Ο λύκος κι αν εγέρασε… Τσίπρας μένει- Δεύτερο κόμμα οι ανεξάρτητοι, πρώτο κόμμα το… προσωπικό σχέδιο – Σκάνδαλα με το σταγονόμετρο δεν υπάρχουν πια – Ξύπνησε το ΠΑΣΟΚ μετά το ηλεκτροσόκ;

Υπάρχει μια παλιά λαϊκή παροιμία που λέει ότι «ο λύκος κι αν εγέρασε κι άσπρισε το μαλλί του, ούτε τη γνώμη άλλαξε ούτε την κεφαλή του». Και ακούγοντας τον Αλέξη Τσίπρα να μιλά για τη δεύτερη κάλπη, για μέτωπα κατά του Μητσοτάκη και για το μεγάλο δίλημμα «πρόοδος ή συντήρηση», πολλοί στη πολιτική πιάτσα θυμήθηκαν τις παλιές καλές ημέρες του 2012.

Γιατί πίσω από τις νέες λέξεις, τα νέα λογότυπα και τα νέα ακροατήρια, το σχέδιο μοιάζει γνώριμο. Πρώτα να δημιουργηθεί ένα αντιδεξιό μέτωπο, μετά να προκύψει πολιτική πίεση και στο τέλος να αναζητηθούν συνεργασίες της δεύτερης κάλπης με κοινό παρονομαστή το «να φύγει ο Μητσοτάκης».

Ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίζεται πλέον πιο έμπειρος, πιο ήρεμος και πιο προσεκτικός στις διατυπώσεις του. Ωστόσο, η στρατηγική παραμένει σχεδόν ίδια. Το αφήγημα δεν ξεκινά από το ποιος θα κυβερνήσει και με ποιο πρόγραμμα, αλλά από το ποιος πρέπει να ηττηθεί.

Έχει μάλιστα τη δική του ειρωνεία να μιλά για κράτος δικαίου, θεσμούς και ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης ένας πολιτικός που ως πρωθυπουργός συγκρούστηκε όσο λίγοι με δικαστικούς λειτουργούς, κατήγγειλε αποφάσεις που δεν του άρεσαν και κυβέρνησε σε μια περίοδο όπου η υπόθεση Novartis εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο πολιτικό μπούμερανγκ της μεταπολίτευσης.

Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι άλλο. Ο Αλέξης Τσίπρας μιλά σαν να μην μεσολάβησαν τρεις εκλογικές ήττες. Σαν να πρόκειται για έναν πολιτικό που περιμένει απλώς τη σειρά του να επιστρέψει. Μόνο που οι ψηφοφόροι συνήθως δεν ψηφίζουν με βάση τις αναμνήσεις, αλλά με βάση το ποιος τους πείθει για το αύριο.

Και εκεί βρίσκεται η πραγματική δυσκολία. Διότι μπορεί ο λύκος να άλλαξε αφήγημα, αλλά πολλοί αναρωτιούνται αν άλλαξε και συνήθειες.

Δεύτερο κόμμα οι ανεξάρτητοι, πρώτο κόμμα το… προσωπικό σχέδιο

Υπάρχει κάτι σχεδόν σουρεαλιστικό στη σημερινή Βουλή. Οι ανεξάρτητοι βουλευτές έφτασαν τους 40 και έγιναν η δεύτερη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική δύναμη της χώρας. Μόνο που δεν είναι δύναμη. Είναι αριθμός.

Στα χαρτιά ξεπερνούν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Στην πράξη όμως δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε στο τι ώρα είναι. Άλλοι περιμένουν τον Τσίπρα, άλλοι ψάχνουν πολιτική στέγη, άλλοι ετοιμάζουν μεταγραφή, άλλοι απλώς περιμένουν τις εκλογές.

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο δεν είναι ότι υπάρχουν 40 ανεξάρτητοι. Είναι ότι δεν μπορούν να βρουν ούτε δέκα για να συγκροτήσουν κοινή κοινοβουλευτική ομάδα. Και αυτό λέει πολλά για την κατάσταση του πολιτικού συστήματος.

Η εικόνα θυμίζει περισσότερο σταθμό μετεπιβίβασης παρά κοινοβουλευτική δύναμη. Βουλευτές που εκλέχθηκαν με διαφορετικά κόμματα, διαφορετικά προγράμματα και διαφορετικές υποσχέσεις προς τους ψηφοφόρους, σήμερα συνυπάρχουν μόνο επειδή δεν έχουν αποφασίσει ακόμη πού θα πάνε αύριο.

Κυρίως όμως αποκαλύπτει το μέγεθος της κρίσης στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Από τις 40 ανεξαρτητοποιήσεις, οι 21 προέρχονται από τις αλλεπάλληλες διασπάσεις του ΣΥΡΙΖΑ και των παραφυάδων του. Ένα κόμμα που κάποτε διεκδικούσε την εξουσία, σήμερα παράγει περισσότερους πρώην παρά στελέχη.

Έτσι η Βουλή απέκτησε ένα νέο «κόμμα». Μόνο που δεν έχει αρχηγό, δεν έχει γραμμή, δεν έχει πρόγραμμα και δεν έχει κοινό προορισμό.

Έχει μόνο βουλευτές σε αναμονή. Και η αναμονή δεν είναι πολιτική πρόταση. Είναι σύμπτωμα πολιτικής αποσύνθεσης.

Σκάνδαλα με το σταγονόμετρο δεν υπάρχουν πια

Κάποτε στο Μέγαρο Μαξίμου μπορούσαν να μιλούν για «μεμονωμένα περιστατικά». Τώρα όμως το πρόβλημα είναι ότι τα περιστατικά έχουν αρχίσει να εμφανίζονται με τέτοια συχνότητα ώστε δύσκολα χωρούν στην κατηγορία της σύμπτωσης.

ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, πολεοδομίες, απευθείας αναθέσεις, κρατικοί οργανισμοί, παραιτήσεις γενικών γραμματέων. Κάθε λίγες εβδομάδες εμφανίζεται ένας νέος φάκελος που αναγκάζει την κυβέρνηση να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις και να δίνει εξηγήσεις.

Στην υπόθεση των πολεοδομιών, το πολιτικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οι ποινικές έρευνες. Είναι ότι για άλλη μια φορά το σκάνδαλο ακουμπά πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στον κρατικό μηχανισμό, δημιουργώντας την εικόνα ενός συστήματος σχέσεων, γνωριμιών και εξυπηρετήσεων που λειτουργεί παράλληλα με το επίσημο κράτος.

Το Μαξίμου επιμένει ότι οι παραιτήσεις των γενικών γραμματέων δεν σχετίζονται με τη δικογραφία. Το πρόβλημα είναι ότι στην πολιτική η εικόνα συχνά προηγείται της εξήγησης. Και όταν δύο κορυφαία στελέχη αποχωρούν σχεδόν ταυτόχρονα, την ώρα που αποκαλύπτεται ένα κύκλωμα διαφθοράς, οι πολίτες βγάζουν τα δικά τους συμπεράσματα.

Ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία δημιουργεί η επανάληψη του ίδιου επιχειρήματος: «τα αποκαλύπτουμε εμείς». Σωστό. Όμως επτά χρόνια μετά, οι πολίτες δεν κρίνουν μόνο ποιος αποκαλύπτει τα σκάνδαλα. Κρίνουν και γιατί συνεχίζουν να εμφανίζονται μέσα σε έναν κρατικό μηχανισμό που η ίδια κυβέρνηση διοικεί.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, το πρόβλημα δεν είναι ένα ακόμη σκάνδαλο. Είναι η αίσθηση ότι τα σκάνδαλα αρχίζουν να σχηματίζουν αλυσίδα. Και όταν δημιουργείται αίσθηση αλυσίδας, το πολιτικό κόστος δεν μετριέται με τη βαρύτητα κάθε υπόθεσης ξεχωριστά, αλλά με τη συσσώρευσή τους. Αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί περισσότερο το Μαξίμου.

Ξύπνησε το ΠΑΣΟΚ; 

Υπάρχει μια ειρωνεία στην υπόθεση της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα. Αντί να προκαλέσει μόνο πονοκέφαλο στη Χαριλάου Τρικούπη, φαίνεται ότι λειτούργησε και ως ηλεκτροσόκ.

Το ΠΑΣΟΚ πέρασε λίγες ημέρες αμηχανίας, αλλά στη συνέχεια έκανε αυτό που συνήθως κάνουν τα κόμματα όταν νιώθουν υπαρξιακή απειλή: μάζεψε τα εσωτερικά μαχαίρια και κοίταξε προς τα έξω. Οι διαφωνίες εξαφανίστηκαν σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη, οι φωνές χαμήλωσαν και ακόμη και όσοι συνήθιζαν να διαφοροποιούνται κατάλαβαν ότι η στιγμή δεν προσφέρεται για προσωπικές στρατηγικές.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης είδε ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο η Νέα Δημοκρατία. Είναι και ο άνθρωπος που διεκδικεί να γίνει ξανά ο κυρίαρχος παίκτης στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Γι’ αυτό και πάτησε γκάζι. Σκιώδης κυβέρνηση, εξωστρεφείς δράσεις, άνοιγμα σε κοινωνικές ομάδες, νέες εκδηλώσεις και προσπάθεια επιβολής ενιαίου μηνύματος.

Στη Χαριλάου Τρικούπη έχουν καταλάβει ότι η μεγαλύτερη παγίδα θα ήταν να μετατραπούν σε σχολιαστές των κινήσεων του Τσίπρα. Γι’ αυτό επιχειρούν να παράγουν δική τους ατζέντα και να πείσουν ότι υπάρχει τρίτος δρόμος ανάμεσα στον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα.

Το ερώτημα είναι αν η επιτάχυνση θα έχει διάρκεια ή αν πρόκειται για αντίδραση πανικού. Γιατί στην πολιτική η συσπείρωση απέναντι σε έναν κοινό αντίπαλο είναι εύκολη. Το δύσκολο είναι να αποδείξεις ότι έχεις λόγο ύπαρξης πέρα από αυτόν. Και εκεί θα κριθεί το ΠΑΣΟΚ τους επόμενους μήνες.

• Αλέξης Τσίπρας
• ΝΔ
• ΟΠΕΚΕΠΕ
• ΠΑΣΟK
• ΣΥ​ΡΙΖΑ