Τελειώνει ο «μύθος» του Ούγκο Τσάβες

Το νέο ταξίδι του στην Κούβα και η υπόδειξη διαδόχου, του αντιπροέδρου Νίκολας Μαντούρο αποτελούν σημάδια του ότι ο 58χρονος ηγέτης δίνει πλέον άνιση μάχη για να κρατηθεί στη ζωή. Το γεγονός ότι ο Τσάβες σύστησε στους περίλυπους πολίτες να ψηφίσουν τον εκλεκτό του σε περίπτωση νέων εκλογών δείχνει με γλαφυρό τρόπο ο βενεζουελάνος πρόεδρος έχει αρχίσει να συμβιβάζεται με το μοιραίο, παρά το γεγονός ότι εξέφρασε την ίδια αισιοδοξία με τις προηγούμενες επεμβάσεις του στην Αβάνα. 
 

Υπενθυμίζεται ότι η δραματική περιπέτεια του Τσάβες άρχισε τον Ιούνιο του 2011 όταν ανακοίνωσε ότι θα μεταβεί στην Αβάνα για χημειοθεραπείες. Τον περασμένο Απρίλιο ο πρόεδρος της Βενεζουέλας έκανε δημόσια προσευχή, ζητώντας από τον Θεό να τον βοηθήσει. Έθεσε εκ νέου υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές, παρά το όργιο φημών για την κατάσταση της υγείας του.
 

Όσο για τον πολιτικό του διάδοχο; Ο αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας, Νίκολας Μαντούρο εκπροσωπεί το σοσιαλιστικό ιδεώδες, δηλαδή έναν εργαζόμενο που ανεβαίνει στην εξουσία. 
 

Ο 50χρονος «υπαρχηγός» του Τσάβες άρχισε τη σταδιοδρομία του ως οδηγός λεωφορείων. Ταυτόχρονα ασχολήθηκε με τον συνδικαλισμό και τον πολιτικό ακτιβισμό που του άνοιξαν την πόρτα για την πρώτη γραμμή της πολιτικής. Ως επικεφαλής της διπλωματίας του Καράκας αποτέλεσε καταλυτικό παράγοντα στη σύναψη διμερών συμφωνιών με την Κίνα, τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και το Ιράν, όπως γράφει η ιστοσελίδα της America Εconomia.

Η φιλία τους χρονολογείται από το 1992, όταν ο Μαντούρο και η σύντροφός του διαδήλωναν στους δρόμους, ζητώντας την απελευθέρωση του φυλακισμένου Τσάβες, για απόπειρα πραξικοπήματος. Η επικοινωνία τους είναι κάτι παραπάνω από καλή, ενώ δεν λείπουν και τα πειράγματα μεταξύ τους, όπως για τη σιλουέτα του ηγέτη της Βενεζουέλας. Θεωρείται η «σκιά» του Τσάβες, ενώ ήταν και από τους λίγους συνεργάτες του, που τον συνόδευσαν στην Αβάνα το 2011 για την πρώτη του επέμβαση. Ευρωπαίος διπλωμάτης έχει δηλώσει ότι εάν ρωτήσει κανείς τον πρόεδρο της Βενεζουέλας ποιον θεωρεί έμπιστο και φίλο, θα απαντήσει χωρίς σκέψη «ο Μαντούρο».

Έντονος προβληματισμός επικρατεί για την μετά-Τσάβες εποχή στη Βενεζουέλα, αφού ενδεχόμενη παραίτησή του είναι πιθανό να προκαλέσει «σεισμό» πολιτικών εξελίξεων. Πολλοί αναλυτές διατηρούν ισχυρές αμφιβολίες για το εάν το κυβερνητικό μπλοκ, το Movimiento V Republica (MVR – κίνημα για την Πέμπτη δημοκρατία) θα παραμείνει ενωμένο χωρίς τον ηγέτη του, αφού όπως ανέφερε ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης, Χαβιέ Κοράλες στον Guardian, «ο Τσάβες δεν προετοίμασε ποτέ το κόμμα του και τη χώρα για έναν διάδοχο. Εάν παραιτηθεί κανείς δεν ξέρει πως θα εξελιχθεί μία αναπόφευκτη ένταση».
 

Η ανάδειξη του Μαντούρο ως διαδόχου του Τσάβες δεν ήχησε καθόλου καλά στα αυτιά του έτερου δελφίνου, του Ντιοσντάδο Καμπέγιο, επικεφαλής του Κογκρέσου και πρώην στρατιωτικού αξιωματούχου του προέδρου. «Δεν διαφωνώ ποτέ με τις εντολές του Τσάβες, τις υπακούω. Είμαι στις υπηρεσίες του αντιπροέδρου και τις χώρας» δήλωσε πρόσφατα με νόημα. 
 

Η νέα θητεία του Τσάβες είναι προγραμματισμένη να αρχίσει στις 10 Ιανουαρίου του 2013. Σύμφωνα με το σύνταγμα της λατινοαμερικάνικης χώρας ο αντιπρόεδρος αναλαμβάνει μόνο εάν πρόκειται για τα τελευταία δύο χρόνια της εξαετούς θητείας. Σε περίπτωση που προκηρυχθούν νέες εκλογές ο ηττημένος της πρόσφατης κάλπης, Ενρίκε Καπρίλες θα έχει άλλη μία ευκαιρία. Το 44% που απέσπασε στην πρόσφατη αναμέτρηση αποτελεί ισχυρό εφόδιο, ενώ προηγείται σε δημοτικότητα έναντι των συμμάχων του Τσάβες.
 

Μεγάλη σημασία έχουν πάντως και οι «έξωθεν» αντιδράσεις, δεδομένου του αντιαμερικανισμού του ηγέτη της χώρας. Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού πετρελαίου παγκοσμίως. Με τον ηγέτη της εκτός «μάχης» από την… ανακατανομή της εξουσίας, οι συνέπειες για τη Βενεζουέλα ενδεχομένως να είναι δραματικές.

Εάν το μοιραίο συμβεί, θα κλείσει ένας μεγάλος κύκλος για τη χώρα, αλλά και για την ευρύτερη περιοχή, που άνοιξε το 1999 με την άνοδό του Comadante Τσάβες στην εξουσία. Η Μπολιβαριανή Επανάσταση (προς τιμήν του Σιμόν Μπολιβάρ) κινδυνεύει να χαθεί μαζί με τον κύριο εκφραστή της…