίσης σημειώσει καλές επιδόσεις σε χώρες, όπως η Γαλλία, η Αυστρία, οι Κάτω Χώρες, η Πολωνία, η Ισπανία και η Ιταλία.

«Το 60% των νέων ανδρών κάτω των 30 ετών θα σκεφτόταν να ψηφίσει την ακροδεξιά στις χώρες της ΕΕ και αυτό είναι πολύ υψηλότερο από το ποσοστό μεταξύ των γυναικών», λέει ο καθηγητής Abou-Chadi, σε ανάλυση που αντλήθηκε από ένα υποσύνολο της μελέτης για τις ευρωπαϊκές εκλογές του 2024.

Στέλνοντας το μήνυμα

Εκτός από τα ζητήματα φύλου, μετανάστευσης και οικονομίας, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παίζουν σημαντικό ρόλο. Πλατφόρμες όπως το TikTok επιτρέπουν στις πολιτικές ομάδες να παρακάμπτουν τα κυρίαρχα, παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, τα οποία η ακροδεξιά θεωρεί εχθρικά.

Είναι σαφές ότι το AfD «κυριαρχεί» στο TikTok σε σύγκριση με άλλα γερμανικά κόμματα, λέει ο Μαυρίκιος Ντορν από το Ινστιτούτο Στρατηγικού Διαλόγου (ISD). Έχει 539.000 followers στον κοινοβουλευτικό λογαριασμό του, έναντι 158.000 για το SPD που έχει σήμερα τις περισσότερες έδρες στο γερμανικό κοινοβούλιο.

Και δεν είναι μόνο οι επίσημοι λογαριασμοί, αλλά ένας «σημαντικός αριθμός ανεπίσημων λογαριασμών οπαδών συμβάλλει επίσης στη διάδοση του περιεχομένου του κόμματος», λέει ο κ. Dorn.

Μέσω της δημιουργίας 10 λογαριασμών «persona-based» με διαφορετικά προφίλ χρηστών, διαπίστωσαν ότι «οι χρήστες που ανήκουν περισσότερο στο δεξιό φάσμα… βλέπουν πολύ περιεχόμενο του AfD, ενώ οι χρήστες από το αριστερό φάσμα βλέπουν ένα πιο ποικίλο σύνολο πολιτικού περιεχομένου».

Το TikTok έχει δηλώσει ότι δεν κάνει «διάκριση» μεταξύ της δεξιάς, της αριστεράς ή του κέντρου της πολιτικής και εργάζεται για να παραμείνει στην «πρώτη γραμμή» της αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης.

Ο Dorn παρατηρεί ότι άλλα κόμματα αναγνώρισαν ιστότοπους όπως το TikTok «πολύ αργά», πράγμα που σημαίνει ότι παίζουν το παιχνίδι της προϊστορίας για να δημιουργήσουν ένα ισχυρό αποτύπωμα στην πλατφόρμα.

Μια influencer του AfD, η Celina Brychcy, μια 25χρονη TikTokker, έχει περισσότερους από 167.000 followers το 53% των οποίων είναι άνδρες, με το 76% να είναι ηλικίας μεταξύ 18 και 35 ετών. Μοιράζεται κυρίως βίντεο χορού, τάσεων και lifestyle, αλλά και περιεχόμενο υπέρ του AfD.

Η κ. Brychcy λέει ότι δεν βγάζει χρήματα από την προώθηση του AfD, αλλά το κάνει επειδή πιστεύει στον αγώνα και θέλει να «περάσει ένα μήνυμα».

Στα πολιτικά της ιδεώδη περιλαμβάνονται η επιθυμία επιστροφής της στρατιωτικής θητείας, η μεγαλύτερη υποστήριξη για τις μητέρες που θέλουν ή πρέπει να μείνουν στο σπίτι και οι αυστηρότεροι έλεγχοι στα σύνορα.

Αντι-αντιστροφή ρόλων

Η κ. Brychcy είναι επίσης κατά της «αντιστροφής των ρόλων» όσον αφορά τον τρόπο που ντύνονται οι άνδρες και οι γυναίκες. Η αντίδραση κατά της «ιδεολογίας των φύλων» είναι ένα άλλο ζήτημα που εντοπίστηκε από τον Tarik Abou-Chadi, καθηγητή Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ως τροφοδότης της ακροδεξιάς υποστήριξης μεταξύ των νέων -κάτι που επαναλαμβάνεται από το Ινστιτούτο Έρευνας Γενεών.

Ρώτησαν τους ψηφοφόρους που ψηφίζουν για πρώτη φορά αν βρίσκουν την τάση LGBTQ+ «übertrieben» (υπερβολική). Οι ερωτηθέντες που έδειξαν το υψηλότερο επίπεδο συμφωνίας με την ερώτηση αυτή ήταν εκείνοι που σχεδίαζαν να υποστηρίξουν το AfD.

Η κα Brychcy υπογραμμίζει ότι «βιολογικά μιλώντας, είμαστε άνδρες και γυναίκες» και πιστεύει ότι οι άνθρωποι πρέπει να παρουσιάζονται ανάλογα. Η κ. Brychcy παραδέχεται ότι έχει χάσει μερικούς φίλους εξαιτίας της πολιτικής της -και τώρα περνάει χρόνο, κυρίως με όσους έχουν παρόμοιες απόψεις.

Δεν συμφωνεί με εκείνους που θεωρούν το AfD επικίνδυνο κίνημα -μάλλον ένα κίνημα που θα προσφέρει γνήσια, ριζική αλλαγή. Η κ. Brychcy θεωρεί τον εαυτό της ακροδεξιό σε ορισμένα θέματα, όπως ο έλεγχος των συνόρων και η εγκληματικότητα. «Σίγουρα ναι» απαντά.

Είναι μια εντυπωσιακή απάντηση, καθώς συχνά ο χαρακτηρισμός της ακροδεξιάς απορρίπτεται από τους υποστηρικτές του AfD, συμπεριλαμβανομένης της αρχηγού του κόμματος, Alice Weidel, η οποία επιμένει ότι ηγείται ενός συντηρητικού, ελευθεριακού κινήματος.

Με τις φρικαλεότητες των Ναζί να ανήκουν όλο και περισσότερο στο παρελθόν, αυτή είναι μια γενιά που μεγάλωσε με κόμματα όπως το AfD -είτε σε τηλεοπτικές εκπομπές είτε στο κοινοβούλιο, αφού το AfD απέκτησε τους πρώτους του βουλευτές το 2017.

Ο καθηγητής Abou-Chadi πιστεύει ότι η ακροδεξιά, γενικά, έχει εξομαλυνθεί σε σημείο που «δεν φαίνονται πια τόσο ακραίοι».

Αυτό συμβαίνει παρά τα κομματικά σκάνδαλα, όπως το γεγονός ότι ένα ταλέντο της σκληρής δεξιάς του AfD, ο Björn Höcke, τιμωρήθηκε δύο φορές με πρόστιμο πέρυσι για τη χρήση ναζιστικού συνθήματος, αν και αρνήθηκε ότι το έκανε εν γνώσει του.

Το AfD, σε τρία γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια, χαρακτηρίζεται από τις αρχές ως ακροδεξιό -μεταξύ άλλων και στη Σαξονία, έναν χαρακτηρισμό που το κόμμα αμφισβήτησε ανεπιτυχώς στο δικαστήριο.

Πρόκειται για ένα κρατίδιο όπου ο αριθμός των «ακροδεξιών εξτρεμιστών ατόμων» είχε φθάσει σε «νέο υψηλό επίπεδο» -σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε πέρυσι από την υπηρεσία εσωτερικών πληροφοριών της Σαξονίας- η οποία παρουσίαζε στοιχεία από το 2015.

Αφηγήσεις υπό αμφισβήτηση

Σε μία συνάντηση ανθρώπων του BBC σε ένα εμπορικό κέντρο στην πόλη Κέμνιτς της Σαξονίας, με μια ομάδα νεαρών ανδρών που -αν και δεν θέλουν να μιλήσουν επίσημα- λένε ότι είναι δεξιοί.

Ντυμένοι στα μαύρα, με ομοιόμορφα κοντά μαλλιά, εκφράζουν τις πεποιθήσεις τους ότι η ομοφυλοφιλία είναι λάθος και φοβούνται ότι η γερμανική «φυλή» απειλείται εξαιτίας της αυξανόμενης κοινότητας των μεταναστών. Αμφισβητούν αφηγήσεις για το παρελθόν της χώρας τους, προφανώς μια αναφορά στη ναζιστική εποχή.

Η Diana Schwitalla διδάσκει ιστορία και κοινωνικές σπουδές εδώ και οκτώ χρόνια. Λέει ότι χρειάστηκε να αντιμετωπίσει μια περίπτωση άρνησης του Ολοκαυτώματος στην τάξη και έχει ακούσει και άλλα ανησυχητικά σχόλια.

«Ακούμε ότι ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν στην πραγματικότητα κάτι καλό και ότι υπήρχε λόγος που πέθαναν άνθρωποι τότε -και ότι αυτό είναι καλό. Ο Χίτλερ περιγράφεται ως καλός άνθρωπος», λέει η κ. Schwitalla.

Και προσθέτει: «Πολλοί φοιτητές… πολύ νέοι φοιτητές, οι οποίοι λένε ότι δεν έχει σημασία ποιον ψηφίζω, ούτως ή άλλως θα κάνουν ό,τι θέλουν “εκεί πάνω”. Στο ερώτημα ποιος είναι “εκεί πάνω”, δεν παίρνω απάντηση».

Τα θέματα που χαρακτηρίζουν το AfD περιλαμβάνουν την ασφάλεια, τα σύνορα και την εγκληματικότητα των μεταναστών, υιοθετεί τώρα ακόμη και την έννοια της «παλιννόστησης» -μια λέξη που χρησιμοποιείται από την ευρωπαϊκή ακροδεξιά και η οποία είναι ευρέως κατανοητή ως μαζική απέλαση.

Μιλώντας με ανθρώπους στη Γερμανία, είναι σαφές ότι η υποστήριξη προς το AfD δεν μπορεί να εκληφθεί απλώς ως κάποια μορφή ψήφου διαμαρτυρίας, ακόμη και αν υπάρχει απογοήτευση για τα κόμματα που κυβέρνησαν παραδοσιακά τη Γερμανία.

Εξακολουθεί να ισχύει ότι άλλα κόμματα δεν θα προχωρήσουν σε συνασπισμό με το AfD, αλλά τον Ιανουάριο μια μη δεσμευτική πρόταση ψηφίστηκε στο γερμανικό κοινοβούλιο χάρη στις ψήφους του AfD για πρώτη φορά.

Ο καθηγητής Abou-Chadi πιστεύει ότι μακροπρόθεσμα θα μπορούσε να υπάρξει μια ακόμη πιο σεισμική αλλαγή. «Και μόλις τα πιο mainstream κόμματα αρχίσουν να εγκαταλείπουν το «τείχος προστασίας» ή το cordon sanitaire, η ακροδεξιά θα αρχίσει να κανιβαλίζει τη δεξιά.

«Είναι πολύ πιθανό ότι, σε πολλές ή στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα ακροδεξιά κόμματα θα είναι το κύριο κόμμα της δεξιάς -ή ήδη είναι», λέει.

Κόμματα όπως το AfD έχουν εργαστεί σκληρά για να προσπαθήσουν να εξομαλυνθούν στα μάτια του κοινού. Ενώ υπάρχουν άνθρωποι στη Γερμανία και την Ευρώπη που θεωρούν την ακροδεξιά ως μια εξτρεμιστική, ακόμη και αντιδημοκρατική, δύναμη -φαίνεται ότι η προσπάθεια «ομαλοποίησης» έχει αποτέλεσμα, και όχι μόνο μεταξύ των νέων.

Με πληροφορίες από BBC

• AfD
• ακροδεξιά
• άνδρες
• Γερμανία