Politico: Οι 5 «φυλές» που προκαλούν τους μεγαλύτερους «πονοκεφάλους» στη Φον ντερ Λάιεν

Καθώς η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αντιμετωπίζει για δεύτερη φορά μέσα σε τρεις μήνες ψηφοφορίες μομφής, πέντε ομάδες με πολύ διαφορετικές απόψεις μεταξύ τους της προκαλούν άγχος -και μερικές θέλουν ακόμη και να τη ρίξουν.

Δεν είναι ποτέ καλή ιδέα να πολεμάς σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα. Όμως η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Κομισιόν από το 2019, δεν έχει άλλη επιλογή: ο κίνδυνος παραμονεύει παντού.

Από τα «χαρακώματα» του κτιρίου Μπερλεμόν στις Βρυξέλλες, πρέπει να τους αντιμετωπίσει όλους -για διαφορετικούς λόγους και σε διαφορετικούς χρόνους- αν θέλει να επιβιώσει πολιτικά. Και δεν πρόκειται μόνο για τις προτάσεις μομφής που την περιμένουν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αυτή την εβδομάδα· πρόκειται και για εκείνους που την απειλούν πιο ύπουλα. Αυτοί που νιώθουν προδομένοι, οι φίλοι που έγιναν εχθροί, εκείνοι των οποίων τα υψηλά στάνταρ δεν μπορούσε -και ίσως δεν ήθελε ποτέ- να ικανοποιήσει. Οι περισσότερες από αυτές τις «φυλές» δεν τα πηγαίνουν καλά μεταξύ τους -και αυτό τη βοηθά. Ο εχθρός παραμένει διχασμένος.

Ωστόσο, το να εντοπίσει από πού έρχεται κάθε επίθεση είναι ένα χαοτικό έργο. Ο οδηγός του POLITICO για το ποιοι της προκαλούν πονοκέφαλο:

1. Οι απογοητευμένοι «φίλοι της φύσης»

Οι περιβαλλοντιστές και οι ακτιβιστές για το κλίμα είναι από τους πιο απογοητευμένους από τη φον ντερ Λάιεν, ήδη από την αρχή της δεύτερης θητείας της, τον Δεκέμβριο. Ενώ η προηγούμενη Επιτροπή (2019–2024) έκανε την Πράσινη Συμφωνία -με πολιτικές για τη μείωση των εκπομπών, την προστασία της βιοποικιλότητας και τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας- το σήμα κατατεθέν της, μετά τις ευρωεκλογές του 2024 η προτεραιότητα άλλαξε δραματικά.

Πλέον, το ζητούμενο είναι η μείωση της γραφειοκρατίας και η διοχέτευση δισεκατομμυρίων ευρώ στη βιομηχανία για να τονωθεί η ευρωπαϊκή οικονομία -με λίγα λόγια, όχι και τόσο «πράσινα» πράγματα.

Αυτή η στροφή προκάλεσε ανησυχία στους φανατικούς της Πράσινης Συμφωνίας, οι οποίοι προειδοποιούν ότι οι νέες νομοθετικές δέσμες («omnibus») απειλούν να ξηλώσουν τις περιβαλλοντικές και κλιματικές επιτυχίες της προηγούμενης περιόδου. Η Επιτροπή δείχνει πλέον διστακτική στο να προτείνει ή να εφαρμόσει πράσινη νομοθεσία.

Τον Ιούνιο υπαινίχθηκε ότι θα αποσύρει την οδηγία κατά του greenwashing, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων. Τον Σεπτέμβριο ανέβαλε την εφαρμογή του κανονισμού για την αποψίλωση των δασών, επικαλούμενη τεχνικά προβλήματα -ισχυρισμός που αμφισβητήθηκε ακόμη και από πιστούς της Πράσινης Συμφωνίας εντός της Κομισιόν, όπως η αντιπρόεδρος Τερέσα Ριμπέρα.

Γιατί της προκαλούν πονοκέφαλο: Παρότι η επιρροή του οικολογικού λόμπι μειώθηκε μετά τις εκλογές, η Φον ντερ Λάιεν εξακολουθεί να χρειάζεται τις ψήφους τους για να περάσει νομοθεσίες. Επιπλέον, οι εντυπωσιακές διαμαρτυρίες και δράσεις τους τραβούν πάντα τα φώτα της δημοσιότητας.

Τι λένε δημοσίως: «Πιστεύαμε ότι η Ριμπέρα θα έσωζε την Πράσινη Συμφωνία, αλλά η Φον ντερ Λάιεν ουσιαστικά καταστρέφει την πράσινη ατζέντα της ΕΕ».

Τι σκέφτονται πραγματικά: «Την αγαπάμε κατά βάθος -είναι η τελευταία στο ΕΛΚ που νοιάζεται για το κλίμα».

Τι δεν θα έλεγαν ποτέ: «Ξέρεις τι; Καλό θα ήταν να παίρνει πιο συχνά το ιδιωτικό τζετ από τις Βρυξέλλες στο Λουξεμβούργο».

Βαθμός πονοκεφάλου: 1/5

2. Οι haters

Προέρχονται από ομάδες εκτός του πολιτικού mainstream, αλλά αυξάνονται συνεχώς. Θεωρούν «άθλημα» το να αντικρούουν κάθε της κίνηση -και συχνά αυτό είναι κεντρικό στοιχείο της πολιτικής τους στρατηγικής.

Το Ευρωκοινοβούλιο έχει πλέον περισσότερους βουλευτές της άκρας δεξιάς και άκρας αριστεράς από ποτέ. Οι δύο προτάσεις μομφής αυτής της εβδομάδας προήλθαν από αυτές τις άκρες.

Σε όλη την Ευρώπη, ολοένα και περισσότερες αντιευρωπαϊκές δυνάμεις είτε κυβερνούν είτε ηγούνται της αντιπολίτευσης. Πριν από το Brexit, η ευρωσκεπτικιστική ρητορική προερχόταν κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο· τώρα, οι ίδιες κατηγορίες -«αντιδημοκρατική», «ελιτίστικη» κ.λπ.- ηχούν σχεδόν παντού.

Αυτή η «φυλή» ξέρει ότι ο θόρυβος είναι μισή μάχη. Και είναι δεξιοτέχνες των social media, πολύ πιο μπροστά από τα εργαλεία επικοινωνίας της Κομισιόν.

Γιατί της προκαλούν πονοκέφαλο: Δεν διαθέτουν αρκετές έδρες για να μπλοκάρουν νομοθεσίες, αλλά κυριαρχούν στο αφήγημα: κάθε φορά που η Επιτροπή δημοσιεύει έναν κανονισμό 300 σελίδων, αυτοί ανεβάζουν ένα viral 10 δευτερολέπτων που διαδίδεται 10 φορές πιο γρήγορα.

Τι λένε δημοσίως: «Η Φον ντερ Λάιεν είναι ο διάβολος και η Επιτροπή της κάνει τη ζωή των ανθρώπων χειρότερη».

Τι σκέφτονται πραγματικά: «Ζήτω η Ούρσουλα! Αν δεν υπήρχε, θα έπρεπε να την εφεύρουμε».

Τι δεν θα έλεγαν ποτέ: «Διαβάσαμε προσεκτικά την τελευταία πρόταση της Επιτροπής και περιμένουμε ήρεμα να την ακούσουμε πριν την αξιολογήσουμε».

Βαθμός πονοκεφάλου: 2/5

3. Αυτοί που της ρίχνουν πισώπλατες μαχαιριές

Να μην φοβάσαι τους εχθρούς σου, αλλά τους φίλους που σε προδίδουν. Η Φον ντερ Λάιεν βρίσκεται στην κορυφή του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) -της μεγαλύτερης πολιτικής οικογένειας της ΕΕ.

Ο πρόεδρος του κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, επίσης Γερμανός, προσπαθεί να διατηρεί ισορροπίες, αλλά το κόμμα είναι διαιρεμένο. Και πολλές φορές, οι εσωτερικές αυτές εντάσεις στρέφουν το ΕΛΚ ενάντια στην ίδια την πρόεδρό του.

Όταν τον Σεπτέμβριο ανακοίνωσε αυστηρότερα μέτρα κατά του Ισραήλ, με κυρώσεις και αναστολή διμερών σχέσεων, πολλοί Γερμανοί του ΕΛΚ αντέδρασαν έντονα.

Τώρα, το κόμμα της αντιστέκεται σε δύο από τα σημαντικότερα σχέδιά της: τον προϋπολογισμό της ΕΕ και τον στόχο κλιματικής ουδετερότητας για το 2040.

Ένα στέλεχος του ΕΛΚ παραδέχθηκε: «Μερικές φορές οι πράξεις της είναι δύσκολο να χωνευτούν». Ένας ευρωβουλευτής είπε ότι η Φον ντερ Λάιεν αντιμετωπίζει «αυξανόμενη εσωκομματική αντίσταση».

Γιατί της προκαλούν πονοκέφαλο: Το ΕΛΚ είναι ο ρυθμιστής του παιχνιδιού στο Ευρωκοινοβούλιο. Τίποτα δεν περνά χωρίς τη συγκατάθεσή του.

Τι λένε δημοσίως: «Η Φον ντερ Λάιεν είναι η ηγέτιδα ενός ενωμένου ΕΛΚ».

Τι σκέφτονται πραγματικά: «Έχουμε μια τεράστια ευκαιρία να κάνουμε ό,τι θέλουμε παίζοντας την αριστερά με την ακροδεξιά -κι αυτή ακόμη τους χαϊδεύει!».

Τι δεν θα έλεγαν ποτέ: «Ας ακούσουμε και τους σοσιαλιστές -είναι η δεύτερη μεγαλύτερη δύναμη στην Ευρώπη».

Βαθμός πονοκεφάλου: 5/5

4. Οι «ευρω-καθαροί» (Euro-purists)

Αυτή η ομάδα κατηγορεί τη Φον ντερ Λάιεν ότι αποδυναμώνει την ΕΕ και τους θεσμούς της.
Οι ένθερμοι φιλοευρωπαίοι νιώθουν ντροπή που δέχτηκε υψηλότερους δασμούς στις εμπορικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ υπό την απειλή του Ντόναλντ Τραμπ, ή ότι υπονόμευσε τους Ευρωπαίους αγρότες προωθώντας τη συμφωνία Mercosur.

Επιπλέον, τη θεωρούν υπερσυγκεντρωτική, κατηγορούν ότι διαγράφει τα μηνύματά της, και ότι διευθύνει μια δυσλειτουργική επικοινωνιακή μηχανή.

Μέσα σε αυτούς βρίσκονται και οι «Parliament geeks», που πιστεύουν ότι παραμελεί τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ιδίως όταν παρακάμπτει τις διαδικασίες -όπως με το Ταμείο των 150 δισ. ευρώ για αμυντικές δαπάνες.

Γιατί της προκαλούν πονοκέφαλο: Οι ευρωλάτρες είναι θορυβώδεις, κυριαρχούν στα social media και επηρεάζουν την «ευρω-φούσκα» των Βρυξελλών.

Τι λένε δημοσίως: «Η ΕΕ δεν είναι απλώς μια αγορά -είναι κοινότητα αξιών».

Τι σκέφτονται πραγματικά: «Η Ούρσουλα υπονομεύει την ΕΕ, αλλά ίσως μας δώσει καμιά θέση, οπότε ας μην το τραβήξουμε πολύ».

Τι δεν θα έλεγαν ποτέ: «Η διαγραφή μηνυμάτων είναι απλώς σύγχρονη ψηφιακή υγιεινή».

Βαθμός πονοκεφάλου: 3/5

5. Αυτοί που κινούν τα νήματα (puppet masters)

Η ΕΕ έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη τις τελευταίες δεκαετίες, με την πρόεδρο της Επιτροπής να ηγείται ενός θεσμού που νομοθετεί για πάνω από 420 εκατομμύρια πολίτες. Όμως, οι πραγματικοί «παίχτες» παραμένουν οι αρχηγοί των 27 κρατών-μελών -αυτοί που την τοποθέτησαν στη θέση της.

Μέχρι πρόσφατα, μόνο η Ουγγαρία και η Σλοβακία ξεχώριζαν για τις επιθέσεις τους κατά της Επιτροπής. Πλέον, ακόμη και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, που προέρχεται από το
ΕΛΚ, έχει μπει στο παιχνίδι.

Η πρόσφατη εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ θεωρήθηκε «αδύναμη» από αρκετούς ηγέτες, ενώ ο στόχος κλιματικής ουδετερότητας έως το 2040 αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, κάποιοι ηγέτες επέκριναν την πρότασή της για ένα «τείχος drones» στα σύνορα για να αποτρέπονται ρωσικές επιθέσεις.

Γιατί της προκαλούν πονοκέφαλο: Αυτοί την έβαλαν εκεί -και μπορούν να τη βγάλουν εξίσου εύκολα.

Τι λένε δημοσίως: «Δεν ανησυχούμε για τις ψηφοφορίες μομφής στο Ευρωκοινοβούλιο. Εμείς έχουμε τον έλεγχο».

Τι σκέφτονται πραγματικά: «Κάνει ό,τι της λέμε, αλλά είναι βολικό να έχουμε ένα “σάκο του μποξ” στις Βρυξέλλες για να κατηγορούμε όταν κάτι πάει στραβά».

Τι δεν θα έλεγαν ποτέ: «Μήπως τελικά έχει περισσότερη δύναμη από όλους αυτούς στο τραπέζι;».
(Κάτι που, παρεμπιπτόντως, ο Ντόναλντ Τραμπ όντως είπε σε συνάντηση με τη Φον ντερ Λάιεν και άλλους Ευρωπαίους ηγέτες τον Αύγουστο).

Βαθμός πονοκεφάλου: 3/5

• Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
• Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν