Ολυμπιακοί Αγώνες: Η επόμενη μέρα – Η ψυχική υγεία των αθλητών – Οι κίνδυνοι κατάθλιψης

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες αποτελούν την κορύφωση πολυετούς προσπάθειας για τους αθλητές, ωστόσο, μετά το τέλος τους, πολλοί αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις. Η μετάβαση από τη λάμψη των Αγώνων σε μια πιο ήρεμη καθημερινότητα μπορεί να αποτελέσει δύσκολη ψυχική δοκιμασία, με πολλούς αθλητές να βιώνουν κατάθλιψη, άγχος, διατροφικές διαταραχές, και σε ακραίες περιπτώσεις, αυτοκτονικό ιδεασμό.

Ο Michael Phelps, πολυ-Ολυμπιονίκης κολυμβητής, έχει μιλήσει ανοιχτά για τη μείζονα κατάθλιψη που βίωνε μετά από κάθε Ολυμπιάδα, ενώ η Ολυμπιονίκης στην κωπηλασία Christine Roper τόνισε ότι η κατάθλιψη μπορεί να πλήξει κάθε αθλητή, ανεξάρτητα από την απόδοσή του.

Έρευνες αποκαλύπτουν ότι κορυφαίοι αθλητές αντιμετωπίζουν συχνά προβλήματα ψυχικής υγείας μετά τους Αγώνες, όπως burnout, άγχος και κατάθλιψη, επηρεασμένοι από την υπερ-εστίαση στο άθλημα, την απουσία άλλων ενδιαφερόντων και την αβεβαιότητα για το μέλλον. Ειδικά οι αθλητές που σχεδιάζουν να αποσυρθούν μετά τους Αγώνες βρίσκονται αντιμέτωποι με συναισθήματα απώλειας στόχου και ταυτότητας, αυξάνοντας τον κίνδυνο ψυχικών διαταραχών.

Έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο διαπίστωσε ότι το 41,4% των αθλητών της εθνικής ομάδας του Καναδά που προπονούνταν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2020 ανέφεραν κατάθλιψη, άγχος, διατροφική διαταραχή ή συνδυασμό τέτοιων καταστάσεων κατά τη συνέντευξη το 2019.  Άλλη μελέτη, σε αθλητές Ολυμπιακών και Παραολυμπιακών Αγώνων το 2018 και το 2019, έδειξε ότι ένας στους τέσσερις (24%) ένιωθε ψυχική δυσφορία μετά τη διοργάνωση. Τα προβλήματα από την ψυχική σφαίρα απαντώνται συχνότερα σε αθλητές που σκοπεύουν να αποσυρθούν μετά τους αγώνες, ως απάντηση συνήθως σε μια αντιληπτή απώλεια στόχου και ταυτότητας.

Οι απαιτήσεις είναι υψηλές. Οι αθλητές που κατεβαίνουν στους Ολυμπιακούς Αγώνες καλούνται να σηκώσουν το αναπόδραστο βάρος της συμμετοχής· βρίσκονται στο επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής, οικονομικών επενδύσεων και συνεχούς κάλυψης από τα μέσα ενημέρωσης -συχνά για θέματα της προσωπικής τους ζωής-, υπό το άγχος της εκπροσώπησης της χώρας τους και της κατάκτησης μεταλλίων μπροστά σε ένα παγκόσμιο κοινό. «Όλος αυτός ο θόρυβος και η ένταση γύρω από το να είσαι Ολυμπιονίκης καταρρέει γρήγορα» σχολιάζει η Karen Cogan, επικεφαλής αθλητική ψυχολόγος στην Ολυμπιακή και Παραολυμπιακή Επιτροπή των ΗΠΑ (USOPC), εξηγώντας πως το τέλος των αγώνων θα σημάνει την έναρξη μιας περιόδου υπαρξιακής αγωνίας: «Θέλω να συνεχίσω να αγωνίζομαι; Μήπως πρέπει να αλλάξω επαγγελματική κατεύθυνση;».

Τερματισμός του στίγματος και ψυχική οχύρωση

Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας και οι ερευνητές εντοπίζουν έλλειμμα στην ψυχολογική υποστήριξη των αθλητών κατά την περίοδο μετά τους Αγώνες, το οποίο συμβάλλει στις μετέπειτα δυσκολίες. Φαίνεται όμως πως προπονητές και βοηθητικό προσωπικό δεν θα διαφύγουν την μετα-ολυμπιακή κατάθλιψη, όπως έδειξαν πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα.

Για τον Jamie Shapiro, καθηγητή Αθλητικής Ψυχολογίας και Ψυχολογίας της Απόδοσης στο Πανεπιστήμιο του Ντένβερ στο Κολοράντο, η προετοιμασίας για τη ζωή μετά τους Αγώνες πρέπει να γίνεται πολύ πριν η αθλητική διοργάνωση λάβει χώρα, ώστε να περιοριστεί κατά το δυνατόν περισσότερο ο κίνδυνος κατάθλιψης. «Υπάρχουν αθλητές που λένε: “Δεν θέλω να το σκέφτομαι αυτό, άσε με να τελειώσω τους Αγώνες και μετά θα το σκεφτώ”. Tότε όμως είναι πολύ αργά· είναι το σημείο που ενδεχομένως η κατάθλιψη γίνεται συχνότερη ή σοβαρότερη, όταν κάποιος δεν έχει σκεφτεί πώς θα είναι η ζωή μετά τους αγώνες» εξηγεί.

Η ψυχική υγεία αποτέλεσε διαχρονικό ταμπού στον αθλητικό κόσμο. «Μέχρι χθες, το πρόβλημα με το στίγμα στους αθλητές ήταν η πεποίθηση πως είναι αρκετά δυνατοί και σκληροί για να διαχειρίζονται μόνοι τους τέτοιες καταστάσεις. Ο κόσμος τους βλέπει ως τέλειους, ενώ είναι σαν όλους εμάς και παλεύουν και αυτοί με προσωπικά τους ζητήματα» εξηγεί η Cogan, αισιόδοξη εντούτοις για το ζήτημα που φωτίζεται όλο και περισσότερο, όσο πληθαίνουν οι αθλητές που μιλούν ανοιχτά για τις δοκιμασίες τους.

• αθλητές
• Ολυμπιακοί Αγώνες 2024
• ψυχική υγεία