Τι σημαίνει η ίδρυση Παλαιστινιακού κράτους – Η Ευρώπη στηρίζει, οι ΗΠΑ αντιδρούν

Οι διεθνείς πιέσεις για την αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους εντείνονται, καθώς ολοένα και περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες συντάσσονται υπέρ, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η μοναδική ισχυρή φωνή αντίθεσης.

Νέα κύματα αναγνώρισης από Ευρώπη και Συμμάχους

Βρετανία, Αυστραλία και Καναδάς προχώρησαν ήδη στην επίσημη αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους, ενώ η Γαλλία και άλλες χώρες αναμένεται να ακολουθήσουν το ίδιο βήμα τις επόμενες ημέρες. Η κίνηση αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα στο διπλωματικό σκηνικό, φέρνοντας την Παλαιστίνη πιο κοντά σε μια ευρύτερη διεθνή αναγνώριση.

Άμεση ήταν η αντίδραση του Ισραήλ, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να προειδοποιεί ότι πρόκειται για «επιβράβευση της τρομοκρατίας της Χαμάς».

Τι σημαίνει η αναγνώριση;

Η Παλαιστίνη αναγνωρίζεται ήδη από περίπου το 75% των 193 κρατών-μελών του ΟΗΕ, ωστόσο δεν διαθέτει διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα, πρωτεύουσα ή στρατό. Η Παλαιστινιακή Αρχή ασκεί περιορισμένο έλεγχο στη Δυτική Όχθη, ενώ η Γάζα παραμένει σε εμπόλεμη κατάσταση.

Η αναγνώριση, λοιπόν, λειτουργεί κυρίως σε συμβολικό επίπεδο. Πρόκειται για μια ισχυρή ηθική και πολιτική δήλωση, χωρίς να αλλάζει άμεσα την πραγματικότητα επί του εδάφους. Παρ’ όλα αυτά, ο συμβολισμός θεωρείται καθοριστικός, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο τη λύση των δύο κρατών.

Η ιστορική ευθύνη της Βρετανίας και η Διακήρυξη Μπάλφουρ

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, Ντέιβιντ Λάμι, είχε επισημάνει στον ΟΗΕ τον Ιούλιο ότι η χώρα του φέρει ιδιαίτερο βάρος ευθύνης λόγω της Διακήρυξης Μπάλφουρ του 1917. Με αυτήν, η Βρετανία στήριξε την ίδρυση εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό στην Παλαιστίνη, με την προϋπόθεση ότι δεν θα θιγούν τα δικαιώματα των μη εβραϊκών κοινοτήτων.

Η συζήτηση για τα εθνικά δικαιώματα των Παλαιστινίων παραμένει ανοιχτή από τότε, καθώς η περιοχή θεωρείται μια «ανολοκλήρωτη διεθνής υπόθεση».

Η λύση των δύο κρατών και τα εμπόδια

Η διεθνής κοινότητα αναφέρεται διαρκώς στη «λύση των δύο κρατών»: τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Ωστόσο, η επέκταση των ισραηλινών εποικισμών –παράνομων σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο– έχει μετατρέψει τη λύση αυτή σε ένα σύνθημα χωρίς άμεση πρακτική εφαρμογή.

Ποιοι αναγνωρίζουν την Παλαιστίνη

Με τη βρετανική και τη γαλλική αναγνώριση, η Παλαιστίνη θα απολαμβάνει σύντομα τη στήριξη τεσσάρων από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Κίνα και Ρωσία έχουν ήδη αναγνωρίσει την Παλαιστίνη από το 1988. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η μόνη υπερδύναμη που αντιδρά.

Γιατί τώρα;

Οι εικόνες λιμού στη Γάζα και η αυξανόμενη οργή για τη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ έχουν πιέσει τις κυβερνήσεις να κινηθούν πιο άμεσα. Η αλλαγή στην κοινή γνώμη και ο συντονισμός πολλών χωρών ταυτόχρονα στοχεύουν να ενισχύσουν τον διεθνή αντίκτυπο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέναντι

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι αντιτίθεται στην αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους. Σε πρόσφατες δηλώσεις, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο υποστήριξε ότι μια τέτοια κίνηση «θα αποθρασύνει τη Χαμάς» και προειδοποίησε ότι μπορεί να προκαλέσει ισραηλινή αντίδραση με προσάρτηση τμημάτων της Δυτικής Όχθης.

Η αμερικανική γραμμή ευθυγραμμίζεται πλέον πλήρως με το Ισραήλ, με αποτέλεσμα να καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολη η προώθηση μιας ενιαίας διεθνούς στρατηγικής για την ειρήνη.

• ΟΗΕ
• Παλαιστίνη