Politico: Οι προκλήσεις που θα συναντήσει η Κύπρος μπροστά στην μεγάλη Ευρώπη

Μία από τις μικρότερες χώρες της Ευρώπης ανέλαβε τον ρόλο του συντονιστή των πολιτικών δυνάμεων για την αντιμετώπιση μερικών από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ΕΕ εδώ και δεκαετίες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέδωσε τα κλειδιά του Συμβουλίου στην Κύπρο την 1η Ιανουαρίου, δίνοντας στο μικρό, στρατιωτικά ουδέτερο κράτος την ευθύνη να ηγηθεί διπλωματικών συζητήσεων σε καυτά ζητήματα, όπως η αντίδραση στην ρωσική επιθετικότητα, η διάσωση κρίσιμων κλάδων της βιομηχανίας που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, η εκπόνηση του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ και η αναθεώρηση μεγάλου μέρους της νομοθεσίας που η εκτελεστική εξουσία της Ένωσης επιδιώκει να μειώσει. Το μέγεθος των προκλήσεων για τη Λευκωσία είναι πρωτοφανές — και η αποστολή ανατίθεται σε μία από τις μικρότερες χώρες-μέλη, που βρίσκεται γεωγραφικά πιο μακριά από τις Βρυξέλλες.

«Πάντα με λυπεί όταν οι μικρότερες χώρες αναλαμβάνουν την προεδρία, γιατί είναι τόσο απαιτητική και εμπλέκει τόσους πολλούς ανθρώπους. Υπάρχουν χώρες όπως το Λουξεμβούργο που το έχουν κάνει πολλές φορές και μπορούν να διαθέσουν τους αναγκαίους πόρους, αλλά η Κύπρος δεν βρέθηκε ποτέ σε αυτή τη θέση», είπε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, ο οποίος ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος για να μιλήσει ελεύθερα σχετικά με το πώς αντιλαμβάνονται την επερχόμενη προεδρία στις Βρυξέλλες.

Η κυπριακή κυβέρνηση και η μόνιμη αντιπροσωπεία της στις Βρυξέλλες έχουν δουλέψει πυρετωδώς τους τελευταίους μήνες για να ξεπεράσουν κρίσιμα εμπόδια και να φέρουν εις πέρας το έργο τους. Έχουν προσλάβει προσωπικό από διάφορες χώρες για να ενισχύσουν τους κόμβους τους και ακόμη έχουν δημιουργήσει καθημερινές απευθείας πτήσεις μεταξύ Βρυξελλών και Λευκωσίας για να μετακινούνται οι διπλωμάτες πιο γρήγορα. Λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της προεδρίας, η Κύπρος προχώρησε σε ανασχηματισμό της κυβέρνησης, αναβάλλοντας την επίσημη τελετή έναρξης για τις 21 Δεκεμβρίου, λίγες μόνο ημέρες πριν τα Χριστούγεννα.

«Υπάρχει αυτή η αφήγηση ότι η κυπριακή προεδρία θα είναι χαοτική», είπε ένας δεύτερος διπλωμάτης από άλλη χώρα της ΕΕ, «αλλά ειλικρινά κάνουν όλα όσα πρέπει να κάνουν, και αυτό έχει καθησυχάσει τον κόσμο».

Καυτά ζητήματα και διπλωματικές προκλήσεις

Στις Βρυξέλλες, οι πρέσβεις ετοιμάζονται για τους επόμενους έξι μήνες. Ζητήματα όπως οι κανόνες για την «πράσινη μετάβαση» των αυτοκινήτων και η μείωση της γραφειοκρατίας στις τεχνολογικές ρυθμίσεις βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα. Οι κυβερνήσεις αναμένουν έντονες συζητήσεις για τον τρόπο διαμόρφωσης του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ. Πάνω απ’ όλα, η ευρωπαϊκή αντιπαράθεση ασφαλείας με τη Ρωσία κυριαρχεί στις ανησυχίες πολιτικών και ψηφοφόρων.

Η Λευκωσία προσπαθεί να ξεπεράσει μια μακροχρόνια φήμη αμφισημίας όσον αφορά τη θέση της σε μια ήπειρο διχασμένη από τη ρωσική επιθετικότητα. Η Κύπρος είναι μία από τις μόλις τέσσερις χώρες της ΕΕ που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ και έχει ιστορικά καλλιεργήσει στενούς δεσμούς με τη Μόσχα.

Ωστόσο, αυτή τη φορά η χώρα επιδιώκει να αποδείξει ότι βρίσκεται στο ίδιο στρατόπεδο με τους δυτικούς της συμμάχους. Η Κύπρος, για παράδειγμα, επιδιώκει να δείξει πρόοδο ακυρώνοντας εκατοντάδες υπηκοότητες που είχαν παραχωρηθεί σε Ρώσους μέσω του συστήματος «χρυσής θεώρησης» που εγκατέλειψε το 2020.

Η κυβερνώσα κεντρώα συμμαχία θέλει να χρησιμοποιήσει την εξάμηνη περιστρεφόμενη προεδρία του Συμβουλίου για να ανανεώσει τη διεθνή φήμη της, δήλωσε η αναπληρώτρια υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου, Μαριλένα Ραούνα, στο POLITICO.

«Είμαστε καλά ενημερωμένοι για το τι αναμένεται από εμάς και για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ», είπε. Ο ρόλος αυτός δεν είναι μόνο μια ευκαιρία να διαμορφώσουμε την ατζέντα της Ένωσης, αλλά και «να αναδείξουμε τη χώρα που είμαστε σήμερα — σταθερή, ανθεκτική, με μία από τις ισχυρότερες ευρωπαϊκές οικονομίες — και τις δυνατότητές μας ως το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ στην περιοχή μας».

Η Κύπρος στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας

Η κυπριακή προεδρία ακολουθεί εκείνες της Πολωνίας και της Δανίας, δύο μεγάλων παικτών σε ζητήματα όπως η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα, οι οποίες βασίστηκαν σε μεγάλο αριθμό διπλωματών. Το διπλωματικό αποτύπωμα της Λευκωσίας υπήρξε ιστορικά μικρό, και η εξωστρέφειά της επικεντρωνόταν στην παρατεταμένη σύγκρουση με την Τουρκία.

Ωστόσο, ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς και η επακόλουθη ανθρωπιστική κρίση στη Λωρίδα της Γάζας έφεραν τη χώρα στο διεθνές προσκήνιο. Η Λευκωσία κλήθηκε να υποστηρίξει τις προσπάθειες ΕΕ και ΗΠΑ για την προώθηση ανθρωπιστικής βοήθειας στην πολιορκημένη περιοχή, ενώ πρότεινε ακόμη και ένα ευρύ σχέδιο ειρήνης για την τερματισμό των συγκρούσεων. Αυτές οι πρωτοβουλίες βοήθησαν να τεθεί το νησί στον χάρτη των ανώτερων πολιτικών κύκλων στην Ουάσινγκτον.

Η σημασία της γεωγραφίας και η προηγούμενη εμπειρία

Η τελευταία κυπριακή προεδρία το 2012 απέτυχε να αναδείξει τα διπλωματικά προτερήματα της χώρας. Εκείνη την περίοδο, Πρόεδρος ήταν ο Δημήτρης Χριστόφιας, ο πρώτος και μοναδικός κομμουνιστής που υπηρέτησε ως ηγέτης κράτους μέλους της ΕΕ. Η αδύναμη οικονομική ανάπτυξη και η σοβαρή χρηματοπιστωτική κρίση οδήγησαν σε αντιπαράθεση με τις Βρυξέλλες, κατά την οποία ο Χριστόφιας απέρριψε ένα σχέδιο διάσωσης τύπου Ελλάδας και στράφηκε στη Ρωσία για δάνειο.

Αυτή τη φορά, οι κυπριακές διπλωματικές ομάδες θέλουν να διαψεύσουν τους ευρωπαίους σκεπτικιστές. Τα τελευταία δύο χρόνια, η χώρα έχει προσλάβει προσωπικό για τη μόνιμη αντιπροσωπεία της στην καρδιά της ΕΕ στις Βρυξέλλες, με τον αριθμό του προσωπικού να αυξάνεται από 100 σε πάνω από 250 — σε επίπεδα αντίστοιχα άλλων προεδριών. Άλλοι 15 έχουν διατεθεί από θεσμούς της ΕΕ και άλλα κράτη-μέλη για να συνεργαστούν με το κυπριακό προσωπικό.

Οι προηγούμενες (Δανία) και επόμενες (Ιρλανδία) προεδρίες θα αναλάβουν την προεδρία σε ορισμένες τεχνικές επιτροπές όπου έχουν μεγαλύτερη εμπειρία, όπως στους γενετικούς πόρους και τα διεθνή χημικά πρότυπα. Η στήριξη αυτή είναι διαθέσιμη σε όλες τις προεδρίες αλλά είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τις μικρότερες, επιτρέποντας στη Λευκωσία να επικεντρωθεί στα πολιτικά ζητήματα όπου επιδιώκει πραγματικά να κάνει τη διαφορά.

Ωστόσο, η Κύπρος έπρεπε να αντιμετωπίσει και άλλα οργανωτικά προβλήματα. Η Λευκωσία είναι η πιο απομακρυσμένη πρωτεύουσα από τις Βρυξέλλες, πράγμα που σημαίνει ότι υπουργοί, δημοσιογράφοι και αξιωματούχοι πρέπει να πετάξουν περίπου 2.900 χιλιόμετρα για να συμμετάσχουν σε κρίσιμες συνεδριάσεις.

«Είναι πιο δύσκολο όταν ο οικοδεσπότης δεκάδων ανεπίσημων συναντήσεων βρίσκεται τέσσερις ώρες μακριά με το αεροπλάνο, αντί για μία ή δύο», είπε ένας δεύτερος διπλωμάτης. «Αλλά αυτό είναι απλώς μια πραγματικότητα στην ΕΕ».

Για να μειωθεί το πρόβλημα, για τη διάρκεια της προεδρίας της Κύπρος εξασφάλισε απευθείας πτήσεις από το Βέλγιο, με την ελληνική αεροπορική εταιρεία Aegean να πετάει στη Λευκωσία πέντε φορές την εβδομάδα στο πλαίσιο της συμφωνίας.

Η ανάληψη της προεδρίας σε μια κρίσιμη στιγμή για την ΕΕ «είναι μια καθοριστική στιγμή για την Κύπρο», δήλωσε η Ραούνα, και μια ευκαιρία να αποδείξει ότι «η Κύπρος ξέρει πώς να θέτει προτεραιότητες και να παραμένει συγκεντρωμένη για να φέρει αποτελέσματα».

• Ευρώπη
• Κύπρος
• Προεδρία