«It Was Just an Accident»: Η ιρανική ταινία που κέρδισε τις Κάννες μονταρίστηκε κρυφά σε ένα MacBook Air 8GB

Χωρίς κανονικό post-production studio. Χωρίς βοηθό μοντέρ. Χωρίς κινητά τηλέφωνα στον χώρο. Με τα πρωτότυπα αρχεία κρυμμένα σε διαφορετικά σημεία της Τεχεράνης και ολόκληρη την ταινία να παίρνει μορφή μέσα σε ένα μικρό MacBook Air. Λίγους μήνες αργότερα, το «It Was Just an Accident» του Τζαφάρ Παναχί θα κέρδιζε τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες.

Μερικές φορές η ιστορία πίσω από μια ταινία είναι σχεδόν εξίσου κινηματογραφική με την ίδια την ταινία.

Στην περίπτωση του Τζαφάρ Παναχί, όμως, αυτό έχει γίνει σχεδόν τρόπος ζωής.

Ο Ιρανός δημιουργός γύρισε το «It Was Just an Accident» χωρίς επίσημη άδεια, υπό συνθήκες μυστικότητας, συνεχίζοντας μια κινηματογραφική διαδρομή που επί χρόνια εξελίσσεται απέναντι σε απαγορεύσεις, συλλήψεις, φυλακίσεις και περιορισμούς από τις ιρανικές αρχές.

Στις 24 Μαΐου 2025, η ταινία κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα του 78ου Φεστιβάλ των Καννών. Ήταν μόλις η δεύτερη ιρανική ταινία που κατακτούσε το κορυφαίο βραβείο του φεστιβάλ, μετά το «Taste of Cherry» του Abbas Kiarostami το 1997.

Το μοντάζ σε ένα MacBook Air των 8GB

Η πραγματικά απίστευτη λεπτομέρεια αποκαλύφθηκε αργότερα από τον μοντέρ της ταινίας, Amir Etminan.

Το «It Was Just an Accident» δεν μονταρίστηκε σε κάποιο μεγάλο post-production facility με πανάκριβα συστήματα και ομάδα τεχνικών.

Το χρώμα ως δραματουργία: Από τον Μπέργκμαν στον Γουόνγκ Καρ-γουάι

Ο Etminan χρησιμοποίησε ένα MacBook Air του 2020 με μόλις 8GB RAM και 128GB αποθηκευτικό χώρο.

Δούλευε κρυφά σε ασφαλή χώρο στην Τεχεράνη, offline, χωρίς βοηθό και υπό τον διαρκή φόβο ότι η παραγωγή θα μπορούσε να αποκαλυφθεί.

Η Adobe περιγράφει ημέρες που μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και τις 18 ώρες εργασίας, με τον Etminan να μοντάρει στο Premiere ενώ παράλληλα έπρεπε να διαχειριστεί ένα τεράστιο όγκο κινηματογραφικού υλικού.

Πάνω από 2TB υλικού – σε laptop 128GB

Το τεχνικό πρόβλημα ήταν σχεδόν παράλογο.

Η παραγωγή είχε δημιουργήσει πάνω από 2TB υλικού από RED Komodo, ενώ ο υπολογιστής στον οποίο έπρεπε να μονταριστεί η ταινία είχε μόλις 128GB εσωτερικό χώρο.

Η λύση ήταν τα proxies.

Ο Etminan δημιουργούσε ελαφρύτερα αντίγραφα των αρχείων μέσω Adobe Media Encoder και τα αποθήκευε σε εξωτερικούς SSD. Πάνω σε αυτά τα αρχεία πραγματοποιήθηκε ουσιαστικά ολόκληρο το δημιουργικό μοντάζ.

Τα πρωτότυπα αρχεία υψηλής ανάλυσης, αντίθετα, κρύβονταν σε διαφορετικές τοποθεσίες ώστε να μην μπορεί μια πιθανή έρευνα των αρχών να οδηγήσει στην κατάσχεση ολόκληρης της ταινίας.

Με άλλα λόγια, δεν υπήρχε απλώς backup.

Υπήρχε κινηματογραφική διασπορά δεδομένων για λόγους επιβίωσης του έργου.

Ούτε κινητό τηλέφωνο στον χώρο

Τα μέτρα ασφαλείας έφταναν ακόμη παραπέρα.

Ο Etminan έχει περιγράψει ότι κανένας άνθρωπος που έμπαινε στον χώρο του μοντάζ δεν μπορούσε να έχει μαζί του κινητό τηλέφωνο.

Ούτε καν ο ίδιος ο Παναχί.

Η παραγωγή αριθμούσε μόλις περίπου 20 άτομα συνολικά, συμπεριλαμβανομένων των ηθοποιών.

Και ο μοντέρ δεν ήταν απλώς μοντέρ.

Πήγαινε καθημερινά στο γύρισμα, λειτουργούσε και ως DIT, βοηθούσε στη μεταφορά των ηθοποιών και το βράδυ επέστρεφε για να οργανώσει, μετατρέψει και μοντάρει το υλικό μόνος του.

Σε μια συμβατική κινηματογραφική παραγωγή, αυτές οι εργασίες θα μοιράζονταν σε διαφορετικά τμήματα και διαφορετικούς ανθρώπους.

Εδώ, η μικρή ομάδα ήταν μέρος του μηχανισμού προστασίας.

Όσο λιγότεροι γνώριζαν, τόσο ασφαλέστερη ήταν η ταινία.

Τι αφηγείται το «It Was Just an Accident»

Και η ίδια η ιστορία κάθε άλλο παρά απολιτική είναι.

Ο Vahid, ένας μηχανικός αυτοκινήτων και πρώην πολιτικός κρατούμενος, συναντά τυχαία έναν άνδρα τον οποίο υποψιάζεται ότι αναγνωρίζει ως τον βασανιστή του από τη φυλακή.

Δεν είναι όμως βέβαιος.

Και αυτή η αμφιβολία γίνεται ο μηχανισμός ολόκληρης της ταινίας.

Ο Vahid συγκεντρώνει και άλλους πρώην κρατούμενους που μπορεί να έχουν περάσει από τα χέρια του ίδιου ανθρώπου και μαζί προσπαθούν να αποφασίσουν όχι μόνο αν πράγματι είναι εκείνος, αλλά και τι δικαίωμα έχουν να κάνουν αν είναι.

Εκδίκηση ή συγχώρεση;

Βεβαιότητα ή μνήμη;

Και τι συμβαίνει όταν τα θύματα μιας αυταρχικής εξουσίας αποκτούν ξαφνικά εξουσία πάνω σε εκείνον που θεωρούν θύτη τους;

Η φυλακή μπήκε μέσα στο σενάριο

Το έργο έχει άμεση σχέση με τις προσωπικές εμπειρίες του Παναχί.

Ο σκηνοθέτης έχει συλληφθεί και φυλακιστεί επανειλημμένα στο Ιράν, ενώ το 2010 καταδικάστηκε για «προπαγάνδα κατά του συστήματος» και του επιβλήθηκε πολυετής απαγόρευση δημιουργίας ταινιών και ταξιδιών.

Παρά την απαγόρευση, συνέχισε να γυρίζει ταινίες.

Το 2011 δημιούργησε μάλιστα το περίφημο «This Is Not a Film», το οποίο γυρίστηκε εν μέρει ενώ βρισκόταν υπό περιορισμό στο σπίτι του.

Ακολούθησαν έργα όπως το «Taxi» και το «No Bears», με τον Παναχί να μετατρέπει τον ίδιο τον περιορισμό της καλλιτεχνικής του ελευθερίας σε μέρος της κινηματογραφικής του γλώσσας.

Το «It Was Just an Accident» είναι επομένως περισσότερο από ένα πολιτικό thriller.

Είναι ταινία για τη μνήμη της καταστολής, φτιαγμένη από ανθρώπους που εξακολουθούσαν να φοβούνται την ίδια καταστολή ενώ τη δημιουργούσαν.

Από ένα κρυφό laptop στον Χρυσό Φοίνικα

Και εδώ η ιστορία αποκτά σχεδόν τέλεια κινηματογραφική συμμετρία.

Αυτό που κάποτε υπήρχε ως proxy αρχεία σε ένα MacBook Air 8GB, μέσα σε έναν κρυφό χώρο στην Τεχεράνη, βρέθηκε τελικά στη μεγαλύτερη αίθουσα του Φεστιβάλ των Καννών.

Και από εκεί έφυγε με τον Χρυσό Φοίνικα.

Ο Παναχί έγινε παράλληλα ένας από τους ελάχιστους δημιουργούς στην ιστορία που έχουν κατακτήσει κορυφαίες διακρίσεις και στα τρία μεγάλα ευρωπαϊκά φεστιβάλ: Κάννες, Βερολίνο και Βενετία.

Αλλά ίσως η πιο ενδιαφέρουσα ιστορία να μην βρίσκεται στις διακρίσεις.

Βρίσκεται σε εκείνο το laptop.

Όταν ο εξοπλισμός παύει να αποτελεί δικαιολογία

Υπάρχει κάτι σχεδόν απελευθερωτικό στην ιστορία του Etminan, ιδιαίτερα σε μια κινηματογραφική εποχή που συχνά μετατρέπει τον εξοπλισμό σε φετίχ.

Οι συζητήσεις γύρω από το cinema είναι γεμάτες κάμερες, codecs, workstation, RAM, GPUs και τεράστια post-production setups.

Και ξαφνικά εμφανίζεται μια ταινία που κερδίζει τον Χρυσό Φοίνικα.

Μονταρισμένη σε ένα MacBook Air.

Με 8GB RAM.

Από έναν άνθρωπο μόνο.

Κρυφά.

Δεν σημαίνει φυσικά ότι ο εξοπλισμός δεν έχει σημασία.

Σημαίνει όμως ότι η τεχνολογία είναι τελικά το μέσο και όχι η ιδέα.

Ο Etminan είχε έναν αδύναμο υπολογιστή, proxies, εξωτερικούς δίσκους και μια τρομακτικά δύσκολη συνθήκη.

Αυτό που είχε όμως πάνω απ’ όλα ήταν μια ταινία που έπρεπε να ολοκληρωθεί.

Και ίσως αυτή να είναι η ωραιότερη λεπτομέρεια πίσω από το «It Was Just an Accident»:

για ένα διάστημα, μία από τις σημαντικότερες ταινίες της χρονιάς δεν υπήρχε σε κάποιο μεγάλο κινηματογραφικό studio.

Κρυβόταν μέσα σε ένα MacBook, κάπου στις ταράτσες της Τεχεράνης.

• Κάννες
• Κινηματογράφος
• ράν
• Τζαφάρ Παναχί
• Χρυσός Φοίνικας