Η νέα αμυντική ισχύς της Ελλάδας: Από τα Rafale στον ατσάλινο θόλο, τους δορυφόρους έως τα υποβρύχια οχήματα

Ένα ενιαίο πλέγμα άμυνας, επιτήρησης και άμεσης αντίδρασης, το οποίο θα εκτείνεται από το Διάστημα και τον ελληνικό εναέριο χώρο έως το Αιγαίο, τον Έβρο και τον βυθό της θάλασσας, παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, μετά τη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ.

Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει 11 νέα εξοπλιστικά, τεχνολογικά και εκπαιδευτικά προγράμματα της «Ατζέντας 2030», με κεντρικό πυλώνα την «Ασπίδα του Αχιλλέα», τον πολυεπίπεδο αντιαεροπορικό, αντιβαλλιστικό και αντι-drone θόλο που θα καλύπτει ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.

Όπως εξήγησε ο Νίκος Δένδιας, η Ελλάδα περνά σε μια νέα εποχή, στην οποία οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν θα βασίζονται σε μεμονωμένα οπλικά συστήματα, αλλά σε ένα πλήρως διασυνδεδεμένο επιχειρησιακό δίκτυο. Δορυφόροι, drones, αισθητήρες, φρεγάτες, μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα και ακόμη και οι διόπτρες των στρατιωτών θα μεταδίδουν δεδομένα σε ένα κοινό σύστημα διοίκησης και ελέγχου.

Στόχος είναι η Ελλάδα να εντοπίζει νωρίτερα κάθε απειλή, να επεξεργάζεται ταχύτερα τις διαθέσιμες πληροφορίες και να επιλέγει άμεσα το κατάλληλο μέσο αντίδρασης. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκει να αποκτήσει καθαρό επιχειρησιακό πλεονέκτημα σε ξηρά, αέρα, θάλασσα, κυβερνοχώρο και Διάστημα.

Από το C4I στο νέο μοντέλο C5ISRT

Η νέα αρχιτεκτονική περιγράφηκε από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας με τον όρο C5ISRT. Τα πέντε «C» αντιστοιχούν στις έννοιες Command, Control, Compute, Communicate και Cyber, δηλαδή διοίκηση, έλεγχος, υπολογιστική ισχύς, επικοινωνίες και κυβερνοάμυνα.

Το ISR περιλαμβάνει τις πληροφορίες, την αναγνώριση και την επιτήρηση, ενώ το «Τ» αντιστοιχεί στη στοχοποίηση.

Με απλά λόγια, κάθε διαθέσιμος αισθητήρας θα συλλέγει πληροφορίες από το πεδίο. Το κεντρικό σύστημα θα συνθέτει την εικόνα, θα αξιολογεί τις απειλές, θα θέτει προτεραιότητες και θα προτείνει τον αποτελεσματικότερο τρόπο αντιμετώπισής τους.

1. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Το μεγαλύτερο πρόγραμμα αφορά τη δημιουργία του Δικτύου Βληματικής Αντιμετώπισης και Διάγνωσης Απειλών, γνωστότερου ως «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Δεν πρόκειται για ένα μόνο οπλικό σύστημα, αλλά για μια σειρά επάλληλων θόλων που θα καλύπτουν την ελληνική επικράτεια. Το δίκτυο θα μπορεί να αντιμετωπίζει εχθρικά αεροσκάφη, πυραύλους, βαλλιστικές απειλές και μη επανδρωμένα αεροχήματα.

Ραντάρ, αισθητήρες, συστήματα διοίκησης και μονάδες αναχαίτισης θα συνεργάζονται σε πραγματικό χρόνο. Το σύστημα θα εντοπίζει την απειλή, θα αξιολογεί την επικινδυνότητά της και θα επιλέγει το καταλληλότερο μέσο για την εξουδετέρωσή της.

Η ανάπτυξή του θα ολοκληρωθεί σε 35 μήνες, ενώ τα επιμέρους τμήματα θα παραδίδονται σταδιακά. Το συνολικό κόστος ξεπερνά ελαφρώς τα 3 δισ. ευρώ.

Ο Νίκος Δένδιας ξεκαθάρισε ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα διαθέτουν τον πηγαίο κώδικα του συστήματος διοίκησης και ελέγχου. Αυτό θα επιτρέπει στην Ελλάδα να παρεμβαίνει στην αρχιτεκτονική και στην εξέλιξή του, χωρίς να εξαρτάται από ξένο προμηθευτή.

Στο πλαίσιο της μετάβασης στη νέα αεράμυνα, ο υπουργός χαρακτήρισε το ρωσικής προέλευσης σύστημα S-300 «απερχόμενο τμήμα» του ελληνικού οπλοστασίου.

2. Ηλεκτρομαγνητική αντιμετώπιση μη επανδρωμένων απειλών

Το δεύτερο πρόγραμμα αφορά συστήματα μη κινητικής αντιμετώπισης μη επανδρωμένων πλατφορμών. Η εξουδετέρωση της απειλής δεν θα γίνεται με την εκτόξευση πυραύλου ή άλλου βλήματος, αλλά με ηλεκτρομαγνητικά μέσα.

Τα συστήματα αυτά θα μπορούν να παρεμβαίνουν στις επικοινωνίες ή στα ηλεκτρονικά μέσα ελέγχου μιας μη επανδρωμένης πλατφόρμας, ακυρώνοντας την αποστολή της.

Η συγκεκριμένη δυνατότητα είναι κρίσιμη απέναντι σε επιθέσεις μικρών και σχετικά φθηνών drones. Επιτρέπει την αντιμετώπισή τους χωρίς να απαιτείται η χρήση πολύ ακριβότερων πυραύλων και θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς την «Ασπίδα του Αχιλλέα».

3. Ένα επιπλέον HERON 1

Η Ελλάδα θα αποκτήσει ένα ακόμη μη επανδρωμένο σύστημα HERON 1, κατηγορίας III, ενισχύοντας τις δυνατότητες εναέριας επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών.

Το HERON 1 μπορεί να παραμένει στον αέρα για μεγάλο χρονικό διάστημα, παρακολουθώντας εκτεταμένες περιοχές και μεταδίδοντας δεδομένα στα κέντρα επιχειρήσεων.

Η συνεχής εικόνα από περιοχές εθνικού ενδιαφέροντος θα επιτρέπει στα στρατιωτικά επιτελεία να εντοπίζουν νωρίτερα κινήσεις ή δραστηριότητες και να προσαρμόζουν ανάλογα τον επιχειρησιακό σχεδιασμό. Σε δεύτερη φάση, το σύστημα θα μπορεί να φέρει και οπλικά μέσα.

4. Έξι μικροδορυφόροι SAR

Σημαντική ενίσχυση της επιτήρησης θα προσφέρει η ελληνική συμμετοχή σε αστερισμό μικρών δορυφόρων τεχνολογίας SAR, δηλαδή Synthetic Aperture Radar.

Οι δορυφόροι θα μπορούν να παρέχουν εικόνες υψηλής ευκρίνειας ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες και την ώρα της ημέρας. Θα λειτουργούν ακόμη και όταν μια περιοχή καλύπτεται από σύννεφα ή επικρατεί σκοτάδι.

Ο σχεδιασμός αφορά έξι δορυφόρους, σε διάταξη «2+4», με τις εικόνες και τη διαχείρισή τους να βρίσκονται υπό εθνικό έλεγχο. Έτσι, η Ελλάδα θα αποκτήσει τη δυνατότητα να λαμβάνει άμεσα εικόνα από περιοχές αυξημένου ενδιαφέροντος, χωρίς να εξαρτάται από ξένες υπηρεσίες ή εμπορικούς παρόχους.

5. Δέκα επιπλέον V-BAT για Αιγαίο και Έβρο

Οι Ένοπλες Δυνάμεις θα αποκτήσουν δέκα επιπλέον μη επανδρωμένα αεροχήματα V-BAT, τα οποία θα προστεθούν στα τέσσερα συστήματα που διαθέτει ήδη η χώρα.

Τα V-BAT απογειώνονται και προσγειώνονται κάθετα, χωρίς να χρειάζονται διάδρομο. Μπορούν επομένως να αναπτύσσονται γρήγορα σε απομακρυσμένες περιοχές ή σημεία όπου δεν υπάρχουν οργανωμένες αεροπορικές υποδομές.

Θα αξιοποιηθούν για τη δικτυοκεντρική επιτήρηση του Αιγαίου και του Έβρου, μεταδίδοντας σε πραγματικό χρόνο εικόνα και δεδομένα στα κέντρα επιχειρήσεων. Σε δεύτερο χρόνο θα μπορούν να φέρουν και οπλικά συστήματα.

6. Νέες διόπτρες νυχτερινής παρατήρησης

Το έκτο πρόγραμμα αφορά την απόκτηση διοπτρών νυχτερινής παρατήρησης μέσω οργανισμού του ΝΑΤΟ.

Οι διόπτρες θα αποτελέσουν βασικό τμήμα της νέας «Στολής του Μαχητή» και δεν θα προσφέρουν μόνο τη δυνατότητα δράσης στο σκοτάδι. Θα μπορούν να μεταφέρουν απευθείας εικόνα στο αρμόδιο Κέντρο Επιχειρήσεων.

Με τον τρόπο αυτόν, κάθε στρατιώτης θα λειτουργεί και ως αισθητήρας του ευρύτερου αμυντικού δικτύου. Η εικόνα που θα βλέπει στο πεδίο θα μπορεί να μεταδίδεται άμεσα στη διοίκηση, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο ενημέρωσης και αντίδρασης.

7. Τρία C-390 Millennium – Μεταγωγικά και ιπτάμενα τάνκερ

Η Πολεμική Αεροπορία θα αποκτήσει τρία καινούργια αεριωθούμενα μεταγωγικά C-390 Millennium της Embraer, μέσω διακρατικής συμφωνίας με την Πορτογαλία. Το πρώτο αεροσκάφος προβλέπεται να παραδοθεί το 2027.

Τα C-390 πετούν με περίπου διπλάσια ταχύτητα από τα σημερινά μεταγωγικά της Πολεμικής Αεροπορίας και μπορούν να μεταφέρουν περισσότερα από 100 άτομα, στρατιωτικό εξοπλισμό και βαριά φορτία. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως κινητά νοσοκομεία για αεροδιακομιδές.

Η σημαντικότερη δυνατότητά τους είναι ο εναέριος ανεφοδιασμός μαχητικών αεροσκαφών. Τα C-390 θα λειτουργούν ταυτόχρονα ως μεταγωγικά και ιπτάμενα τάνκερ, ανεφοδιάζοντας στον αέρα τα Rafale και τα Mirage.

Η δυνατότητα αυτή θα αυξήσει σημαντικά την ακτίνα δράσης και τον χρόνο παραμονής των ελληνικών μαχητικών στον αέρα. Όπως ανέφερε ο Νίκος Δένδιας, η διάρκεια μιας αποστολής δεν θα περιορίζεται πλέον από τα καύσιμα του μαχητικού, αλλά κυρίως από τη βιολογική αντοχή του πιλότου.

Η πλήρης συντήρηση των κινητήρων και των αεροσκαφών θα μπορεί να πραγματοποιείται στην Ελλάδα, περιορίζοντας τον χρόνο κατά τον οποίο τα μεταγωγικά παραμένουν εκτός επιχειρησιακής διαθεσιμότητας.

8. Δέκα υποβρύχια οχήματα VICTA

Οι Ειδικές Δυνάμεις θα αποκτήσουν δέκα υποβρύχια οχήματα VICTA για τη μεταφορά προσωπικού στην επιφάνεια και κάτω από τη θάλασσα.

Τα οχήματα θα επιτρέπουν στα στελέχη να προσεγγίζουν μια περιοχή με μεγάλη ταχύτητα και χαμηλότερο ίχνος, ενισχύοντας τις δυνατότητες ειδικών επιχειρήσεων σε νησιά, παράκτιες ζώνες και κρίσιμα θαλάσσια περάσματα.

Τα δύο πρώτα θα κατασκευαστούν στο Ηνωμένο Βασίλειο και τα υπόλοιπα οκτώ στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά. Σε επόμενο στάδιο προβλέπεται να εξελιχθούν σε αυτόνομα οχήματα, τα οποία θα μπορούν να εκτελούν αποστολές χωρίς πλήρωμα.

9. Ανθυποβρυχιακή αναβάθμιση των τεσσάρων ΜΕΚΟ

Οι τέσσερις φρεγάτες ΜΕΚΟ του Πολεμικού Ναυτικού θα εξοπλιστούν με εξελιγμένα ανθυποβρυχιακά συστήματα, στο πλαίσιο του συνολικού εκσυγχρονισμού τους.

Η αναβάθμιση θα βελτιώσει τη δυνατότητα εντοπισμού, παρακολούθησης και αντιμετώπισης εχθρικών υποβρυχίων. Πρόκειται για κρίσιμη ικανότητα στο επιχειρησιακό περιβάλλον του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, όπου η παρουσία υποβρυχίων μπορεί να επηρεάσει τον έλεγχο των θαλάσσιων διαδρόμων.

Οι εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ εντάσσονται στον σχεδιασμό του νέου στόλου μεγάλων μονάδων επιφανείας, μαζί με τις φρεγάτες FDI και τις μονάδες τύπου Bergamini.

10. Πύραυλοι Hellfire για τα Apache

Το δέκατο πρόγραμμα αφορά την προμήθεια πυραύλων Hellfire με καθοδήγηση λέιζερ για τα επιθετικά ελικόπτερα AH-64A Apache.

Οι Hellfire προσφέρουν τη δυνατότητα προσβολής στόχων με μεγάλη ακρίβεια και μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον τεθωρακισμένων, οχυρωμένων θέσεων και άλλων χερσαίων απειλών.

Η προμήθειά τους θα ενισχύσει την ισχύ πυρός των Apache και θα επιτρέψει την αποτελεσματικότερη αξιοποίησή τους σε αποστολές υποστήριξης χερσαίων δυνάμεων και ανάσχεσης εχθρικών σχηματισμών.

11. Μεταπτυχιακές σπουδές στην τεχνητή νοημοσύνη

Το τελευταίο πρόγραμμα δεν αφορά ένα νέο όπλο, αλλά το ανθρώπινο δυναμικό που θα κληθεί να σχεδιάσει και να χειριστεί τις Ένοπλες Δυνάμεις της επόμενης εποχής.

Προβλέπεται η χρηματοδότηση μεταπτυχιακών σπουδών στις Ηνωμένες Πολιτείες, με ιδιαίτερη έμφαση στο MIT και στα προγράμματα που συνδέονται με την έρευνα του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού.

Το κόστος προσεγγίζει τα 2 εκατ. ευρώ και στόχος είναι η δημιουργία μιας δεξαμενής αξιωματικών με εξειδίκευση στα αυτόνομα συστήματα, στην τεχνητή νοημοσύνη και στις νέες στρατιωτικές τεχνολογίες.

Οι αξιωματικοί θα επιστρέφουν στην Ελλάδα μεταφέροντας τεχνογνωσία, ώστε η χώρα να μπορεί να αναπτύσσει δικές της εφαρμογές και να μην περιορίζεται στην εισαγωγή έτοιμων συστημάτων.

Τουλάχιστον 25% ελληνική συμμετοχή

Κεντρικός άξονας της «Ατζέντας 2030» είναι η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25% στα νέα προγράμματα.

Μόνο στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» η ελληνική συμμετοχή θα ξεπεράσει τα 700 εκατ. ευρώ. Ο σχεδιασμός προβλέπει παραγωγή συστημάτων στην Ελλάδα, συνεργασία ξένων εταιρειών με ελληνικές επιχειρήσεις, μεταφορά τεχνογνωσίας και δημιουργία εξαγωγικών δυνατοτήτων.

Σύμφωνα με τον Νίκο Δένδια, στόχος δεν είναι απλώς η αγορά οπλικών συστημάτων από το εξωτερικό, αλλά η δημιουργία ενός ελληνικού αμυντικού οικοσυστήματος, το οποίο θα περιλαμβάνει υφιστάμενες εταιρείες, νεοφυείς επιχειρήσεις και νέες παραγωγικές μονάδες.

Μία ενιαία αμυντική «μηχανή»

Η μεγάλη αλλαγή που επιχειρείται δεν περιορίζεται στην αύξηση του αριθμού των διαθέσιμων όπλων. Η «Ατζέντα 2030» επιδιώκει να μετατρέψει το προσωπικό, τα οπλικά συστήματα και τους αισθητήρες των τριών Κλάδων σε μία ενιαία επιχειρησιακή «μηχανή».

Οι δορυφόροι και τα drones θα εντοπίζουν τις απειλές. Οι φρεγάτες, τα αεροσκάφη και οι στρατιώτες θα μεταδίδουν εικόνα. Τα κέντρα επιχειρήσεων θα επεξεργάζονται τα δεδομένα και θα επιλέγουν το κατάλληλο μέσο αντίδρασης, από την ηλεκτρομαγνητική παρεμβολή έως την αναχαίτιση ή τη στοχευμένη προσβολή.

Το αποτέλεσμα που επιδιώκεται είναι μια Ελλάδα που θα βλέπει νωρίτερα, θα αποφασίζει ταχύτερα και θα απαντά αποτελεσματικότερα σε κάθε απειλή.

• Ανατολική Μεσόγειος
• Ασπίδα του Αχιλλέα
• Ελληνικά rafale
• Ένοπλες Δυνάμεις
• Νίκος Δένδιας
• υποβρύχια