Τα νταούλια της ευτέλειας και η σιωπή της ευθύνης

Υπάρχει μια παροιμία, λαϊκή στη σοφία της και σκληρή στην αλήθεια της: «Όπου κρεμάγαν οι κλέφτες τ’ άρματα, κρέμανε οι γύφτοι τα νταούλια». Δεν είναι απλώς μια φράση· είναι η αποτύπωση μιας παρακμής. Μιας μετάβασης από την ένταση του κινδύνου και της ευθύνης, στην ευκολία του θορύβου και της επιφάνειας.

Κάπως έτσι μοιάζει σήμερα το πολιτικό μας σύστημα. Εκεί που κάποτε —έστω και κατ’ επίφαση— υπήρχε η αίσθηση της ευθύνης, της ιστορικής συνέχειας, της βαρύτητας των αποφάσεων, τώρα κυριαρχεί η ελαφρότητα. Οι ηγεσίες των πολιτικών σχημάτων, στη μεγάλη τους πλειονότητα, έχουν εκχωρήσει τον λόγο τους στη φθηνή δημαγωγία. Δεν αναμετρώνται με το μέλλον· το διαπραγματεύονται με όρους τηλεοπτικού χρόνου.

Η πολιτική δεν είναι πλέον πεδίο σύγκρουσης ιδεών, αλλά σκηνή εντυπώσεων. Δεν ζητείται η αλήθεια, αλλά η επιβεβαίωση. Δεν προτείνεται όραμα, αλλά κατασκευάζεται συναίσθημα. Και μέσα σε αυτό το τοπίο, η ευθύνη —η λέξη που κάποτε όριζε την πολιτική— έχει εξοριστεί.

Οι ηγεσίες δεν φαίνεται να αγωνιούν για το αύριο της κοινωνίας. Δεν διακινδυνεύουν για να πουν το δύσκολο, το μη δημοφιλές, το αναγκαίο. Επιλέγουν, αντίθετα, το βολικό: να είναι αρεστοί, να είναι νικητές, να είναι οι «κερδισμένοι» των εκλογών. Σαν να είναι η πολιτική μια άσκηση επιβίωσης προσώπων και όχι μια ευθύνη απέναντι σε μια κοινότητα.

Έτσι όμως η πολιτική μετατρέπεται σε θέαμα. Και το θέαμα, για να επιβιώσει, χρειάζεται θόρυβο. Τα νταούλια της ευτέλειας ακούγονται πιο δυνατά από κάθε ψίθυρο λογικής. Και όσο δυναμώνει ο θόρυβος, τόσο απομακρύνεται η ουσία.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν νικητές στις εκλογές. Το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει κάτι να κυβερνηθεί μετά. Αν θα έχει απομείνει ένα ελάχιστο κοινό έδαφος αλήθειας, σοβαρότητας, προοπτικής.

Γιατί, όταν τα άρματα σιωπούν και τα νταούλια κυριαρχούν, η κοινωνία δεν γιορτάζει. Απλώς ξεχνά —μέχρι να έρθει η στιγμή που η λήθη δεν θα αρκεί.

• Β​ουλή
• εθνικές εκλογές
• Πολιτικά Κόμματα