Politico: Γιατί η κατάρρευση του Μακρόν αποδυναμώνει την Ευρώπη

Η Γαλλία και οι κινήσεις του Εμανουέλ Μακρόν για την αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων της χώρας βγήκαν στο προσκήνιο ενώ η Ευρώπη ήδη βρισκόταν αντιμέτωπη με ένα τοξικό κοκτέιλ: τον πόλεμο του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία, την επίθεση του Ντόναλντ Τραμπ στο παγκόσμιο εμπόριο και την άνοδο των ακροδεξιών λαϊκιστών σε όλη την ήπειρο.

Και τότε, η γαλλική κυβέρνηση κατέρρευσε ξανά -αυτή τη φορά έπειτα από λιγότερο από μία ημέρα θητείας- τρομάζοντας τις αγορές με το ενδεχόμενο νέων εκλογών, που θα μπορούσαν να φέρουν την ακροδεξιά πιο κοντά στην εξουσία από ποτέ, σύμφωνα με ανάλυση του Politico.

Στις Βρυξέλλες και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αξιωματούχοι και διπλωμάτες εξέφρασαν ιδιωτικά τους φόβους τους ότι η ηγετική θέση του προέδρου Μακρόν σε διεθνή ζητήματα όπως η Ουκρανία και η Γάζα θα αποδυναμωθεί μοιραία. Ορισμένοι ανησυχούν ότι ολόκληρη η οικονομία της ευρωζώνης ίσως σύντομα τεθεί σε κίνδυνο.

«Η Γαλλία είναι πολύ μεγάλη για να αποτύχει, επομένως αυτή η ατελείωτη πολιτική αστάθεια θέτει σε κίνδυνο ολόκληρη την ευρωζώνη», δήλωσε ένας διπλωμάτης χώρας της Ε.Ε., ο οποίος -όπως και άλλοι στο άρθρο- μίλησε ανώνυμα για να σχολιάσει την εσωτερική κατάσταση άλλου κράτους. «Είναι το βασικό θέμα σε κάθε συζήτηση αυτή τη στιγμή».

Και όχι άδικα. Η Γαλλία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βασικό μέλος της G7, η μόνη πυρηνική δύναμη της Ε.Ε. και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Εξίσου σημαντικό, επί Μακρόν αποτέλεσε κινητήρια πολιτική δύναμη εντός της Ένωσης, ανταγωνιζόμενη τη Γερμανία.

Ταυτόχρονα, ο Μακρόν προσπαθεί να αναχαιτίσει την απειλή του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού, ο οποίος προηγείται σταθερά στις δημοσκοπήσεις, ενώ παλεύει με το μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας.

Ωστόσο, οι κυβερνήσεις του αδυνατούν να περάσουν από το κοινοβούλιο μέτρα περιορισμού των δημόσιων δαπανών. Η παρατεταμένη πολιτική παράλυση αυξάνει τις πιθανότητες νέων βουλευτικών εκλογών πριν το τέλος του έτους, παρατείνοντας μήνες αβεβαιότητας.
Ορισμένοι αναλυτές πλέον σκέφτονται ακόμη και το ενδεχόμενο πρόωρης παραίτησης του Μακρόν, του οποίου η θητεία λήγει το 2027.

Κάθε ένα από αυτά τα σενάρια θα άνοιγε τον δρόμο για σημαντικά κέρδη του Εθνικού Συναγερμού της Μαρίν Λεπέν, πιθανόν ανατρέποντας τις ισορροπίες της ευρωπαϊκής πολιτικής και πυροδοτώντας κύμα αστάθειας. Πρωταρχική ανησυχία για τους διπλωμάτες της Ε.Ε. παραμένει ο κίνδυνος για την ευρωζώνη.

Κακή μέρα για τις αγορές

Τη Δευτέρα, οι αγορές στη Γαλλία και αλλού αντέδρασαν με ανησυχία στη δραματική κατάρρευση της κυβέρνησης του Σεμπαστιάν Λεκόρνου, που άντεξε μόλις 14 ώρες. Οι γαλλικές μετοχές και τα κρατικά ομόλογα έπεσαν, ενώ το ευρώ αποδυναμώθηκε έναντι του δολαρίου. Ο δείκτης CAC 40 υποχώρησε κατά 1,4%.

«Υπάρχουν ήδη πολλές ανησυχίες για την οικονομία της ευρωζώνης», δήλωσε ένας αξιωματούχος χώρας της ζώνης του ευρώ. «Αυτό πραγματικά δεν το χρειαζόμασταν».

Στο εσωτερικό, Γάλλοι αξιωματούχοι προσπάθησαν να υποβαθμίσουν τον κίνδυνο. Ένας εξ αυτών είπε πως, παρά την “πολυπλοκότητα”, «υπάρχει ακόμη πιλότος στο κόκπιτ» του υπουργείου Οικονομικών και πως οι αγορές δεν πρέπει να υπεραντιδρούν. Όχι όλοι όμως πείστηκαν.

«Οι προσπάθειες του προέδρου Μακρόν τα τελευταία οκτώ χρόνια στόχευαν να κάνει τη Γαλλία τον πιο ελκυστικό προορισμό επενδύσεων στην Ευρώπη», δήλωσε ο Γκρεγκουάρ Ρους, διευθυντής προγράμματος για την Ευρώπη και τη Ρωσία στο think tank Chatham House του Λονδίνου.

«Δεν βλέπω κανέναν σημαντικό διεθνή επενδυτή να επιλέγει τη Γαλλία αυτή τη στιγμή, δεδομένης της απόλυτης έλλειψης πολιτικής και δημοσιονομικής σαφήνειας».

Πολιτικά «επικήδεια»

Στις Βρυξέλλες, κάποιοι διπλωμάτες ήδη συντάσσουν ιδιωτικά τον πολιτικό “επικήδειο” του Μακρόν. Αφού ανέβηκε στην εξουσία το 2017, ανατρέποντας τα δεδομένα της γαλλικής πολιτικής, σήμερα μοιάζει με «κουτσό πάπια» — έναν ηγέτη που χάνει γρήγορα την επιρροή του.

Ένας δεύτερος διπλωμάτης μίλησε για την «κληρονομιά» του Μακρόν ως ενός δυναμικού στοχαστή που πρότεινε ιδέες για αλλαγές στην Ευρώπη και έπεισε άλλους ηγέτες να τις υιοθετήσουν. Η ιδέα της «στρατηγικής αυτονομίας» -να γίνει η Ε.Ε. πιο αυτάρκης οικονομικά και αμυντικά- γεννήθηκε στο Παρίσι.

Με τον Τραμπ να απομακρύνει ξανά τις ΗΠΑ από την Ευρώπη, αυτή η ιδέα ωριμάζει στις Βρυξέλλες. «Λίγοι ηγέτες έχουν την ικανότητα να σκέφτονται πέντε ή ακόμη και δύο χρόνια μπροστά», είπε ο διπλωμάτης. «Ο Μακρόν ήταν εξαιρετικός σε αυτό».

Ο ίδιος δεν έχει δώσει καμία ένδειξη ότι σκοπεύει να παραιτηθεί πριν το 2027. Αν παραμείνει, ωστόσο, η πολιτική αναταραχή στο Παρίσι θα μειώσει την επιρροή της Γαλλίας στις ευρωπαϊκές συζητήσεις και τις πολιτικές αποφάσεις.

Για παράδειγμα, οι διαπραγματεύσεις των υπουργών Οικονομικών για τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. θα ήταν πολύ πιο εύκολο να επηρεαστούν από τη Γαλλία αν μπορούσε να στέλνει σταθερά τον ίδιο υπουργό στα συμβούλια των Βρυξελλών. Οι συνεχείς ανακατατάξεις όμως αποδυναμώνουν τη θέση της.

Αντιθέτως, μια πρόωρη εκλογική αναμέτρηση θα μπορούσε να απειλήσει τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ε.Ε. Οι κυβερνήσεις είχαν θέσει άτυπο στόχο να συμφωνήσουν πριν τις γαλλικές εκλογές του 2027, φοβούμενες ότι η Λεπέν θα πολιτικοποιήσει και ίσως τινάξει στον αέρα τη συζήτηση.

Απών σε κρίσιμες στιγμές

Ο Μακρόν υπήρξε καθοριστικός στις ευρωπαϊκές προσπάθειες στήριξης της Ουκρανίας και της άμυνας της Ευρώπης έναντι της Ρωσίας, τόσο με την πίεση για ενίσχυση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατοτήτων όσο και μέσω στενής συνεργασίας με τους συμμάχους.

Η κοινή του πρωτοβουλία με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ για τη δημιουργία μιας «συμμαχίας των προθύμων» παραμένει η μοναδική ενεργή πρόταση για μια μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία. «Δεν είναι καλό για την Ε.Ε. να βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα κράτη-μέλη σε τέτοιο χάος, ειδικά υπό τις σημερινές συνθήκες ασφάλειας», είπε αξιωματούχος της ευρωζώνης.

Η ισχυρή «γαλλογερμανική μηχανή», με ηγέτες που συνεργάζονται στενά σε Παρίσι και Βερολίνο, θεωρείται ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματικότητα της Ε.Ε. Οι δυσκολίες του Μακρόν καθιστούν κάτι τέτοιο πολύ πιο δύσκολο, ακόμη και με έναν πιο δυναμικό νέο ηγέτη στη Γερμανία, όπως τον Φρίντριχ Μερτς.

Ένας Γάλλος αξιωματούχος από το επιτελείο απερχόμενου υπουργού αναγνώρισε το πρόβλημα: «Αυτό αφήνει τη Γαλλία απούσα σε μια περίοδο που η Ρωσία εισβάλλει ξανά σε ευρωπαϊκά εδάφη, η Κίνα έχει τεράστια βιομηχανική υπερπαραγωγή, και οι ΗΠΑ του Τραμπ συνεχίζουν να κάνουν ανοησίες. Νομίζω ότι η ηγεσία της Γαλλίας θα λείψει. Είναι αδύνατο να προσφέρει αυτά που μπορεί, υπό αυτές τις συνθήκες».

Τέλος, τίθεται το ερώτημα ποιος ή τι ακολουθεί. Αν ο Μακρόν προκηρύξει εκλογές, η γαλλική ακροδεξιά αναμένεται να ενισχυθεί -αν και το ποσοστό του Εθνικού Συναγερμού παραμένει σταθερό γύρω στο 30%-32% από τις εκλογές του 2024.

Η ευρωπαϊκή ακροδεξιά, ενισχυμένη ήδη από τα προβλήματα του Μακρόν, πανηγυρίζει: η Λεπέν γιόρτασε τη νίκη του δεξιού λαϊκιστή Αντρέι Μπάμπις στις πρόσφατες εκλογές της Τσεχίας και χρησιμοποίησε την κυβερνητική κρίση της Δευτέρας για να ζητήσει ξανά νέες εκλογές.

Ο Γκεερτ Βίλντερς, ο βετεράνος ακροδεξιός της Ολλανδίας που κέρδισε τις τελευταίες εκλογές στη χώρα του, είχε στείλει προειδοποίηση νωρίτερα φέτος «σε όλους τους παλιούς ηγέτες», συμπεριλαμβανομένου του Μακρόν: «Ο καιρός σας τελείωσε».

• Γαλλία
• Εμανουέλ Μακρόν
• κυβέρνηση