Τι είναι το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ: Πώς στήνεται, ποιοι το στηρίζουν, ποιοι αντιδρούν και ποιος κρατά το τιμόνι

Ένα φιλόδοξο – και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο – σχέδιο για τη δημιουργία ενός νέου διεθνούς οργάνου, του Συμβουλίου Ειρήνης, που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως εναλλακτική του ΟΗΕ, προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ. Το λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» (Board of Peace) παρουσιάζεται ως μηχανισμός διαχείρισης και επίλυσης διεθνών συγκρούσεων, όμως η δομή, οι εξουσίες και ο τρόπος λειτουργίας του προκαλούν ήδη έντονες αντιδράσεις στη διεθνή διπλωματική σκηνή, σύμφωνα με ρεπορτάζ του France24. Η επίσημη ανακοίνωση της πρωτοβουλίας αναμένεται στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός, σε μια χρονική συγκυρία που συμπίπτει με αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις – από τη Μέση Ανατολή έως την Ουκρανία, αλλά και με τις δηλώσεις Τραμπ που έχουν προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και για τη Γροιλανδία.

Από τη Γάζα… σε παγκόσμιο ρόλο

Αρχικός στόχος του Συμβουλίου Ειρήνης ήταν η εποπτεία της ανοικοδόμησης της Λωρίδα της Γάζας, μετά την εκτεταμένη καταστροφή που προκάλεσε ο πολύχρονος πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και της Χαμάς. Ωστόσο, το προσχέδιο του καταστατικού αποκαλύπτει πολύ ευρύτερες φιλοδοξίες. Στο προοίμιό του, το Συμβούλιο περιγράφεται ως «διεθνής οργανισμός που αποσκοπεί στην προώθηση της σταθερότητας, στην αποκατάσταση αξιόπιστης και νόμιμης διακυβέρνησης και στη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης σε περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται από συγκρούσεις». Παράλληλα, δεσμεύεται – τουλάχιστον σε επίπεδο διακήρυξης – να δρα «σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο».

Η διεύρυνση αυτή έχει θορυβήσει διπλωμάτες, οι οποίοι εκφράζουν φόβους ότι το νέο όργανο θα μπορούσε να υπονομεύσει τον ρόλο του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών.

Ποιος διοικεί και με ποιες εξουσίες

Σύμφωνα με το καταστατικό, πρόεδρος του Συμβουλίου θα είναι ο ίδιος ο Τραμπ, με τρόπο που τον καθιστά ουσιαστικά ισόβιο επικεφαλής. Η αποχώρησή του προβλέπεται μόνο σε περίπτωση παραίτησης ή ανικανότητας, ενώ μπορεί να παραμείνει στη θέση ακόμη και μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.

Οι αρμοδιότητές του είναι εξαιρετικά διευρυμένες:

-καλεί ή απομακρύνει κράτη-μέλη,

-έχει τον τελικό λόγο σε κάθε απόφαση,

-δημιουργεί, τροποποιεί ή διαλύει θυγατρικές δομές του Συμβουλίου,

-διορίζει και παύει τα μέλη της εκτελεστικής επιτροπής.

Το Συμβούλιο τίθεται σε ισχύ μόλις το υπογράψουν τρία κράτη, ενώ οι αποφάσεις λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία. Σε περίπτωση ισοψηφίας, η ψήφος του προέδρου είναι καθοριστική.

Το «εισιτήριο» συμμετοχής και ο παράγοντας χρήμα

Η ιδιότητα του μέλους απονέμεται αποκλειστικά κατόπιν πρόσκλησης του προέδρου των ΗΠΑ και κάθε χώρα εκπροσωπείται από τον αρχηγό κράτους ή κυβέρνησης. Η κανονική θητεία δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία έτη.

Υπάρχει όμως μια κομβική εξαίρεση: κράτη που θα καταβάλουν πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε μετρητά μέσα στον πρώτο χρόνο, αποκτούν ουσιαστικά μόνιμη θέση. Αν και Αμερικανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι η χρηματοδότηση είναι «εθελοντική», το οικονομικό αυτό όριο δημιουργεί de facto δύο ταχύτητες συμμετοχής.

Η εκτελεστική επιτροπή των επτά

Υπό την προεδρία Τραμπ, η εκτελεστική επιτροπή θα απαρτίζεται από επτά πρόσωπα διεθνούς επιρροής:

-Μάρκο Ρούμπιο

-Στιβ Γουίτκοφ

-Τζάρεντ Κούσνερ

-Τόνι Μπλερ

-Μαρκ Ρόουαν

-Ατζάι Μπάνγκα

-Ρόμπερτ Γκάμπριελ

Ποιοι είπαν «ναι»

Προσκλήσεις έχουν σταλεί σε δεκάδες χώρες, συμμάχους και αντιπάλους των ΗΠΑ. Ανάμεσά τους:

-η Κίνα,

-ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν,

-και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Θετική απάντηση έχουν ήδη δώσει:

-ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν,

-τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα,

-ο Καναδάς, αν και χωρίς οικονομική συνεισφορά 1 δισ.,

-ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου,

-το Αζερμπαϊτζάν,

-και ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν.

Ανοιχτό παραμένει το τι θα πράξει η Τουρκία, παρά τις επαφές του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν με τον Ρούμπιο.

Ποιοι κρατούν αποστάσεις ή λένε «όχι»

Η Γαλλία έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα συμμετάσχει, προκαλώντας την οργή Τραμπ και απειλές για βαρείς δασμούς στο γαλλικό κρασί.

Ο Ζελένσκι θεωρεί «πολύ δύσκολη» τη συνύπαρξη με τη Ρωσία στο ίδιο όργανο, ενώ επιφυλάξεις εξέφρασε και το Ηνωμένο Βασίλειο, επικαλούμενο τον ρόλο της Μόσχας στον πόλεμο.

Στο στρατόπεδο της επιφύλαξης βρίσκεται και η Ελλάδα, η οποία –σε συντονισμό με άλλες χώρες της ΕΕ– εξετάζει το ζήτημα ως σύνθετο νομικά και πολιτικά.

Το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ εμφανίζεται έτσι ως ένα νέο διεθνές πείραμα με ισχυρό προσωπικό αποτύπωμα, σαφείς οικονομικές προϋποθέσεις και έντονα διχασμένες αντιδράσεις. Το αν θα αποτελέσει εργαλείο ειρήνης ή νέο πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης μένει να φανεί.

• Ντόναλντ Τραμπ
• Συμβούλιο Ειρήνης