Νοοτροπία «ψιλικατζίδικου» για τη μοναξιά: Πώς η Σεούλ ανοίγει «καταστήματα μυαλού» για όσους νιώθουν μόνοι

Στη Σεούλ, μια πόλη σχεδόν 10 εκατομμυρίων κατοίκων, η μοναξιά έχει γίνει επιδημία. Σήμερα, η πρωτεύουσα της Νότιας Κορέας πειραματίζεται με μια νέα, τολμηρή ιδέα: τα «mind convenience stores», ή αλλιώς «καταστήματα μυαλού», που προσφέρουν ζεστασιά, φαγητό και ανθρώπινη παρουσία χωρίς υποχρέωση κοινωνικοποίησης.

Στον τρίτο όροφο ενός κοινοτικού κέντρου στην περιοχή Dongdaemun, η Eom Mi-hui, 53 ετών, απολαμβάνει ένα infrared foot spa. «Αυτό με χαλαρώνει», λέει. «Όταν το σώμα μου πονάει, με βοηθάει πολύ». Λίγο μετά, μετακινείται στην καρέκλα μασάζ. Ο ήχος της καρέκλας μπερδεύεται με τα χαμηλόφωνα γέλια από τον χώρο μαγειρικής και τους απαλούς ήχους από την οθόνη αφής με επιτραπέζια παιχνίδια.

Τα «καταστήματα μυαλού» είναι χώροι όπου άνθρωποι που βιώνουν μοναξιά μπορούν να ξεκουραστούν, να φάνε κάτι απλό όπως instant noodles, να δουν μια ταινία ή απλώς να καθίσουν με άλλους γύρω τους. Δεν χρειάζεται να μιλήσουν. Ακόμα και η παθητική συνύπαρξη θεωρείται θεραπευτική.

Η επιδημία της μοναξιάς στην Σεούλ

Οι μονοπρόσωπα νοικοκυριά έχουν αυξηθεί από 16% σε σχεδόν 40% την τελευταία εικοσαετία, ενώ εκτιμάται ότι 130.000 νέοι ζουν απομονωμένοι, με το 62% των ανθρώπων που ζουν μόνοι να δηλώνουν πως βιώνουν μοναξιά. Το 2023, καταγράφηκαν πάνω από 3.600 «μοναχικοί θάνατοι» – άνθρωποι που πέθαναν χωρίς κανείς να το αντιληφθεί για μεγάλο διάστημα.

Μπροστά σε αυτά τα στατιστικά, ο δήμαρχος Oh Se-hoon ξεκίνησε πέρυσι το πενταετές πρόγραμμα «Μια Σεούλ χωρίς μοναξιά», με επένδυση ύψους 451 δισ. γουόν (περίπου 242 εκατ. λίρες). «Η χαμηλή ευτυχία, η κατάθλιψη και οι υψηλοί δείκτες αυτοκτονιών σχετίζονται με τη μοναξιά», δήλωσε.

Γιατί «convenience store»;

Η ονομασία παραπέμπει στα κλασικά κορεατικά pyeonuijeom, τα μικρά ψιλικατζίδικα της γειτονιάς όπου μπαίνει κανείς ανά πάσα στιγμή για ένα σνακ ή καφέ. Αυτή η οικειότητα κάνει τους χώρους αυτούς λιγότερο στιγματισμένους.

«Οι προηγούμενες πολιτικές στόχευαν όσους είχαν φτάσει ήδη σε κρίση», λέει ο Kim Se-heon από το νέο τμήμα αντιμετώπισης της μοναξιάς. «Καταλάβαμε ότι έπρεπε να αντιμετωπίσουμε τη μοναξιά ως υποκειμενική συναισθηματική κατάσταση πριν αυτή εξελιχθεί σε απομόνωση».

Μια καθημερινή ανάσα

Ο 51χρονος Lee Won-tae, που έχει μετακομίσει πρόσφατα στην περιοχή και αντιμετωπίζει κινητικά προβλήματα, περνά σχεδόν κάθε μέρα από το κέντρο στο πλαίσιο της πεζοπορίας του. «Δεν έχω πολλούς φίλους ακόμα. Εδώ μπορώ να ξεκουραστώ πριν συνεχίσω».

Οι επισκέπτες απαντούν πρώτα σε μια σύντομη αξιολόγηση πέντε ερωτήσεων για το επίπεδο μοναξιάς τους, η οποία καθορίζει και τη συχνότητα των γευμάτων που μπορούν να ετοιμάσουν εκεί.

Σύμφωνα με τον κοινωνικό λειτουργό Yoo Dong-heon, η επισκεψιμότητα έχει ξεπεράσει κάθε πρόβλεψη, με ανθρώπους να φτάνουν όχι μόνο από άλλες περιοχές της Σεούλ αλλά και από πόλεις όπως η Gimpo και η Ansan. «Σήμερα ήρθε κάποιος με εμφανή τραύματα από απόπειρες αυτοκτονίας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, γίνεται άμεση διασύνδεση με υπηρεσίες πρόνοιας», σημειώνει.

Η γραμμή κατά της μοναξιάς

Παράλληλα, η πόλη ξεκίνησε τον Απρίλιο μια 24ωρη τηλεφωνική γραμμή για όσους νιώθουν μόνοι. Μέχρι τον Ιούλιο είχε ήδη δεχτεί πάνω από 10.000 κλήσεις – το τριπλάσιο του ετήσιου στόχου της. Το 63% των καλούντων ήταν μεσήλικες, το 31% νέοι και μόλις το 5% ηλικιωμένοι.

Η αξία της κοινής εμπειρίας

Η Lee In-sook, εθελόντρια σύμβουλος στο κέντρο, γνωρίζει από πρώτο χέρι τι σημαίνει απόγνωση. Μετά το διαζύγιό της πριν 10 χρόνια και χωρίς οικονομική στήριξη, ένιωσε «ανήμπορη». Πλέον, χρησιμοποιεί αυτή την εμπειρία για να βοηθά άλλους. «Οι νέοι ανησυχούν για δουλειές και το μέλλον, οι μεσήλικες για οικονομικά και πρόωρη συνταξιοδότηση, οι ηλικιωμένοι για φτώχεια και υγεία».

Για την ίδια, το σημαντικότερο που προσφέρει το κέντρο είναι κάτι που λείπει από τις τυπικές κοινωνικές υπηρεσίες: αληθινή ανθρώπινη σύνδεση. «Αυτό είναι κάτι που τα λεφτά δεν μπορούν να αγοράσουν», λέει.

Πηγή: theguardian

• καταστήματα μυαλού
• Μοναξιά
• Σεούλ