Ιράν – ΗΠΑ: Προσχέδιο συμφωνίας για το Στενό του Ορμούζ και τερματισμό του πολέμου

Η κρατική τηλεόραση του Ιράν αποκάλυψε ότι η Τεχεράνη έχει πλέον στα χέρια της ένα αρχικό ανεπίσημο προσχέδιο «μνημονίου κατανόησης» με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο φέρεται να ανοίγει τον δρόμο για αποκλιμάκωση της κρίσης και πιθανό τερματισμό του πολέμου στην περιοχή. Στο επίκεντρο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, η αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας και η σταδιακή αποχώρηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή γύρω από το Ιράν.

Το προσχέδιο, που σύμφωνα με ιρανικά μέσα χαρακτηρίζεται ακόμη «μη οριστικοποιημένο», περιλαμβάνει σειρά αμοιβαίων δεσμεύσεων, ενώ προβλέπει ότι σε περίπτωση τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών, αυτή θα εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Τι προβλέπει το σχέδιο συμφωνίας για το Στενό του Ορμούζ

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, η διαχείριση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ θα πραγματοποιείται από το Ιράν σε συνεργασία με το Ομάν. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς το Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές «αρτηρίες» του πλανήτη, από όπου διέρχεται μεγάλο ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το προσχέδιο ορίζει ότι το Ιράν θα αποκαταστήσει εντός ενός μήνα τη διέλευση των εμπορικών πλοίων στα προπολεμικά επίπεδα, επιχειρώντας να επαναφέρει την ομαλότητα στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και στις ενεργειακές αγορές.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τα πολεμικά πλοία των Ηνωμένων Πολιτειών δεν περιλαμβάνονται στη συμφωνία για τη διέλευση από το Ορμούζ, στοιχείο που δείχνει ότι το στρατιωτικό σκέλος παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο και ανοιχτό σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις.

Τι δεσμεύονται να κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mizan αποκάλυψε επιπλέον λεπτομέρειες για την υπό διαμόρφωση διαδικασία αποκλιμάκωσης, κάνοντας λόγο για «πολυεπίπεδη ειρηνευτική διαδικασία».

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να αποσύρουν στρατιωτικές δυνάμεις από την περιοχή γύρω από το Ιράν, καθώς και να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό. Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν η αποχώρηση αφορά μόνο τις δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί πρόσφατα λόγω της κρίσης ή και τις μόνιμες αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Το συγκεκριμένο σημείο χαρακτηρίζεται από ιρανικές πηγές ως ένα από τα βασικά θέματα που θα απαιτήσουν νέο γύρο διαπραγματεύσεων.

Γιατί το Ορμούζ είναι κομβικό για την παγκόσμια οικονομία

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ένα από τα σημαντικότερα γεωστρατηγικά σημεία του κόσμου. Καθημερινά, τεράστιες ποσότητες πετρελαίου μεταφέρονται μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού από χώρες του Περσικού Κόλπου προς την Ευρώπη και την Ασία.

Η παραμικρή ένταση στην περιοχή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς τιμές πετρελαίου, τις ναυτιλιακές ασφαλίσεις, αλλά και το παγκόσμιο εμπόριο. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σταθεροποίηση της ναυσιπλοΐας αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από αγορές, κυβερνήσεις και ενεργειακούς κολοσσούς.

Προηγούμενες αναφορές είχαν επίσης υποστηρίξει ότι η επικείμενη συμφωνία ενδέχεται να περιλαμβάνει ιρανικές δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα και τα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, με αντάλλαγμα την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και τη χορήγηση εξαιρέσεων που θα επιτρέπουν στην Τεχεράνη να πωλεί πετρέλαιο με μεγαλύτερη ελευθερία.

Πότε μπορεί να υπάρξει τελική συμφωνία

Η ιρανική κρατική τηλεόραση υπογράμμισε ότι το πλαίσιο συμφωνίας δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να προχωρήσει χωρίς «απτή επαλήθευση» των αμερικανικών δεσμεύσεων.

Παράλληλα, το προσχέδιο προβλέπει ότι εφόσον υπάρξει πλήρης συμφωνία μέσα στις επόμενες 60 ημέρες, αυτή θα αποκτήσει διεθνή ισχύ μέσω απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, κάτι που θα μπορούσε να δημιουργήσει νέο διπλωματικό και γεωπολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή.

Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς θα φανεί αν οι δύο πλευρές μπορούν να μετατρέψουν το ανεπίσημο πλαίσιο σε δεσμευτική συμφωνία ή αν η διαδικασία θα σκοντάψει στις βαθιές στρατηγικές διαφορές που εξακολουθούν να χωρίζουν Ουάσινγκτον και Τεχεράνη.