Ο ληστής με το κουστούμι – Ποιος ήταν ο περιβόητος «αυτιάς» – Ο οικογενειάρχης που έγινε θρύλος της παρανομίας – Οι 500 ληστείες και η αποζημίωση

Ο Γεράσιμος Περδικάρης, γνωστός στην πιάτσα ως «Αυτιάς», δεν εντάσσεται στην κλασική κατηγορία του περιθωριακού εγκληματία. Το βιογραφικό του πριν από την παρανομία μαρτυρά έναν άνθρωπο με εργασιακή ηθική, κοινωνικές δεξιότητες και αποδοχή από το περιβάλλον του. Κανείς από όσους τον γνώριζαν –εργοδότες, συνάδελφοι, φίλοι– δεν υποψιαζόταν τη δεύτερη ζωή του.

Από τη δουλειά και την οικογένεια… στη διπλή ταυτότητα

Πριν περάσει την πόρτα της παρανομίας, ο Περδικάρης είχε εργαστεί ως σερβιτόρος, ναυτικός, εργάτης και μαιτρ σε μεγάλα καταστήματα. Ήταν τυπικός οικογενειάρχης της εποχής του, με δύο παιδιά, που «έκανε τα πάντα για το σπίτι». Η εμπειρία του ως μαιτρ αποδείχθηκε καθοριστική: εκεί έμαθε τη δύναμη της εμφάνισης, την ευγένεια, τη διαχείριση εντυπώσεων. Δεξιότητες που μετέφερε αυτούσιες στην εγκληματική του δράση. Η «στολή εργασίας» του δεν ήταν κουκούλα και μαύρα ρούχα, αλλά κοστούμι, γραβάτα και καλογυαλισμένα παπούτσια.

Η μέθοδος που του χάρισε το προσωνύμιο «Αυτιάς»

Το προσωνύμιο δεν ήταν τυχαίο. Η μεθοδικότητά του θύμιζε τελετουργία. Δρούσε πρωινές ώρες, όταν τα σπίτια άδειαζαν. Πριν κάνει οτιδήποτε, πλησίαζε την πόρτα και κολλούσε το αυτί του, ελέγχοντας για τον παραμικρό ήχο. Αν δεν άκουγε τίποτα, χτυπούσε το κουδούνι. Κι αν άνοιγε κάποιος, δεν έτρεχε, δεν απειλούσε. Με αφοπλιστική ευγένεια, ζητούσε συγγνώμη, χρησιμοποιούσε ένα κοινό ψεύτικο όνομα και αποχωρούσε «σαν κύριος».

Η απουσία βίας ήταν για εκείνον αρχή. Δεν οπλοφορούσε στις διαρρήξεις, δεν πίστευε στην επιβολή. Πίστευε στην αορατότητα.

Η εγκληματικότητα χωρίς όπλα – και με όρια

Υπάρχουν περιστατικά που φωτίζουν αυτό το ιδιότυπο προφίλ. Σε ένα σπίτι είδε παιδί να κοιμάται και αποχώρησε αθόρυβα για να μην το τρομάξει. Σε άλλη περίπτωση, όταν έγινε αντιληπτός από έγκυο γυναίκα, προσποιήθηκε τον υδραυλικό για να τη καθησυχάσει. Δεν ήθελε ούτε σωματική ούτε ψυχολογική βλάβη. Για τον Περδικάρη, η «επιτυχία» μετριόταν μόνο αν κανείς δεν καταλάβαινε τίποτα.

Το επεισόδιο στην Τρούμπα που άγγιξε το σουρεαλιστικό

Το πιο απίστευτο κεφάλαιο της ζωής του γράφτηκε σε καμπαρέ της Τρούμπα. Σε συμπλοκή Αιγυπτίων ναυτικών, με μαχαίρια να βγαίνουν, οι θαμώνες στράφηκαν στον Περδικάρη, τον οποίο γνώριζαν ως «Αστυνόμο Σταματελόπουλο». Εγκλωβισμένος στον ρόλο, έβγαλε πιστόλι, αφόπλισε τους ταραξίες και τους ακινητοποίησε. Όταν έφτασε περιπολικό, τους παρέδωσε ως… συνάδελφος. Οι πραγματικοί αστυνομικοί έφυγαν ευχαριστώντας τον, χωρίς να καταλάβουν ότι είχαν μπροστά τους έναν από τους πιο καταζητούμενους διαρρήκτες της χώρας.

Υπέρογκα κέρδη και ο μύθος του «Ρομπέν των Δασών»

Οι αριθμοί εντυπωσιάζουν. Εκτιμάται ότι διέπραξε πάνω από 500 διαρρήξεις, αν και ο ίδιος ομολόγησε 110. Η λεία περιλάμβανε μετρητά, χρυσό, κοσμήματα. Από την οικία του ζωγράφου Γιώργος Σικελιώτης, μόνο, φέρεται να απέσπασε 5 εκατομμύρια δραχμές – ποσό μυθικό για την εποχή.

Με τα χρήματα αυτά απέκτησε βίλα στην Κινέτα, ακριβά αυτοκίνητα και κατάστημα στον Κολωνό. Κι όμως, ιστορίες μιλούν για μια παράξενη κοινωνική ευαισθησία: όταν μπήκε σε σπίτι φτωχής οικογένειας και διαπίστωσε την ανέχεια, άφησε χρήματα στο τραπέζι αντί να κλέψει. Έτσι γεννήθηκε ο λαϊκός μύθος.

Η πτώση, η ομολογία και η σπάνια αποζημίωση

Το 1983, η σύλληψη του συνεργού του –του ανθρώπου που λειτουργούσε ως τσιλιαδόρος– αποκάλυψε την ταυτότητα του «Αυτιά». Ο Περδικάρης παραδόθηκε οικειοθελώς. Στην προανάκριση ήταν συνεργάσιμος, ομολόγησε και έκανε κάτι σχεδόν αδιανόητο για τα ποινικά χρονικά: παρέδωσε την περιουσία του για την αποζημίωση των θυμάτων. Η βίλα στην Κινέτα και 45 εκατομμύρια δραχμές πέρασαν στο κράτος. Μια πράξη έμπρακτης μεταμέλειας που σφράγισε την εικόνα του.

Φυλακή χωρίς επεισόδια και μια δεύτερη ζωή

Καταδικάστηκε σε 17 χρόνια κάθειρξη και εξέτισε τα 14, περνώντας από Κορυδαλλό, Αίγινα, Πάτρα, Χαλκίδα και τις αγροτικές φυλακές της Αγιάς Χανίων. Εκεί εργάστηκε, ανέλαβε ευθύνες, δεν ενεπλάκη σε συγκρούσεις. Έγινε, όπως λέγεται, μέντορας για νεότερους κρατούμενους, συμβουλεύοντάς τους να μην υποτροπιάσουν.

Η θρησκευτική μεταστροφή και το τέλος του «Αυτιά»

Μέσα και μετά τη φυλακή, στράφηκε στη θρησκεία, συνδεόμενος στενά με τον Γερβάσιος Ραπτόπουλος και το έργο της αδελφότητας «Η Οσία Ξένη». Η φράση του, «μόλις παραδόθηκα, ο “Αυτιάς” πέθανε μέσα μου», συνοψίζει τη διαδρομή του. Για εκείνον, η πίστη δεν ήταν άλλοθι, αλλά υπαρξιακή ανάγκη και κάθαρση.

• Αυτιάς
• Ληστής