Ο Τραμπ απειλεί με στρατιωτικό χτύπημα τη Βενεζουέλα – Φόβοι για νέο μεγάλο προσφυγικό κύμα

Όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ καλείται να εξηγήσει γιατί πιέζει τον ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο να παραιτηθεί, φτάνοντας μέχρι και σε απειλές για στρατιωτική δράση, επιστρέφει διαρκώς σε δύο λέξεις: ναρκωτικά και μετανάστες. Σύμφωνα με το CNN, ο Τραμπ κατηγορεί ανοικτά το καθεστώς της Βενεζουέλας ότι «στέλνει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους από τις φυλακές στις ΗΠΑ», χωρίς ωστόσο να υπάρχουν αποδείξεις ότι οι μετανάστες από τη χώρα έχουν εκτίσει ποινές σε σωφρονιστικά ιδρύματα.

Την ώρα που η κυβέρνησή του εντείνει τις επιχειρήσεις εναντίον πλοίων που φέρονται να μεταφέρουν ναρκωτικά στις θάλασσες γύρω από τη Λατινική Αμερική, ο Τραμπ απειλεί ότι «πολύ σύντομα» θα ακολουθήσουν χερσαίες επιθέσεις στη Βενεζουέλα, στοχοποιώντας τα καρτέλ και τις υποδομές διακίνησης. Όμως ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και περιορισμένα χτυπήματα θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για μια νέα, μαζική προσφυγική κρίση, αντίστοιχη ή και μεγαλύτερη εκείνης του 2017, που ο ίδιος ο Τραμπ αποδίδει στον Μαδούρο.

Μελέτη του Niskanen Center, που προσομοιώνει πιθανά σενάρια στρατιωτικής δράσης των ΗΠΑ, εκτιμά ότι επιθέσεις οι οποίες θα οδηγούσαν σε σύντομη εσωτερική σύγκρουση θα μπορούσαν να αναγκάσουν 1,7 έως 3 εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τη Βενεζουέλα μέσα σε λίγα χρόνια. Σε περίπτωση παρατεταμένων συγκρούσεων, ο αριθμός των εκτοπισμένων ενδέχεται να ξεπεράσει τα 4 εκατομμύρια, πιέζοντας ακόμα περισσότερο γειτονικές χώρες όπως η Κολομβία και η Βραζιλία.

«Οποιοδήποτε είδος στρατιωτικής επίθεσης θα προκαλούσε πανικό και θα διέλυε τις αλυσίδες εφοδιασμού. Σε μια χώρα όπου σχεδόν κάθε οικογένεια έχει ήδη συγγενείς στο εξωτερικό, είναι πολύ εύκολο να διαδοθούν φήμες και να ωθηθούν οι άνθρωποι στη φυγή», τονίζει ο Gil Guerra, αναλυτής μεταναστευτικής πολιτικής και συντάκτης της μελέτης.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι σε περίπτωση περιορισμένων, στοχευμένων χτυπημάτων, που δεν θα αποσκοπούν στην ανατροπή του καθεστώτος Μαδούρο αλλά κυρίως στην καταστροφή υποδομών διακίνησης ναρκωτικών, ο αριθμός των προσφύγων μπορεί να συγκρατηθεί κάτω από τις 20.000. Ωστόσο, σε ένα σενάριο γενικευμένου πολέμου, οι εκτοπισμοί θα μπορούσαν να πάρουν εκρηκτικές διαστάσεις.

Η Βενεζουέλα ήδη ζει τις συνέπειες μιας πολυεπίπεδης κατάρρευσης: από την κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου και τη διαφθορά στην κρατική εταιρεία PDVSA, μέχρι τον ανεξέλεγκτο υπερπληθωρισμό που εξαφάνισε μισθούς, εισοδήματα και τη δυνατότητα εισαγωγής τροφίμων και φαρμάκων. Οι κυρώσεις των ΗΠΑ, οι οποίες αυστηροποιήθηκαν ιδιαίτερα από το 2017 και κορυφώθηκαν το 2019 με τον ουσιαστικό αποκλεισμό του πετρελαϊκού τομέα, επιβάρυναν ακόμη περισσότερο την ήδη καταρρέουσα οικονομία.

«Η χώρα έχασε τα τρία τέταρτα της οικονομίας της. Όταν κλείνεις τον τομέα που παρέχει το 96% του εισοδήματος ενός κράτους, επιδεινώνεις δραματικά την κατάρρευση», σημειώνει ο οικονομολόγος Francisco Rodríguez, επισημαίνοντας ότι οι κυρώσεις επιτάχυναν απότομα τη φτωχοποίηση και τις ελλείψεις.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, εκατομμύρια πολίτες πήραν τον δρόμο της μετανάστευσης. Από λίγο πάνω από 1 εκατ. το 2017, οι πρόσφυγες και μετανάστες από τη Βενεζουέλα ξεπέρασαν τα 5 εκατομμύρια μέχρι το 2021, σύμφωνα με την πλατφόρμα R4V του ΟΗΕ – μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις εκτοπισμού παγκοσμίως.

Ο 17χρονος τότε Henrique, που έφυγε από τη χώρα το 2017 και σήμερα ζει στις ΗΠΑ, περιγράφει στο CNN μια καθημερινότητα που δεν άφηνε περιθώρια ελπίδας: πολιτική καταστολή, διάλυση των δημοκρατικών θεσμών, οικονομική καταβύθιση. «Το 2017 ζούσαμε ήδη σε μια δικτατορία. Η οικονομία κατέρρεε από το 2014 – υπερπληθωρισμός, ανεργία, μισθοί που δεν έφταναν ούτε για τα βασικά. Αν είσαι 17 ή 18 και βλέπεις αυτό το τοπίο, δεν έχεις άλλη επιλογή από το να κοιτάξεις προς το εξωτερικό», λέει χαρακτηριστικά.

Παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια ο ρυθμός εξόδου από τη Βενεζουέλα είχε κάπως μειωθεί, η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο συνοδεύτηκε από κλιμάκωση της ρητορικής, στρατιωτικές απειλές και μία πιο επιθετική γραμμή απέναντι στο Καράκας, προκαλώντας φόβους για έναν νέο γύρο αποσταθεροποίησης.

Ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, Τζέιμς Στόρι, εκτιμά πάντως ότι σε περίπτωση περιορισμένων, στοχευμένων επιθέσεων, οι ανθρωπιστικές επιπτώσεις ίσως να είναι μικρότερες από τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις. «Ο μόνος τρόπος που βλέπω να προκύπτει πραγματικά μεγάλη ανθρωπιστική κρίση είναι αν έχουμε εκτεταμένες και παρατεταμένες στρατιωτικές συγκρούσεις», σημειώνει.

Προς το παρόν, ανάμεσα σε κυρώσεις, απειλές, οικονομική ασφυξία και φόβους για νέα προσφυγικά κύματα, η Βενεζουέλα παραμένει σε ένα εκρηκτικό σταυροδρόμι, με τις επιλογές της Ουάσιγκτον να μπορούν να καθορίσουν όχι μόνο την τύχη του καθεστώτος Μαδούρο, αλλά και τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων σε ολόκληρη την ήπειρο.

• CNN
• Βενεζουέλα
• ΗΠΑ
• κυρώσεις
• μετανάστες
• ναρκωτικά
• Νικολάς Μαδούρο
• Ντόναλντ Τραμπ
• προσφυγική κρίση