Κύπρος: H μαύρη επέτειος της 15ης Νοεμβρίου 1983 – Όταν ο Ραούφ Ντενκτάς ανακήρυξε το ψευδοκράτος

Σαν σήμερα, στις 15 Νοεμβρίου του 1983, γράφτηκε μια από τις πιο μελανές σελίδες στην ιστορία του Κυπριακού ζητήματος. Ο τότε ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, Ραούφ Ντενκτάς, προχώρησε στην αιφνιδιαστική ανακήρυξη του ψευδοκράτους, το οποίο έλαβε την ονομασία «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου».

Η μονομερής αυτή ενέργεια έλαβε χώρα στα εδάφη που η Τουρκία κατείχε και συνεχίζει να κατέχει παράνομα μετά την εισβολή του 1974. Όπως αποδείχθηκε, η κίνηση αυτή δεν ήταν παρά η εκτέλεση ενός σχεδίου που είχε εκπονηθεί στην Άγκυρα, με τον Ντενκτάς να λειτουργεί ως εντολοδόχος των τουρκικών συμφερόντων.

Οι άμεσες διεθνείς αντιδράσεις

Η απόφαση για την ανακήρυξη του ψευδοκράτους προκάλεσε τεράστιες αντιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο και την άμεση καταδίκη από τη διεθνή κοινότητα.

Ο τότε Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Σπύρος Κυπριανού, σε δήλωσή του είχε τονίσει την σοβαρότητα της κατάστασης, επισημαίνοντας: «Αυτή η ενέργεια όχι μόνο περιπλέκει περαιτέρω το Κυπριακό πρόβλημα, αλλά καθιστά φανερό ότι στόχος της τουρκικής πλευράς ήταν πάντοτε η δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων και η καλλιέργεια συνθηκών με σκοπό την απόσχιση της κατεχόμενης περιοχής από την Κυπριακή Δημοκρατία».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο τότε Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών επισήμανε ότι η ενέργεια του Ντενκτάς ήταν «αντίθετη προς τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας για την Κύπρο και σε αντίφαση με τις συμφωνίες κορυφής του 1977 και 1979».

Αντιμέτωπες με αυτή την πρωτοφανή πρόκληση, οι κυβερνήσεις της Κύπρου, της Ελλάδας και της Βρετανίας (ως εγγυήτρια δύναμη) ζήτησαν από κοινού την έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για να εξετάσει την κατάσταση.

OHE: Το ψήφισμα 541 και η νομική ακύρωση

Το Συμβούλιο Ασφαλείας συνήλθε άμεσα και μόλις τρεις ημέρες μετά, στις 18 Νοεμβρίου 1983, εξέδωσε το ιστορικό ψήφισμα 541/83.

Το ψήφισμα αυτό ήταν καταπέλτης για την τουρκική πλευρά:

Καταδίκασε την αποσχιστική ενέργεια ως νομικώς άκυρη (legally invalid).

Κάλεσε όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ να μην αναγνωρίσουν το συγκεκριμένο μόρφωμα, παρά μόνο το νόμιμο κράτος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Επιβεβαίωσε ότι το μόνο νόμιμο και διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος σε ολόκληρο το νησί είναι η Κυπριακή Δημοκρατία.

Μέχρι και σήμερα, 42 χρόνια μετά την παράνομη ανακήρυξη, η «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» εξακολουθεί να αναγνωρίζεται αποκλειστικά και μόνο από την Τουρκία, από την οποία εξαρτάται πλήρως σε πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό επίπεδο. Η μόνη νόμιμη κυβέρνηση σε όλη την επικράτεια του νησιού παραμένει η Κυπριακή Δημοκρατία.

• Κύπρος
• Ραούφ Ντενκτάς
• ψευδοκράτος