«Κράτος Δικαίου; Αφήστε μήνυμα μετά το μπιπ…» – Ο θεριστής Τσίπρας του… 3ου μνημονίου επέστρεψε με το ίδιο καστ και το βάφτισε «νέα εποχή» – Το Πόθεν Έσχες, ο λογιστής και η γκάφα του Ανδρουλάκη

Η δημοσκόπηση της ALCO δεν είναι απλώς άλλη μία κακή μέρα για το Μέγαρο Μαξίμου. Είναι εκείνη η στιγμή που το πολιτικό θερμόμετρο δεν δείχνει απλώς πυρετό αλλά αρχίζει να χτυπά συναγερμό στο control room της εξουσίας. Και το πιο ανησυχητικό για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο το 22,8% της Νέας Δημοκρατίας — το χαμηλότερο ποσοστό της συγκεκριμένης μέτρησης από πριν το 2019. Είναι ότι για πρώτη φορά η φθορά αποκτά χαρακτηριστικά θεσμικής απονομιμοποίησης.

Όταν το 72% λέει ότι «δεν υπάρχει κράτος δικαίου», το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Δεν λύνεται με non paper, με “αντεπιθέσεις αλήθειας” και με δύο εμφανίσεις υπουργών σε φιλικά πάνελ. Είναι βαθύτερο. Είναι η αίσθηση μιας κοινωνίας ότι οι κανόνες λειτουργούν διαφορετικά ανάλογα με το επώνυμο, το τηλέφωνο που διαθέτει κάποιος και την απόσταση από το Μαξίμου.

Και κάπου εκεί αρχίζει το πραγματικό πολιτικό άγχος της κυβέρνησης. Διότι η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να προηγείται καθαρά, αλλά πλέον δεν κυριαρχεί πολιτικά. Απλώς επιβιώνει σε ένα κατακερματισμένο τοπίο, όπου η αντισυστημική ψήφος αρχίζει να αποκτά κοινωνικό βάθος και όχι μόνο τηλεοπτικό θόρυβο.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της μέτρησης κρύβεται αλλού: στο 12,9% του «άλλου κόμματος» και στο 19% των αναποφάσιστων. Εκεί χτυπά πλέον η καρδιά της πολιτικής αστάθειας. Είναι μια δεξαμενή θυμού, απογοήτευσης και αναμονής. Ένα πολιτικό Airbnb δυσαρέσκειας όπου όλοι μπαίνουν, αλλά κανείς δεν ξέρει ποιος τελικά θα κρατήσει τα κλειδιά.

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο βλέπουν πλέον κάτι που πριν λίγους μήνες θεωρούσαν υπερβολή: ότι η κοινωνική κόπωση αρχίζει να αποκτά χαρακτηριστικά “αντικυβερνητικού κλίματος διαρκείας”. Και αυτό εξηγεί γιατί ξαναβγαίνουν στο τραπέζι τα σενάρια πρόωρων εκλογών, έστω κι αν δημόσια διαψεύδονται με τη γνωστή πειθαρχία του «ούτε σκέψη».

Γιατί όταν η φθορά παγιώνεται, το Μέγαρο Μαξίμου ξέρει καλά τον παλιό κανόνα της πολιτικής: οι εκλογές δεν προκηρύσσονται πάντα όταν κερδίζεις. Μερικές φορές προκηρύσσονται πριν αρχίσεις να χάνεις πραγματικά.

Την ίδια στιγμή, το ΠΑΣΟΚ παραμένει δεύτερο αλλά χωρίς δυναμική εξουσίας, ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει να κινείται σε ζώνη πολιτικής αφλογιστίας και η συζήτηση μεταφέρεται πλέον όχι στα υπάρχοντα κόμματα αλλά στα… υπό κατασκευή πολιτικά projects. Το γεγονός ότι σε μια μέτρηση καταγράφεται ως υπαρκτή δεξαμενή ακόμα και ένα κόμμα Καρυστιανού ή ένα νέο κόμμα Τσίπρα δείχνει κάτι απλό: το πολιτικό σύστημα θυμίζει mall λίγο πριν αλλάξουν όλες οι βιτρίνες.

Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με το πιο δύσκολο πρόβλημα για κάθε εξουσία: όχι την οργή, αλλά τη διάχυτη δυσπιστία. Διότι η οργή ξεσπά. Η δυσπιστία εγκαθίσταται.

Ο θεριστής Τσίπρας του… τρίτου μνημονίου επέστρεψε με το ίδιο καστ και το βάφτισε «νέα εποχή»

Ο Αλέξης Τσίπρας ανέβηκε στο Θέατρο της Ρεματιάς σαν πολιτικός θεριστής έτοιμος να μαζέψει τη σοδειά της «νέας εποχής». Μόνο που υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια που χαλάει το αφήγημα: ο τελευταίος μεγάλος «θερισμός» που έκανε οδήγησε στο τρίτο μνημόνιο, σε capital controls και σε μια χώρα που έψαχνε ΑΤΜ όπως σε ταινία μεταποκαλυπτικού θρίλερ.

Και τώρα επιστρέφει για να παρουσιάσει το “new entry” της ελληνικής Κεντροαριστεράς. Με ποια πρόσωπα; Με το “καινούργιο” που έχει τόση φρεσκάδα όσο ένα προεκλογικό φυλλάδιο του 2015 ξεχασμένο σε συρτάρι κομματικής νομαρχιακής.

Η εικόνα στη Ρεματιά θύμιζε περισσότερο reunion παλιάς κομματικής πολυκατοικίας παρά launch νέας πολιτικής πλατφόρμας. Όλγα Γεροβασίλη, Κώστας Ζαχαριάδης, Γιώργος Καραμέρος, Μίλτος Ζαμπάρας, Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, Κώστας Μπάρκας, Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, Γιώργος Ψυχογιός, παλιοί γνώριμοι, γνώριμες φυσιογνωμίες, γνώριμες ατάκες, γνώριμες υποσχέσεις. Και κάπου ανάμεσα, η Αθηνά Λινού, ο Διονύσης Τεμπονέρας, ο Νίκος Μπίστης και ο μόνιμος προοδευτικός “κύκλος των χαμένων προσδοκιών”.

Η «κυβερνώσα Αριστερά της Νέας Εποχής» τελικά μοιάζει εντυπωσιακά με την… παλιά εποχή. Σαν remake σειράς που κόπηκε στις πρώτες σεζόν αλλά επιστρέφει με το ίδιο καστ και ελπίζει ότι το κοινό θα ξεχάσει το φινάλε.

Και μέσα σε όλα αυτά, ο πρώην πρωθυπουργός μίλησε για «σπορά», «καρπούς» και «μήνα του θερισμού». Αγροτική μεταφορά υψηλής έμπνευσης. Μόνο που πολλοί θυμούνται ότι την τελευταία φορά που ο κ. Τσίπρας έπιασε δρεπάνι πολιτικής ανατροπής, θέρισε τελικά τις αυταπάτες της δικής του παράταξης και φόρτωσε τη χώρα με το πιο βαρύ μνημονιακό πακέτο της μεταπολίτευσης.

Το πιο εντυπωσιακό όμως δεν είναι η επιστροφή. Είναι η προσπάθεια να παρουσιαστεί ως «αντισυστημική αναγέννηση» ένα πολιτικό προσωπικό που κυβέρνησε ήδη, δοκιμάστηκε ήδη και κρίθηκε ήδη. Διότι όταν ακούς για «νέα αρχή» και μπροστά σου εμφανίζεται όλο το director’s cut του παλιού ΣΥΡΙΖΑ, δεν λες ακριβώς «έρχεται το νέο». Περισσότερο ψάχνεις αν ξεκίνησε ξανά το Netflix να παίζει επανάληψη.

Και κάπως έτσι, ο Αλέξης Τσίπρας προσπαθεί να πείσει ότι τώρα «είναι η ώρα». Το ερώτημα είναι αν η κοινωνία βλέπει επιστροφή ή απλώς ένα πολιτικό reboot με το ίδιο λογισμικό, τα ίδια error messages και αρκετή δόση παπάτζας ντυμένης ως “προοδευτική επανεκκίνηση”.

Το Πόθεν Έσχες, ο λογιστής και η γκάφα που έβγαλε γέλιο στη Χαριλάου Τρικούπη

Στην πολιτική υπάρχουν σκάνδαλα, υπάρχουν σοβαρές υποθέσεις, υπάρχουν και οι στιγμές που απλώς λες «δεν μπορεί να συνέβη αυτό». Η υπόθεση με το Πόθεν Έσχες του Νίκου Ανδρουλάκη ανήκει ξεκάθαρα στην τρίτη κατηγορία.

Διότι εδώ δεν μιλάμε για κάτι ποινικά κολάσιμο. Ούτε για κάποια σκοτεινή αποκάλυψη. Μιλάμε όμως για μια γκάφα τόσο αχρείαστη και πολιτικά αμήχανη που κατάφερε να προκαλέσει περισσότερο μειδίαμα παρά πολιτική σύγκρουση.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αναγκάστηκε να στείλει επιστολή στον Θανάση Μπούρα εξηγώντας ότι… ξεχάστηκαν τραπεζικοί λογαριασμοί του εξωτερικού από τη δήλωση Πόθεν Έσχες λόγω «αμέλειας του λογιστή». Και κάπου εκεί, στο ελληνικό πολιτικό σύστημα, ακούστηκε ένα ομαδικό «ωχ».

Γιατί υπάρχει ένα πρόβλημα με αυτή τη χώρα: κάθε φορά που ακούγεται η φράση «φταίει ο λογιστής», ενεργοποιείται αυτόματα το συλλογικό πολιτικό PTSD της μεταπολίτευσης. Είναι περίπου η ίδια κατηγορία εξηγήσεων με το «δεν ήξερα», το «δεν ενημερώθηκα» και το ιστορικό «ήταν λάθος της γραμματείας».

Το ακόμα πιο αστείο είναι ότι ο ίδιος ο Ανδρουλάκης έσπευσε να διευκρινίσει πως οι λογαριασμοί δηλώνονταν κανονικά επί μία δεκαετία και πως απλώς δεν αντλούνται αυτόματα από τις τράπεζες του εξωτερικού. Δηλαδή ουσιαστικά η πολιτική ζημιά δεν προκύπτει από την ουσία της υπόθεσης αλλά από την εικόνα προχειρότητας που εκπέμπει.

Και αυτό ακριβώς σχολιάζουν παρασκηνιακά ακόμα και στελέχη του ΠΑΣΟΚ: ότι σε μια περίοδο που το κόμμα προσπαθεί να εμφανιστεί ως η σοβαρή και θεσμική εναλλακτική, καταφέρνει να πατήσει μόνο του πολιτική μπανανόφλουδα για θέμα που θα έπρεπε να έχει ελεγχθεί δέκα φορές πριν δημοσιοποιηθεί.

Στη Χαριλάου Τρικούπη, πάντως, αρκετοί αντιμετώπισαν το θέμα με χιούμορ. «Αν συνεχίσουμε έτσι, στο τέλος θα φταίει και ο λογιστής για τις δημοσκοπήσεις», έλεγε ειρωνικά κομματικό στέλεχος, αποτυπώνοντας το κλίμα αμηχανίας.

Γιατί τελικά, στην πολιτική, υπάρχουν λάθη που προκαλούν κρίση και λάθη που προκαλούν γέλιο. Και το συγκεκριμένο, προς το παρόν τουλάχιστον, μοιάζει να ανήκει περισσότερο στη δεύτερη κατηγορία.

• Αλέξης Τσίπρας
• κράτος δικαίου
• Νίκος Ανδρουλάκης