Ο «κουμπαράς» των 60.000 ευρώ, οι φοροελαφρύνσεις και η σκληρή πραγματικότητα: 65.594 γεννήσεις σε έναν χρόνο, σχολεία που συγχωνεύονται και χωριά που μένουν χωρίς μαθητές

Η Ελλάδα επιχειρεί να βάλει περισσότερα χρήματα στην οικογένεια, την ώρα όμως που τα παιδιά γίνονται όλο και λιγότερα. Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση πίσω από τη νέα συζήτηση για το δημογραφικό: το κράτος αυξάνει τα οικονομικά κίνητρα, αλλά η πληθυσμιακή συρρίκνωση έχει ήδη περάσει από τους πίνακες της ΕΛΣΤΑΤ στην πραγματική ζωή, στις σχολικές αίθουσες και στις τοπικές κοινωνίες.

Από το βήμα της ΔΕΘ ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε έναν νέο «κλειστό κουμπαρά» για τα παιδιά που γεννιούνται. Οι γονείς θα μπορούν, μέσα στα πρώτα δύο χρόνια από τη γέννηση, να ανοίγουν ειδικό επενδυτικό λογαριασμό και να καταθέτουν έως 1.200 ευρώ ετησίως. Για κάθε ευρώ της οικογένειας, το κράτος θα προσθέτει άλλο ένα. Με τις μέγιστες εισφορές, η κρατική συμμετοχή μπορεί να φτάσει περίπου τις 24.650 ευρώ και, ανάλογα με την απόδοση της επένδυσης, το συνολικό κεφάλαιο στην ενηλικίωση μπορεί να ξεπεράσει τις 60.000 ευρώ.

Δημογραφικό: Τα 8 μέτρα που εξετάζει η κυβέρνηση για οικογένειες με παιδιά

Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: η οικογένεια και η νέα γενιά μπαίνουν στο επίκεντρο. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι βαθύτερο. Αρκούν τα χρήματα για να αποφασίσουν οι νέοι άνθρωποι να κάνουν παιδιά;

Οι γεννήσεις κάτω από τις 66.000

Τα τελευταία επίσημα στοιχεία δείχνουν πόσο μεγάλη είναι η πίεση. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2025 καταγράφηκαν μόλις 65.594 γεννήσεις, μειωμένες κατά 4,2% σε σχέση με το 2024, όταν είχαν καταγραφεί 68.467. Το 2020 οι γεννήσεις ήταν ακόμη 84.764. Μέσα σε μία πενταετία, δηλαδή, χάθηκαν σχεδόν 19.200 γεννήσεις τον χρόνο.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή αν κοιτάξει κανείς τη σύνθεση του πληθυσμού. Στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, μόλις το 12,8% του πληθυσμού ήταν ηλικίας έως 14 ετών, ενώ οι άνω των 65 ετών αντιστοιχούσαν στο 23,7%. Για κάθε 100 παιδιά έως 14 ετών αντιστοιχούσαν περίπου 185 άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών. Το δημογραφικό, συνεπώς, δεν αποτελεί πλέον πρόβλεψη για το 2040 ή το 2050. Συμβαίνει τώρα.

Τα σχολεία είναι ο πρώτος καθρέφτης

Ο πιο σκληρός δείκτης δεν βρίσκεται ίσως ούτε στις γεννήσεις ούτε στις δημογραφικές προβολές. Βρίσκεται στα σχολεία. Για το σχολικό έτος 2026-2027, το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε τη συγχώνευση 70 νηπιαγωγείων σε 33 σχολικές μονάδες και 12 δημοτικών σχολείων σε έξι, εξαιτίας του μικρού αριθμού μαθητών.

Παράλληλα, 40 νηπιαγωγεία και 106 δημοτικά υποβιβάζονται λόγω μείωσης του μαθητικού πληθυσμού, ενώ καταργούνται 43 νηπιαγωγεία και 32 δημοτικά, τα περισσότερα από τα οποία βρίσκονταν ήδη για χρόνια σε αναστολή εξαιτίας πολύ χαμηλού ή ακόμη και μηδενικού αριθμού μαθητών.

Υπάρχουν βέβαια και περιοχές όπου ο μαθητικός πληθυσμός αυξάνεται, επτά νηπιαγωγεία και 31 δημοτικά προάγονται. Η γενική τάση, όμως, είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Σε μεγάλα τμήματα της περιφέρειας, το σχολικό δίκτυο αρχίζει να προσαρμόζεται σε μια Ελλάδα με λιγότερα παιδιά.

Και κάθε σχολείο που μικραίνει ή κλείνει σημαίνει κάτι περισσότερο από μία διοικητική μεταβολή. Σημαίνει λιγότερες νέες οικογένειες, λιγότερη οικονομική δραστηριότητα, μικρότερη κοινωνική ζωή και, πολλές φορές, την αρχή της αντίστροφης μέτρησης για ολόκληρο ένα χωριό.

Το δημογραφικό δεν είναι μόνο θέμα επιδομάτων

Εδώ βρίσκεται και το δυσκολότερο μέρος της εξίσωσης για οποιαδήποτε κυβέρνηση. Η οικονομική ενίσχυση μπορεί να βοηθήσει μια οικογένεια που ήδη σχεδιάζει να αποκτήσει παιδί. Δεν είναι όμως βέβαιο ότι μπορεί από μόνη της να αλλάξει την απόφαση ενός ζευγαριού που δυσκολεύεται να βρει προσιτή κατοικία, πληρώνει υψηλό ενοίκιο, αντιμετωπίζει αβεβαιότητα στην εργασία ή θεωρεί δυσβάστακτο το κόστος ανατροφής ενός δεύτερου ή τρίτου παιδιού.

Ο νέος «κουμπαράς» αποτυπώνει αυτή την προσπάθεια αλλαγής πολιτικής. Αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και ένα δύσκολο ζήτημα, όσο περισσότερα μπορεί να αποταμιεύει μία οικογένεια, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η κρατική συμμετοχή. Μία οικογένεια που δεν διαθέτει 100 ευρώ κάθε μήνα για αποταμίευση δεν θα μπορεί να αξιοποιήσει στο ίδιο επίπεδο το μέτρο με μια οικογένεια υψηλότερου εισοδήματος.

Η μάχη είναι να μείνουν οι νέοι και να γεννηθούν παιδιά

Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται με ένα μέτρο και πιθανότατα ούτε μέσα σε μία κυβερνητική θητεία. Συνδέεται με τη στέγη, τους μισθούς, τους παιδικούς σταθμούς, την εργασία των γονέων, την περιφέρεια, την επιστροφή Ελλήνων που έφυγαν στο εξωτερικό και, κυρίως, με το εάν ένας νέος 30 ή 35 ετών αισθάνεται αρκετή ασφάλεια ώστε να σχεδιάσει τη ζωή του σε βάθος δεκαετίας.

Η Ελλάδα λοιπόν μπορεί να δημιουργεί σήμερα έναν λογαριασμό για το παιδί που θα γίνει 18 ετών το 2044. Η μεγάλη πρόκληση προηγείται, να υπάρξει πρώτα αυτό το παιδί.

• γεννησεις
• ΔΕΘ
• δημογραφικό
• ΕΛΣΤΑΤ
• Κυριάκος Μητσοτάκης
• οικογένεια
• παιδιά
• σχολεία
• φοροελαφρύνσεις