Ο εραστής των γραμμάτων

Ήταν από τους πιο γλυκούς ανθρώπους που έχω γνωρίσει στην ζωή μου. Ήσυχος, λιγομίλητος με ένα αδιόρατο χαμόγελο σχηματισμένο σχεδόν πάντα στο πρόσωπο του. Τα καλοκαίρια στην Σύρο μάλιστα, γινόταν ακόμα πιο απολαυστικός. Με σπάνιο χιούμορ και «βιτριολικά» υπονοούμενα…

Είχε τρομερή αδυναμία στην αδελφή του την Λίλη και κάποια καλοκαίρια που βρισκόμασταν στις διακοπές μας στην Σύρο και ερχόταν στο σπίτι του Γιώργου και της Άννας Νταλάρα, όταν ήταν μπροστά ο Γιώργος, κοιταζόμασταν συνωμοτικά και ανάβαμε συγχρόνως τσιγάρο. Επειδή ο Γιώργος πάντα μας «έβαζε χέρι» για το τσιγάρο- πιστεύαμε ότι αν καπνίζαμε συγχρόνως θα ήταν σαν να κάναμε «μέτωπο». Ντουμάνι ο καπνός και ο Νταλάρας τα μάζευε και πήγαινε στην άλλη άκρη της βεράντας…

Με τον Μάνο συναντιόμασταν σε πολύ συγκεκριμένα μέρη. Σε συναυλίες, σε θέατρα και σε παρουσιάσεις βιβλίων. Και όταν τον έβγαζα φωτογραφίες μου έλεγε – κάνοντας πλάκα: «έλα να βγάλουμε και μαζί να σκάσουν οι εχθροί μας».

Γράφοντας αυτό το κείμενο για τον Μάνο, σκεφτόμουν ότι ποτέ δεν είχα φανταστεί ότι στην ζωή μου θα έφτανε κάποια στιγμή που θα μετρούσα απώλειες αγαπημένων γνωστών και φίλων. Και σας το λέω είναι πολύ επώδυνο…

Το ξεκίνημα

Ο Μάνος Ελευθερίου (12 Μαρτίου 1938 – 22 Ιουλίου 2018) ήταν ποιητής, στιχουργός και πεζογράφος. Έχει εκδώσει ποιητικές συλλογές, διηγήματα, μία νουβέλα, δύο μυθιστορήματα και περισσότερα από 400 τραγούδια. Παράλληλα έχει εργαστεί ως αρθρογράφος, επιμελητής εκδόσεων, εικονογράφος και ραδιοφωνικός παραγωγός.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ερμούπολη στις Σύρου. Ο πατέρας του ήταν ναυτικός. Σε ηλικία 14 ετών έρχεται με την μητέρα και τα δυο αδέλφια του από την Σύρο στην Αθήνα. Το 1955 γνωρίζεται με τον Άγγελο Τερζάκη, ο οποίος εντυπωσιάζεται από το πνεύμα του νεαρού Μάνου, και τον παρακινεί να παρακολουθήσει μαθήματα στη δραματική σχολή του Εθνικού Θεάτρου ως ακροατής. Το 1956 γράφεται στο τμήμα θεάτρου στις Σχολής Σταυράκου με καθηγητές τον Χρήστο Βαχλιώτη, Γιώργο Θεοδοσιάδη και Γρηγόρη Γρηγορίου.

Το 1960 στα Ιωάννινα όπου βρέθηκε για να εκτελέσει την στρατιωτική του θητεία αρχίζει να γράφει θεατρικά έργα και ποιήματα. Το 1962 σε ηλικία μόλις 24 ετών δημοσιεύει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο “Συνοικισμός”, με δικά του χρήματα και χωρίς να σημειώσει επιτυχία. Την ίδια εποχή, πάλι στα Ιωάννινα γράφει στις πρώτους στίχους, ανάμεσα στις οποίους ήταν και «Το τρένο φεύγει στις 8:00» που αργότερα μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης.

Επαγγελματική ζωή

Τον Οκτώβριο του 1963 ξεκινά να εργάζεται στο «Reader’s Digest» όπου και παρέμεινε για τα επόμενα δεκαέξι χρόνια. Στο μεταξύ κυκλοφορούν τα δύο πρώτα του βιβλία με διηγήματα, “Το διευθυντήριο” (1964) και “Η σφαγή” (1965) για τα οποία γράφτηκαν εξαιρετικές κριτικές. Το 1964 παρουσιάζεται στην ελληνική δισκογραφία. Συνεργάζεται με το συνθέτη Χρήστο Λεοντή καθώς και τον Μίκη Θεοδωράκη (1967) με τον οποίο η συνεργασία διακόπηκε λόγω της Δικτατορίας. Τα συγκεκριμένα τραγούδια πρωτοκυκλοφόρησαν το 1970 στο Παρίσι. Συνεργάστηκε με τον Δήμο Μούτση στον δίσκο “Άγιος Φεβρουάριος”, (1971) και με τον Γιάννη Μαρκόπουλο στον δίσκο “Θητεία” του οποίου η ηχογράφηση άρχισε το Νοέμβριο του 1973, διακόπηκε από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου και τελικά κυκλοφόρησε το 1974.

Κατά καιρούς συνεργάστηκε σχεδόν με όλους τους Έλληνες συνθέτες: Μίκη Θεοδωράκη, Χρήστο Λεοντή, Δήμο Μούτση, Μάνο Χατζιδάκι, Σταύρο Ξαρχάκο, Γιάννη Μαρκόπουλο, Γιάννη Σπανό, Γιώργο Ζαμπέτα, Λουκιανό Κηλαηδόνη, Γιώργο Χατζηνάσιο, Νίκο Ξυδάκη, Χρήστο Νικολόπουλο, Θάνο Μικρούτσικο, Λαυρέντη Μαχαιρίτσα κ.α.

Παράλληλα γράφει και εικονογραφεί παραμύθια για παιδιά και επιμελείται την έκδοση λευκωμάτων με θέμα την Σύρο: “Ενθύμιον Σύρας”, “Θέατρο στην Ερμούπολη” κ.α. Την δεκαετία του ’90 αρθρογραφεί και συγχρόνως κάνει ραδιοφωνικές εκπομπές στον Αθήνα 9,84 και στο Δεύτερο Πρόγραμμα. Το 1994 εκδίδει τη πρώτη του νουβέλα με τίτλο “Το άγγιγμα του χρόνου”. Το 2004 δημοσιεύει το πρώτο του μυθιστόρημα “Ο Καιρός των Χρυσανθέμων” που τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας 2005 και το best seller “Η Γυναίκα που Πέθανε δύο Φορές”. Το 2013 ο Μάνος Ελευθερίου, βραβεύθηκε για την συνολική προσφορά του από την Ακαδημία Αθηνών.

ΥΓ: Μαζεύοντας πληροφορίες για να φτιάξω αυτό το άρθρο, διαπίστωσα πως καμιά φορά οι συμπτώσεις κάνουν την ζωή και τον θάνατο να βαδίζουν χέρι-χέρι.

• Ο Σταύρος Κουγιουμτζής απεβίωσε στις 12 Μαρτίου, στα γενέθλια του Μάνου Ελευθερίου.
• Την ημέρα των γενεθλίων του Σταύρου Κουγιουμτζή, 22 Ιουλίου, ο Μάνος Ελευθερίου άφησε την τελευταία του πνοή.

• Γιώργος Νταλάρας
• Μάνος Ελευθερίου
• Νίκος Μουρατίδης