Προειδοποίηση ΟΗΕ για Κυπριακό: Χριστοδουλίδης – Έρχιουρμαν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις αλλιώς θα μπει στο… ψυγείο

Ένα καθαρό μήνυμα προς τις δύο πλευρές στην Κύπρο στέλνει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, μέσα από την έκθεσή του για την αποστολή των Καλών του Υπηρεσιών: Η κινητικότητα που καταγράφεται το τελευταίο διάστημα είναι θετική, όμως δεν αρκεί. Ο Αντόνιο Γκουτέρες αναγνωρίζει την εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ του Νίκου Χριστοδουλίδη και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, χαιρετίζει τις προσπάθειες για οικοδόμηση εμπιστοσύνης και βλέπει ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για πρόοδο. Την ίδια στιγμή, όμως, προειδοποιεί ότι χωρίς εφαρμογή των συμφωνημένων πρωτοβουλιών, χωρίς υπέρβαση των αδιεξόδων στα σημεία διέλευσης και κυρίως χωρίς επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, μια διαρκής λύση στο Κυπριακό μπορεί να συνεχίσει να παραμένει άπιαστη.

Θετικό κλίμα στον διάλογο, αλλά όχι ακόμη ουσιαστική πρόοδος

Στις παρατηρήσεις του, ο Γενικός Γραμματέας καταγράφει ως θετική την εντατικοποίηση του διαλόγου ανάμεσα στους ηγέτες των δύο κοινοτήτων. Όπως αναφέρει, η συχνότερη επαφή τους δείχνει δέσμευση για την οικοδόμηση μιας σχέσης εμπιστοσύνης και για την αναζήτηση δρόμου προς τα εμπρός στο Κυπριακό.

Η διαπίστωση αυτή, ωστόσο, συνοδεύεται από σαφείς επιφυλάξεις. Ο ΟΗΕ βλέπει κινητικότητα, αλλά όχι ακόμη την κρίσιμη μετάβαση από τις επαφές στην ουσιαστική πολιτική διαδικασία. Για τον Γκουτέρες, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να διατηρηθεί ο διάλογος, αλλά να αποκτήσει περιεχόμενο που θα μπορεί να οδηγήσει σε επανέναρξη διαπραγματεύσεων για συνολική και διαρκή διευθέτηση.

Το «παράθυρο ευκαιρίας» που δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο

Ο Γενικός Γραμματέας καλεί τους δύο ηγέτες να αξιοποιήσουν το παρόν «παράθυρο ευκαιρίας», τονίζοντας ότι δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Η προειδοποίηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο ΟΗΕ φαίνεται να βλέπει μια συγκυρία που μπορεί να δώσει ώθηση στη διαδικασία, αλλά και τον κίνδυνο να χαθεί αν οι πλευρές μείνουν σε κινήσεις χαμηλής πολιτικής έντασης.

Ο κ. Γκουτέρες ζητά από τους ηγέτες να συνεχίσουν την εποικοδομητική εμπλοκή μεταξύ τους και με την Προσωπική του Απεσταλμένη, με στόχο την επιστροφή σε διαπραγματεύσεις. Τους καλεί να εργαστούν με ανοιχτό πνεύμα, ευελιξία και διάθεση συμβιβασμού, ώστε να οικοδομηθεί ένα κοινό μέλλον που θα λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα και τα δικαιώματα όλων των Κυπρίων.

Ανεφάρμοστα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης

Κεντρικό σημείο της έκθεσης είναι η διαπίστωση ότι αρκετές πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης, οι οποίες συμφωνήθηκαν τον Μάρτιο και τον Ιούλιο του 2025, παραμένουν ανεφάρμοστες. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το άνοιγμα πρόσθετων σημείων διέλευσης, ένα ζήτημα με άμεσο πρακτικό και πολιτικό αποτύπωμα στην καθημερινότητα των πολιτών και στις δύο κοινότητες.

Ο Γενικός Γραμματέας σημειώνει ότι η εφαρμογή αυτών των μέτρων θα βελτίωνε την καθημερινή ζωή των Κυπρίων και θα αποδείκνυε με συγκεκριμένο τρόπο ότι οι δύο πλευρές διαθέτουν την πολιτική βούληση να προχωρήσουν. Πρόκειται, ουσιαστικά, για ένα από τα πιο αυστηρά μηνύματα της έκθεσης: Οι συμφωνίες δεν αρκεί να ανακοινώνονται, πρέπει και να εφαρμόζονται.

Οι πρωτοβουλίες που προχώρησαν και τα ανοιχτά μέτωπα

Από τις δέκα πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης που είχαν συμφωνηθεί στις συναντήσεις διευρυμένου σχήματος, οι πλευρές προχώρησαν σε ορισμένα πεδία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το συμβουλευτικό σώμα για την κοινωνία των πολιτών, η αποκατάσταση κοιμητηρίων και η δημιουργία Τεχνικής Επιτροπής για τη νεολαία.

Αντιθέτως, δεν υπήρξαν σημαντικές εξελίξεις σε κρίσιμα ζητήματα, όπως το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης, η αποναρκοθέτηση, η δημιουργία ηλιακού πάρκου στη νεκρή ζώνη, η ανταλλαγή έργων τέχνης και τεχνουργημάτων και οι περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρά την αναθέρμανση των επαφών, η διαδικασία εξακολουθεί να κινείται με αργούς ρυθμούς.

Τα σημεία διέλευσης και το εμπόριο μέσω της Πράσινης Γραμμής

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα σημεία διέλευσης. Ο Γενικός Γραμματέας καλεί εκ νέου τους δύο ηγέτες να εξετάσουν τρόπους υπέρβασης των αδιεξόδων για το άνοιγμα νέων διελεύσεων και ζητά συνεργασία για τη διευκόλυνση της διακίνησης ανθρώπων και αγαθών μέσω των υφιστάμενων σημείων.

Στην έκθεση γίνεται ειδική αναφορά στην επέκταση του σημείου διέλευσης Αγίου Δομετίου/Μετεχάν, τα πλήρη οφέλη της οποίας θα εξαρτηθούν από την επαρκή στελέχωση για ελέγχους εγγράφων και υπηρεσίες. Παράλληλα, ο ΟΗΕ καλεί σε πλήρη εφαρμογή του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής, ώστε να αυξηθεί ο όγκος του ενδοκυπριακού εμπορίου και της συνεργασίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

Βαρώσια και νεκρή ζώνη στο επίκεντρο των προειδοποιήσεων

Παρότι η έκθεση αφορά την πολιτική διαδικασία, δεν παραλείπει τα βαριά ζητήματα ασφαλείας και εμπιστοσύνης. Ο Γενικός Γραμματέας δηλώνει «βαθιά ανήσυχος» για τις μονομερείς ενέργειες εντός και γύρω από τη νεκρή ζώνη, καθώς και για την έλλειψη προόδου στα μέτρα αποκλιμάκωσης.

Όπως τονίζεται, οι ενέργειες αυτές υπονομεύουν το στρατιωτικό στάτους κβο, την ακεραιότητα της νεκρής ζώνης και την εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας, ενώ δεν συμβάλλουν στην ευρύτερη ειρηνευτική διαδικασία. Για τα Βαρώσια, ο Γκουτέρες επαναλαμβάνει ότι η θέση των Ηνωμένων Εθνών παραμένει αμετάβλητη και συνδέεται με την ανάγκη συμμόρφωσης προς τα Ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Έκθεση-κόλαφος ΟΗΕ για Κύπρο: Στρατιωτικοποιείται η νεκρή ζώνη – Εύθραυστη η κατάσταση σε Πύλα και Βαρώσια – «Απαράδεκτες» απειλές κατά ΟΥΝΦΙΚΥΠ

Η Μέση Ανατολή και οι ξένες στρατιωτικές δυνάμεις γύρω από την Κύπρο

Η έκθεση βάζει στο κάδρο και τη γεωπολιτική αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή. Ο κ. Γκουτέρες σημειώνει ότι η ασταθής κατάσταση στη Μέση Ανατολή προσέλκυσε σημαντική προσοχή και σε σχέση με την ανάπτυξη σημαντικών ξένων στρατιωτικών δυνάμεων εντός και γύρω από την Κύπρο.

Η αναφορά αυτή δείχνει ότι το Κυπριακό δεν εξετάζεται σε κενό περιβάλλον. Η Κύπρος βρίσκεται σε μια περιοχή αυξημένων εντάσεων, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τόσο το κλίμα μεταξύ των πλευρών όσο και τη συνολική προσπάθεια για αποκλιμάκωση και επανεκκίνηση της ειρηνευτικής διαδικασίας.

Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών, των γυναικών και των νέων

Σημαντικό τμήμα της έκθεσης αφορά την ανάγκη για πιο συμπεριληπτική ειρηνευτική διαδικασία. Ο Γενικός Γραμματέας δηλώνει ενθαρρυμένος από τη συμφωνία για τη δημιουργία συμβουλευτικού σώματος που θα επιτρέψει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην ειρηνευτική διαδικασία.

Παράλληλα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή των γυναικών, των νέων, των θρησκευτικών μειονοτήτων και των ατόμων με αναπηρία. Η εφαρμογή της ατζέντας «γυναίκες, ειρήνη και ασφάλεια» και της ατζέντας «νέοι, ειρήνη και ασφάλεια» χαρακτηρίζεται κρίσιμη, ενώ οι δύο πλευρές επαινούνται για τη διατήρηση ισότιμης εκπροσώπησης φύλων στις τεχνικές επιτροπές.

Οι τεχνικές επιτροπές ως εργαλείο διαλόγου

Ο ΟΗΕ εμφανίζεται ικανοποιημένος από τη λειτουργία των τεχνικών επιτροπών, οι οποίες συνέχισαν να ενισχύουν τον διάλογο και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Κατά την περίοδο αναφοράς πραγματοποιήθηκαν 174 συναντήσεις στο σύνολο των 13 τεχνικών επιτροπών, υπό την αιγίδα της αποστολής και με την υποστήριξη της ΟΥΝΦΙΚΥΠ.

Πιο ενεργές ήταν οι επιτροπές για τα σημεία διέλευσης, την πολιτιστική κληρονομιά, τον πολιτισμό, τα οικονομικά και εμπορικά θέματα, την υγεία και τη νεολαία. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην αποκατάσταση κοιμητηρίων, στην ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά, στην έκθεση φωτογραφίας «Through Ordinary Eyes», στην πιλοτική ανταλλαγή φθαρμένων χαρτονομισμάτων ευρώ στον βορρά και στις δράσεις για γυναίκες επιχειρηματίες.

Η αποστολή Ολγκίν και οι διεθνείς επαφές

Στα σημαντικά γεγονότα της περιόδου καταγράφεται και η εντατικοποίηση των προσπαθειών της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν. Η κ. Ολγκίν επισκέφθηκε την Κύπρο τον Ιανουάριο και τον Ιούνιο του 2026, συναντήθηκε χωριστά με τους δύο ηγέτες και φιλοξένησε κοινή συνάντηση στις 28 Ιανουαρίου.

Παράλληλα, είχε επαφές με τους υπουργούς Εξωτερικών της Ελλάδας και της Τουρκίας, με αξιωματούχους του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Στις επαφές της με την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ Κάγια Κάλας, υπογράμμισε την ανάγκη συμμετοχής των νέων Κυπρίων στη δυναμική και στις πραγματικότητες του νησιού, αλλά και τη σημασία της ευρωπαϊκής στήριξης στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα.

Τα μέτρα εμπιστοσύνης δεν αντικαθιστούν τις διαπραγματεύσεις

Το τελικό μήνυμα του Γκουτέρες είναι σαφές. Ο Γενικός Γραμματέας αναγνωρίζει την πρόοδο που έχει γίνει σε ορισμένες πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης, αλλά υπογραμμίζει ότι αυτά τα μέτρα δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις διαπραγματεύσεις για συνολική διευθέτηση.

Με άλλα λόγια, η καθημερινή συνεργασία, οι τεχνικές επιτροπές, τα σημεία διέλευσης, η κοινωνία των πολιτών και οι δράσεις συμφιλίωσης μπορούν να δημιουργήσουν καλύτερο κλίμα. Δεν μπορούν όμως από μόνα τους να λύσουν το Κυπριακό. Για τον ΟΗΕ, η διαρκής λύση παραμένει εφικτή μόνο εάν οι πλευρές επιδείξουν πολιτική βούληση, αποφασιστικότητα και διάθεση συμβιβασμού.

Το μήνυμα Γκουτέρες για τη λύση

Ο Γενικός Γραμματέας καταλήγει ότι μια διαρκής λύση στο Κυπριακό έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει την ασφάλεια, την ευημερία και την ανάπτυξη, επιτρέποντας στις δύο κοινότητες να ζήσουν μαζί σε ένα περιβάλλον ανεκτικότητας, αλληλεγγύης και σεβασμού.

Ταυτόχρονα, καθιστά σαφές ότι ο ίδιος και η Προσωπική του Απεσταλμένη παραμένουν στη διάθεση των μερών. Η έκθεση, όμως, δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: Το Κυπριακό βρίσκεται ξανά σε μια στιγμή κινητικότητας, αλλά χωρίς εφαρμογή όσων έχουν συμφωνηθεί και χωρίς επιστροφή σε πραγματικές διαπραγματεύσεις, η ευκαιρία μπορεί να χαθεί.

• Αντόνιο Γκουτέρες
• Βαρώσια
• διαπραγματεύσεις
• Κυπριακό
• Κύπρος
• Νίκος Χριστοδουλίδης
• ΟΗΕ
• Τουφάν Ερχιουρμάν