Καμπανάκι για την ξηρασία στον θεσσαλικό κάμπο

Εξάντληση του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα και σημαντική μείωση των παροχών του Πηνειού, έχει φέρει η ανθρωπογενής πίεση για την κάλυψη αρδευτικών αναγκών, σύμφωνα με μελέτες του Εργαστηρίου Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. «Η διατάραξη του υδατικού ισοζυγίου στο μεγαλύτερο μέρος του υδατικού διαμερίσματος και η μεγάλη περιβαλλοντική αλλά και οικονομική καταστροφή που τη συνοδεύει […] αποτελεί παράδειγμα περιβαλλοντικού και αναπτυξιακού προβλήματος που χρήζει ιδιαίτερης αντιμετώπισης», υπογράμμισε μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Νικήτας Μυλόπουλος, διευθυντής του Εργαστηρίου.

Κύριο πρόβλημα είναι η κάλυψη της αρδευτικής ζήτησης τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο, όταν οι ανάγκες των καλλιεργειών κορυφώνονται ενώ οι διαθέσιμες ποσότητες μειώνονται. Η Θεσσαλία έχει βιώσει στο παρελθόν έντονες και παρατεταμένες ξηρασίες, ιδιαίτερα από τα μέσα έως τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και μεταξύ 1986–1992. Συγκριτικά, οι βροχοπτώσεις της περιόδου 1980–1990 μειώθηκαν περίπου 30% σε σχέση με 1958–1973, και το 1989–1990 η μείωση έφτασε το 50%. Η μελέτη των μετεωρολογικών ξηρασιών για το 1989–1990 κατατάσσει το επεισόδιο ως εξαιρετικά σπάνιο (περίοδος επαναφοράς >80 έτη) και το έπληξε περισσότερο από το 50% της έκτασης της Θεσσαλίας, με ιδιαίτερη βαρύτητα στη δυτική ορεινή ζώνη, όπου γεννιούνται ο Πηνειός και οι κύριοι παραπόταμοί του.

Τα επαναλαμβανόμενα έντονα επεισόδια ξηρασίας συνέβαλαν στη μείωση των αρδευόμενων εκτάσεων, στη μείωση των αποδόσεων των καλλιεργειών και στην εξάντληση επιφανειακών και υπόγειων υδάτινων πόρων. Οι προσομοιώσεις του Εργαστηρίου δείχνουν αύξηση της συχνότητας, της δριμύτητας και της διάρκειας των επεισοδίων ξηρασίας στη μελλοντική περίοδο 2070–2100 , με σχεδόν διπλασιασμό των επεισοδίων , ενώ πλήττουν μεγαλύτερο ποσοστό έκτασης. Ωστόσο, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτές οι προβλέψεις πρέπει να θεωρηθούν ενδείξεις και όχι οριστικά συμπεράσματα, λόγω της μεγάλης αβεβαιότητας των κλιματικών μοντέλων και του ευρέος διαστήματος διακύμανσης των αποτελεσμάτων.

Ως προτεραιότητα, ο Νικ. Μυλόπουλος υπογραμμίζει την ανάγκη δημιουργίας αξιόπιστου επιχειρησιακού συστήματος πρόγνωσης και παρακολούθησης της ξηρασίας σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, καθώς και τον καθορισμό δράσεων για τον περιορισμό των επιπτώσεών της, όπως έχουν ήδη εφαρμόσει πολλές χώρες. Οι μελέτες τονίζουν ότι χωρίς στοχευμένα μέτρα διαχείρισης και πρόβλεψης, η Θεσσαλία αντιμετωπίζει επιδείνωση των περιβαλλοντικών και οικονομικών συνεπειών από την υδατική κρίση.

• θεσσαλικός κάμπος
• ξηρασία
• Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας