Το νέο μέτωπο στο Αιγαίο βρίσκεται στον βυθό – Καλώδια, ψηφιακές υποδομές και η «Γαλάζια Πατρίδα» φέρνουν νέα ελληνοτουρκική αντιπαράθεση

Το Αιγαίο δεν αποτελεί πλέον μόνο πεδίο αντιπαράθεσης για τον εναέριο χώρο, τις θαλάσσιες ζώνες ή τις ενεργειακές διασυνδέσεις. Μια νέα διάσταση του ανταγωνισμού μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας εξελίσσεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και αφορά τις κρίσιμες ψηφιακές υποδομές που θα καθορίσουν την οικονομική, τεχνολογική και γεωστρατηγική ισχύ των επόμενων δεκαετιών.

Η ανάπτυξη νέων δικτύων οπτικών ινών στο Αιγαίο έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά εθνικής στρατηγικής σημασίας. Δεν πρόκειται απλώς για έργα τηλεπικοινωνιών. Πρόκειται για υποδομές που συνδέονται με την άμυνα, την οικονομία, τη διαχείριση κρίσεων, την κυβερνοασφάλεια και τη συνολική παρουσία ενός κράτους σε περιοχές ιδιαίτερης γεωπολιτικής ευαισθησίας.

Η Τουρκία μεταφέρει τη «Γαλάζια Πατρίδα» στον ψηφιακό χάρτη

Τα τελευταία χρόνια η Άγκυρα έχει επεκτείνει τη στρατηγική της πέρα από τα παραδοσιακά ζητήματα θαλάσσιων ζωνών. Η λογική της «Γαλάζιας Πατρίδας» επιχειρεί πλέον να αγγίξει κάθε δραστηριότητα που λαμβάνει χώρα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Στο πλαίσιο αυτό, οι κινήσεις πλοίων που πραγματοποιούν εργασίες πόντισης καλωδίων παρακολουθούνται στενά από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, ενώ δεν λείπουν περιστατικά αμφισβήτησης ελληνικών αναγγελιών προς ναυτιλλομένους και προσπάθειες δημιουργίας τετελεσμένων εντυπώσεων σε διεθνή ύδατα.

Σύμφωνα με διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές, η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι διαθέτει λόγο σε κάθε δραστηριότητα που εξελίσσεται ανατολικά συγκεκριμένων θαλάσσιων γραμμών που η ίδια θεωρεί ότι εμπίπτουν στις δικές της διεκδικήσεις. Η ελληνική πλευρά απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την προσέγγιση ως αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Ψηφιακή κυριαρχία και εθνική ασφάλεια

Η σημασία των υποθαλάσσιων καλωδίων έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια διεθνώς. Πάνω από το 95% της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης και των διεθνών ψηφιακών επικοινωνιών διακινείται μέσω τέτοιων δικτύων.

Οι κυβερνήσεις πλέον αντιμετωπίζουν τα καλώδια οπτικών ινών ως κρίσιμες εθνικές υποδομές, αντίστοιχης σημασίας με λιμάνια, αεροδρόμια, ενεργειακά δίκτυα ή στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Για την Ελλάδα, η διασύνδεση των νησιών του Αιγαίου αποκτά πρόσθετη αξία. Ενισχύει την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών, μειώνει το ψηφιακό χάσμα μεταξύ νησιωτικής και ηπειρωτικής χώρας και δημιουργεί νέες δυνατότητες για τηλεϊατρική, εκπαίδευση, τουρισμό και επιχειρηματικότητα.

Παράλληλα, αυξάνει σημαντικά τη δυνατότητα των κρατικών υπηρεσιών να λειτουργούν σε πραγματικό χρόνο ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές.

Το μήνυμα της Αθήνας

Η ελληνική στρατηγική μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται από χαμηλούς τόνους αλλά σταθερή εφαρμογή του σχεδιασμού της. Οι εργασίες προχωρούν κανονικά, χωρίς αναστολές ή μεταβολές των χρονοδιαγραμμάτων.

Την ίδια στιγμή, το Πολεμικό Ναυτικό παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, διατηρώντας παρουσία στις περιοχές όπου εκτελούνται οι εργασίες. Η φιλοσοφία της Αθήνας είναι σαφής: αποφυγή κλιμάκωσης, αλλά και αποφυγή οποιασδήποτε εικόνας υποχώρησης.

Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η Ελλάδα θεωρεί πως έργα αυτού του χαρακτήρα αποτελούν νόμιμη άσκηση δικαιωμάτων και δεν μπορούν να τεθούν υπό διαπραγμάτευση ή αμφισβήτηση μέσω μονομερών ερμηνειών.

Η ευρωπαϊκή διάσταση

Το στοιχείο που προσδίδει ακόμη μεγαλύτερο βάρος στις συγκεκριμένες υποδομές είναι ότι εντάσσονται στον ευρύτερο ευρωπαϊκό σχεδιασμό για την ψηφιακή συνοχή και την ασφάλεια των δικτύων.

Οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν πλέον τα υποθαλάσσια καλώδια ως στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ειδικά μετά τα περιστατικά δολιοφθορών και καταστροφών κρίσιμων υποδομών που καταγράφηκαν τα τελευταία χρόνια στη Βαλτική και τη Βόρεια Θάλασσα.

Για τον λόγο αυτό, κάθε έργο που ενισχύει τη συνδεσιμότητα και την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών δικτύων αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική σημασία και δεν αφορά αποκλειστικά τα κράτη που το φιλοξενούν.

• Αιγαίο
• Γαλάζια Πατρίδα
• Ελλάδα
• Του​ρκία