Συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Τι προβλέπει το προσχέδιο των 14 σημείων – Ποιοι κερδίζουν πρώτοι – Οι αντιδράσεις των ηγετών – Ράλι στις αγορές

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR παρουσίασε τη Δευτέρα κείμενο που αποδίδει σε ΗΠΑ και Ιράν το προσχέδιο της συμφωνίας των 14 σημείων, με πρόβλεψη για άμεση αποδέσμευση 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένους ιρανικούς πόρους στο εξωτερικό. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την ενδιάμεση συμφωνία αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει ήδη φέρει ισχυρή άνοδο στις ασιατικές αγορές και νέα πτώση στις τιμές του πετρελαίου.

Το MEHR ανέφερε ότι το έγγραφο προβλέπει «την αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων που έχουν παγώσει κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών» που θα ξεκινήσει μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου. Στο ίδιο κείμενο αναφέρεται ότι «το μισό από αυτό το ποσό θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων». Το περιεχόμενο είχε μεταδοθεί από το πρακτορείο ήδη από το Σάββατο, χωρίς όμως να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.

Η συμφωνία που αναφέρεται στην αποκλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή συνδέεται και με το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, που θεωρείται κομβικό για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η προοπτική αυτή προκάλεσε άμεση αντίδραση στις χρηματιστηριακές αγορές της Ασίας, όπου οι επενδυτές κινήθηκαν αγοραστικά με φόντο τις ελπίδες επιστροφής στην κανονικότητα.

Συγκεκριμένα μερικά από τα σημεία της συμφωνίας είναι τα εξής:

• Ρητή δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
• Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
• Δημιουργία μηχανισμού διεθνών επιθεωρήσεων.
• Πιθανή σταδιακή χαλάρωση ορισμένων οικονομικών κυρώσεων.
• Αποφυγή οποιασδήποτε συζήτησης περί αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Ράλι στις αγορές μετά τη συμφωνία

Στο άνοιγμα της εβδομάδας, τη Δευτέρα 15/6/2026, οι βασικοί ασιατικοί δείκτες κατέγραψαν έντονα ανοδική πορεία. Ο ιαπωνικός Nikkei 225 ενισχύθηκε πάνω από 5% και έφτασε σε νέο ιστορικό υψηλό, κοντά στις 69.600 μονάδες. Ο δείκτης Kospi της Νότιας Κορέας σημείωσε άνοδο άνω του 5,7%, ενώ στη Σαγκάη ο Shanghai Composite κινήθηκε πάνω από 2,5% υψηλότερα και ο Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ κέρδισε πάνω από 110 μονάδες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της αγοράς, τη μεγαλύτερη άνοδο εμφάνισαν οι μετοχές τεχνολογίας, ενώ ισχυρή ήταν και η αντίδραση των τραπεζικών τίτλων. Η κίνηση των αγορών αποτυπώνει την εκτίμηση των επενδυτών ότι η συμφωνία μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο νέας ενεργειακής αναταραχής και να περιορίσει τις πιέσεις στον πληθωρισμό.

«Βουτιά» στο πετρέλαιο

Οι τιμές του πετρελαίου υποχωρούσαν κατά περίπου 4% μετά την έναρξη των συναλλαγών στην Ασία, μετά την ανακοίνωση ότι κλείστηκε συμφωνία ανάμεσα στις κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Περί τις 02:30 (ώρα Ελλάδας), η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς, προς παράδοση τον Αύγουστο, υποχωρούσε κατά 4%, στα 83,84 δολάρια. Αυτή του WTI, αμερικανικής ποικιλίας αναφοράς, υποχωρούσε κατά 4,51%, στα 81,05 δολάρια, ενώ η πτώση έφθασε ως το 5% αμέσως μετά το άνοιγμα.

Οι διεθνείς αντιδράσεις

Η καταρχήν συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν προκάλεσε σειρά θετικών τοποθετήσεων από κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, είπε πως «πρόκειται για κρίσιμο βήμα προς την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης», σύμφωνα με δελτίο Τύπου που δημοσιοποίησε ο εκπρόσωπός του Στεφάν Ντουζαρίκ. Ο ίδιος ευχαρίστησε χώρες που είχαν μεσολαβητικό ρόλο, ξεκινώντας από το Πακιστάν.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανέφερε σε βίντεο μέσω Instagram ότι «Σκοπός θα είναι να δούμε τα επακόλουθα αυτής της συμφωνίας, την υποστήριξη του Λιβάνου, το διαρκές ξανάνοιγμα του στενού του Ορμούζ, και προφανώς τη σύναψη συμφωνίας για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας και το πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν». Πρόσθεσε ότι θα εξεταστούν επίσης «τρόποι και μέσα να διαφοροποιήσουμε τις οδούς της ενέργειας που εξάγεται από την περιοχή για να μειώσουμε την εξάρτησή μας» και τις συνέπειες μιας νέας κρίσης στη Μέση Ανατολή στις οικονομίες των χωρών.

Συγχαρητήρια στον πρόεδρο Τραμπ και στους μεσολαβητές από το Πακιστάν, το Κατάρ και άλλες χώρες έστειλε ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, σημειώνοντας: «Συγχαίρω τον πρόεδρο Τραμπ και τους μεσολαβητές από το Πακιστάν, το Κατάρ και αλλού που συνέβαλαν σε αυτή την αποφασιστική πρόοδο. Καλούσαμε εδώ και καιρό σε αποκλιμάκωση και αυτή ακριβώς είναι η πρόοδος που ελπίζαμε να δούμε». Πρόσθεσε ότι «Η προσοχή πρέπει τώρα να στραφεί στην πλήρη εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης για να είναι εγγυημένο πως θα ανοίξει ξανά το στενό και ότι θα παραμείνει πλήρως και μόνιμα ανοικτό, καθώς και ότι θα υπάρξει οριστικοποίηση των λεπτομερειών της συμφωνίας για το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας».

Μήνυμα από Ερντογάν, ΗΑΕ, Ιαπωνία και Αυστραλία

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τόνισε μέσω X την ανάγκη να αποφευχθεί οποιαδήποτε κίνηση που θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τη συμφωνία πριν την οριστική της υπογραφή. Στην ανάρτησή του ανέφερε: «ABD ve İran arasında varılan mutabakatı, bölgemizde sulh-u sükûnun hâkim kılınması adına önemli bir gelişme olarak görüyor, memnuniyetle karşılıyorum. Tüm dünyanın uzun süredir ihtiyaç duyduğu bu haberin bölgemizde kalıcı huzur ve güven ortamının tesisine vesile olmasını…»

Το υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων εξέφρασε την «πλήρη υποστήριξή του σε όλες τις προσπάθειες και τις πρωτοβουλίες με σκοπό να ενισχυθούν η ασφάλεια και η σταθερότητα στην περιοχή». Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, είπε ότι ελπίζει πως «η ελεύθερη και ασφαλής ναυσιπλοΐα θα είναι αποτελεσματικά εγγυημένη στο στενό του Ορμούζ» και ότι «θα κλειστεί το συντομότερο δυνατό οριστική συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα και για τα υπόλοιπα θέματα».

Η κυβέρνηση της Αυστραλίας ζήτησε να συνεχιστούν η «αυτοσυγκράτηση» και ο «εποικοδομητικός διάλογος», ώστε να υπάρξει ειρήνη με διάρκεια. Σε κοινή ανακοίνωση, ο πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζι και η υπουργός Εξωτερικών Πένι Γουόνγκ ανέφεραν ότι «Το Ιράν πρέπει να δώσει απαντήσεις στις ανησυχίες που υπάρχουν εδώ και πολύ καιρό για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειάς του και την απειλή που αντιπροσωπεύει για τη διεθνή ασφάλεια».

Ο Νεοζηλανδός πρωθυπουργός Κρίστοφερ Λούξον χαιρέτισε την εξέλιξη μέσω X, δίνοντας έμφαση στο άνοιγμα του Ορμούζ και στην επίδρασή του στο εμπόριο και στην οικονομία της χώρας του. Όπως έγραψε, «New Zealand welcomes the US–Iran agreement announced this morning – a positive step toward reducing tensions and strengthening global stability. The conflict has hit Kiwis’ back pockets and put pressure on household budgets. Reopening the Strait of Hormuz will help restore…»

Τι παρακολουθούν οι κυβερνήσεις από εδώ και πέρα

Παρότι η συμφωνία παρουσιάζεται ως βήμα αποκλιμάκωσης, αρκετές πρωτεύουσες επιμένουν ότι η κρίσιμη δοκιμασία θα είναι η εφαρμογή των όρων της και η σταθερότητα στην περιοχή. Στο επίκεντρο παραμένει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, η διατήρηση της ναυσιπλοΐας χωρίς εμπόδια και η συνέχιση των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Η εξέλιξη συνδέει τις διπλωματικές διεργασίες με τις αγορές ενέργειας και τις χρηματιστηριακές αντιδράσεις, καθώς η υποχώρηση των φόβων για νέα άνοδο του πετρελαίου έδωσε άμεση ώθηση στις μετοχές της Ασίας. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν το μνημόνιο συνεννόησης θα μετατραπεί σε οριστική συμφωνία με σταθερά αποτελέσματα για τη Μέση Ανατολή και την παγκόσμια οικονομία.

• ΗΠΑ
• Ιράν
• Μέση Ανατολή
• πετρέλαιο
• Στενά του Ορμούζ