Κακοκαιρία στη Γλυφάδα: Μπαζωμένα ρέματα και εγκληματικές παραλείψεις πίσω από την τραγωδία – Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ο Δήμος (Βίντεο)

Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης κηρύχθηκε ο Δήμος Γλυφάδας μετά το καταστροφικό πέρασμα της κακοκαιρίας την Τετάρτη (21/01), που άφησε πίσω της μία νεκρή γυναίκα και εικόνες εκτεταμένων καταστροφών. Η τραγωδία στην Άνω Γλυφάδα, με θύμα 56χρονη εκπαιδευτικό, έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα διαχρονικό και επικίνδυνο πρόβλημα: τη διαχείριση – ή μάλλον την κακοδιαχείριση – των ρεμάτων στην Αττική.

Το μπαζωμένο ρέμα που έγινε δρόμος

Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των δραματικών γεγονότων έπαιξαν τα μπαζωμένα ρέματα στους πρόποδες του Υμηττός. Όπως εξηγεί ο τοπογράφος και αγρονόμος μηχανικός Δημήτρης Θεοδοσόπουλος, το δυστύχημα σημειώθηκε στην οδό Κυρίλλου και Μεθοδίου, έναν δρόμο που στην πραγματικότητα αποτελεί παλιά φυσική κοίτη ρέματος. Ένα ακόμη απτό παράδειγμα της προβληματικής αντιμετώπισης των επιφανειακών υδάτων στο Λεκανοπέδιο.

Οι παρεμβάσεις του αστικού ιστού, σε συνδυασμό με την απουσία φραγμάτων και σύγχρονων αντιπλημμυρικών έργων, έχουν μετατρέψει τα ρέματα σε αόρατες παγίδες πλημμύρας. Όπως τονίζει ο ίδιος, «δεν φταίνε τα ρέματα, αλλά οι λανθασμένες ανθρώπινες παρεμβάσεις». Η επιλογή του μπαζώματος χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό, χωρίς υποδομές εκτροπής και συγκράτησης υδάτων, αφήνει τις πόλεις εκτεθειμένες.

Το νερό «θυμάται» τη διαδρομή του

Στην περιοχή του Υμηττού, τα ρέματα της Πυρναρής και της Ευρυάλης ξεκινούν από τις πλαγιές του βουνού και καταλήγουν προς τον αστικό ιστό της Γλυφάδας. Εκεί όπου παλαιότερα κυλούσε ελεύθερα το νερό, σήμερα υπάρχουν δρόμοι, κατοικίες και πυκνή δόμηση, χωρίς επαρκή αντιπλημμυρική θωράκιση.

Το νερό, όμως, δεν ξεχνά. Σε περιόδους έντονων βροχοπτώσεων ακολουθεί τη φυσική του κοίτη, παρασύροντας λάσπη, πέτρες και φερτά υλικά. Οι δρόμοι μετατρέπονται σε χειμάρρους μέσα σε λίγα λεπτά, με συνέπειες δραματικές: πλημμυρισμένα σπίτια, κατεστραμμένα οχήματα, τεράστιες υλικές ζημιές και, δυστυχώς, απώλειες ανθρώπινων ζωών.

Ένα πρόβλημα που αφορά όλη την Αττική

Σύμφωνα με τον κ. Θεοδοσόπουλο, όσα συνέβησαν στη Γλυφάδα δεν αποτελούν μεμονωμένο περιστατικό. Αντίθετα, καταδεικνύουν την έλλειψη στοιχειωδών αντιπλημμυρικών υποδομών και την απουσία μακροπρόθεσμου, συστηματικού σχεδιασμού. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Άνω Γλυφάδα, αλλά αφορά ολόκληρη την Αττική, όπου δεκάδες ρέματα έχουν εξαφανιστεί κάτω από άσφαλτο και μπετόν.

Η κήρυξη του Δήμου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης μπορεί να βοηθήσει στην άμεση αποκατάσταση των ζημιών. Δεν απαντά, όμως, στο βασικό ερώτημα: πόσες ακόμη τραγωδίες χρειάζονται για να αντιμετωπιστούν τα ρέματα όχι ως εμπόδιο στην ανάπτυξη, αλλά ως ζωντανό κομμάτι του φυσικού συστήματος που απαιτεί σεβασμό και σωστό σχεδιασμό.

Όπως εξηγεί ο Δημήτρης Θεοδοσόπουλος, Αγρονόμος τοπογράφος Μηχανικός «Λασιθίου και Ανθέων είναι το ρεύμα Πυρνάρι που έρχεται από τον Υμηττό και κατέβασε το βουνό. Αυτό ήτανε ρέμα, μπαζώθηκε, έγινε δρόμος, δεν έγιναν τα κατάλληλα έργα υποδομών και από την χθεσινή βροχή κατέβηκε το βουνό και μπήκε κυριολεκτικά μέσα στην πόλη προκαλώντας αυτές τις καταστροφές. Τεράστια η ποσότητα των φερτών υλικών καθότι δεν υπήρχε καμία υποδομή είτε στο βουνό όπως φράγματα, ανάσχεση αλλά και στην πόλη καταγράφεται απουσία υποδομών αντιπλημμυρικής προστασίας. Τα ΙΧ έχουν θαφτεί μέσα στα φερτά υλικά που είναι μπάζα, τούβλα, πέτρες, κοτρόνες. Τα μπάζα είναι ξεκάθαρη απόδειξη ότι τα πέταξαν στο βουνό και αυτά από την ορμητικότητα του νερού κατέβηκαν μαζί με το νερό.

Ο δρόμος επί της ουσίας είναι το ρέμα που έρχεται από το βουνό. Αν πάρουμε την ευθεία και ανεβαίνοντας προς τα πάνω φτάνουμε στον Υμηττό. Τα όσα αντικρίζουμε μέσα στον αστικό ιστό στην Άνω Γλυφάδα είναι θλιβερά. Βλέπουμε σε σημεία ότι υπάρχει έντονη κλίση της περιοχής που έρχεται από το βουνό γεγονός που εξηγεί και την καταστροφική δύναμη και ορμή με την οποία κατέβαιναν χθες οι χείμαρροι μαζί με τα φερτά υλικά. Η κινητοποίηση των μηχανημάτων και των τεχνικών υπηρεσιών δυστυχώς καταγράφεται κατόπιν εορτής. Ζήτημα έχει προκύψει και με τα πλημμυρισμένα υπόγεια.
Κυρίλλου και Μεθοδίου ο δρόμος που έχασε τη ζωή της η 56χρονη εκπαιδευτικός είναι μπαζωμένο το έτερο ρέμα της περιοχής το ρέμα Βαρελά που έρχεται από το βουνό και γίνεται δρόμος. Φερτά υλικά και καταστροφές παντού. Όλο το βουνό κατέβηκε έσπασε το δρόμο και ακολούθησε τη φορά που είχε το ρέμα. Εκεί που τέλειωνε το ρέμα μπαζώθηκε και το χθεσινό νερό ακολούθησε την πορεία που ακολουθούσε όταν υπήρχε το ρέμα. Ακόμα και στις παρυφές του βουνού η επικινδυνότητα του μπαζώματος είναι η ίδια με τις περιοχές κοντά στις εκβολές. Δείτε πώς έχει ξεκολλήσει όλος ο δρόμος. Το χώμα, το μπάζωμα του δρόμου το πήρε και το σήκωσε. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες το νερό κυλούσε μέχρι νωρίς το πρωί αν και η βροχή σταμάτησε τη νύχτα. Τα σημάδια του νερού και η πορεία που ακολούθησε αποτυπώνονται καθαρά στο δρόμο. Εμφανίστηκε επί της ουσίας το ρέμα που δεν υπήρχε.
Και φτάνουμε στον τόπο του εγκλήματος το βουνό που είναι η πορεία του ρέματος που κατέληξε στην Κυρίλλου και Μεθοδίου που είχαμε την τραγωδία με την γυναίκα. Το ρέμα κατέβαινε από ψήλα και στο σημείο που έφτανε βλέπουμε ότι έχει μπαζωθεί και έχει γίνει θεατράκι. Αφού δεν υπήρχε αυτή η δίοδος η ζημιά μετατοπίστηκε στο σημερινό σημείο με τις τραγικές συνέπειες. Ανεβαίνοντας με κατεύθυνση το βουνό και ακολουθώντας πάντα την πορεία του ρέματος που έχει σχεδόν δύο μέτρα βάθος το σκάψιμο, βλέπουμε ξανά μπάζα, σκουπίδια, τούβλα, ρούχα, πλαστικά, σακούλες, ξύλινα αντικείμενα, κυψέλες. Βλέπουμε δηλαδή πως κυριολεκτικά οι πρόποδες του Υμηττού είναι ένα σκουπιδότοπος που μαζί με τα μπάζα που έχουν πεταχθεί ενέτειναν το πρόβλημα και φτάσαμε στις εικόνες βιβλικής καταστροφής μέσα στην Άνω Γλυφάδα. Το νερό κυλάει ακόμα το ακούμε. Ένα από τα πολλά ποταμάκια χειμάρρους της Άνω Γλυφάδας.

Τα μπάζα δεν είναι μόνο του βουνού αλλά είναι και σκουπίδια ανθρώπινης εναπόθεσης. Οι χαράδρες και οι πλαγιές κατεβάζουν το νερό, αρχίζει και πλαταίνει, η κοίτη πηγαίνει προς τα πέρα στην πλημμυρική ζώνη. Χθες όλη αυτή η περιοχή κατέβαινε προς την Άνω Γλυφάδα καθώς ο δρόμος είχε καλύψει το ρέμα καθώς πρόκειται για μπάζωμα χωρίς τις κατάλληλες υποδομές, αγωγούς, φρεάτια, φράγματα ανάσχεσης. Δεν υπήρχε απολύτως τίποτα. Αν υπήρχαν αυτές οι υποδομές όλο αυτό το νερό θα πήγαινε δεξιά στο Θεατράκι αλλά συνέβη ό,τι ζήσαμε και είδαμε με τελικό προορισμό την Κυρίλλου Μεθοδίου.»

Η αυτοψία του επιστήμονα εξηγεί τι πήγε στραβά και φτάσαμε στη χθεσινή τραγωδία αλλά και σε αντίστοιχες τραγωδίες που έχουν καταγραφεί ξανά και ξανά σε ολόκληρη την Αττική. Το πάθημα όπως φαίνεται διαχρονικά δεν μας έχει γίνει μάθημα καθώς ο ολοκληρωμένος αντιπλημμυρικός σχεδιασμός παραμένει ζητούμενο με τα ρέματα να εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως «οικόπεδα» και όχι ως ζωντανά στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος. Γιατί όσο τα ρέματα παραμένουν μπαζωμένα, οι πόλεις θα συνεχίσουν να πλημμυρίζουν και δυστυχώς οι τραγωδίες να επαναλαμβάνονται.

 

• Γλυφάδα
• ρέματα