Η πολυτάραχη ζωή του Αιμίλιου Βεάκη

Ο Αιμίλιος Βεάκης (13 Δεκεμβρίου 1884 – 29 Ιουνίου 1951) υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ηθοποιούς. Διακρίθηκε στους Βαλκανικούς πολέμους, έλαβε μέρος στην Αντίσταση κατά την Κατοχή ως μέλος του ΕΑΜ, αλλά αργότερα δέχτηκε διώξεις λόγω των αριστερών του πεποιθήσεων. Σαν ηθοποιός ήταν ένας χείμαρρος που όταν έπαιζε ξεχνούσε τα πάντα και γινόταν ο ρόλος του. Σπάνια υποκριτικά προσόντα και εξαιρετική ενέργεια.

Τα πρώτα χρόνια

Έκανε την πρώτη του εμφάνιση στη σκηνή το 1901 και πέρασε τα επόμενα χρόνια κάνοντας περιοδείες με τα μπουλούκια εκείνης της εποχής, σε πόλεις και χωριά, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη και την Αλεξάνδρεια, παίζοντας δεκάδες ρόλους σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο. Κάποια στιγμή στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-13 επιστρατεύεται και μάλιστα προάγεται σε λοχία «επ’ ανδραγαθία», ενώ παράλληλα οργανώνει παραστάσεις στα πλαίσια του Μακεδονικού Αγώνα.

Η Κοτοπούλη και το Εθνικό

Μετά τον πόλεμο, επιστρέφει και συνεργάζεται με μεγάλα ονόματα της εποχής όπως η Κυβέλη και η Κοτοπούλη. Στη δεκαετία του 1930 προσλαμβάνεται στο Εθνικό Θέατρο και εκεί βρίσκει την ευκαιρία να παίξει αρκετούς ρόλους υψηλού επιπέδου με αποκορύφωμα την ερμηνεία του στον «Βασιλιά Ληρ», του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, μια παράσταση του 1938, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη. Ο συγγραφέας και κριτικός του θεάτρου Μάριος Πλωρίτης όταν είδε την παράσταση έγραψε: «Στην τρομερή σκηνή της θύελλας, που ο αποδιωγμένος γερο-βασιλιάς παλεύει με τα στοιχεία της φύσης και με τα στοιχειά της φαρμακωμένης ψυχής του, ο Βεάκης ήταν στοιχείο της φύσης ο ίδιος, ήταν θύελλα μέσα στη θύελλα, τυφώνας απέναντι στον τυφώνα και ο ανεμοστρόβιλος της οδύνης του άρπαζε σύγκορμο τον θεατή παρασύροντάς τον στην ιλιγγιώδη δίνη της παράκρουσης, της οργής και της αυτογνωσίας του»

Γερμανική κατοχή

Τα χρόνια περνούν και κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής ο Βεάκης βρίσκεται στο πλευρό της Εθνικής Αντίστασης. Μετά τα Δεκεμβριανά ακολούθησε το ΕΑΜ στην υποχώρηση προς τα βουνά όπου και συνέχισε να δίνει θεατρικές παραστάσεις. Μέσα σε όλο αυτό το διάστημα, σ’ αυτές τις σκοτεινές μέρες, της Κατοχής, της Αντίστασης, των Δεκεμβριανών και του Εμφύλιου, το Εθνικό θέατρο πέταξε έξω τον Βεάκη και όλους τους προοδευτικούς καλλιτέχνες. Ξαφνικά αυτό το μεγαθήριο του θεάτρου βρέθηκε άνεργος και κατατρεγμένος. Μετά το Δεκέμβρη άρχισε ο συστηματικός παραμερισμός του και η προσχεδιασμένη συντριβή του – για πολιτικούς λόγους – από Γερμανούς και Έλληνες.

Το 1947 αποχώρησε από το θέατρο με μια πενιχρή σύνταξη και τον Απρίλιο του 1950, έπειτα από πολλές διαμαρτυρίες του κόσμου, το Εθνικό Θέατρο τον ξανακάλεσε.

Στο «εχθρικό» Εθνικό

Για να τον ταπεινώσουν άρχισαν να του δίνουν να παίζει κάποια ρολάκια, σαν από ελεημοσύνη για να παίρνει το μισθό του. Η πίκρα του είχε ξεχειλίσει. Η ευαισθησία του είχε πληγωθεί βαθιά εκείνες τις μαύρες μέρες. Δεν μπορούσε ν’ αντέξει. Το μυαλό και η τρυφερή καρδιά του βασανίζονταν. Αποζητούσε το θάνατο. Σαν το βασιλιά Ληρ ένιωθε κι αυτός πως είχε προδοθεί. Ήθελε να πεθάνει ένδοξα πάνω στην σκηνή. Και ο θάνατος δεν άργησε να έρθει. Στις 29 Ιουνίου του 1951 έσβησε, αθόρυβα, ταπεινά, τίμια.

• Eθνικό Θέατρο