Τι σκεφτόντουσαν οι γυναίκες στην αρχαιότητα για το σεξ

Η συγγραφέας Daisy Dunn εξερευνά τι είχαν να πουν οι ίδιες οι γυναίκες για τη σεξουαλικότητά τους –αντιβαίνοντας στα μισογυνικά στερεότυπα των ανδρών. Σύμφωνα με τον Σιμωνίδη από την Αμοργό, έναν άνδρα ποιητή που έζησε στην Ελλάδα τον 7ο αιώνα π.Χ., υπάρχουν 10 βασικοί τύποι γυναικών. Υπάρχουν γυναίκες που μοιάζουν με χοίρους, γιατί προτιμούν το φαγητό από το καθάρισμα· γυναίκες που μοιάζουν με αλεπούδες, λόγω της ιδιαιτέρως παρατηρητικής φύσης τους· γαϊδουρογυναίκες, που είναι σεξουαλικά προκλητικές· σκυλογυναίκες, που ξεχωρίζουν για την απείθειά τους.

Υπάρχουν γυναίκες-θάλασσες θυελλώδεις, γυναίκες-γη άπληστες, γυναίκες-κουνάβια κλέφτρες, γυναίκες-άλογα τεμπέλες, γυναίκες-πιθήκοι άσχημες και –η μόνη καλή κατηγορία– γυναίκες-μέλισσες εργατικές. Απ’ όλες τις γυναίκες αυτής της λίστας, που αναβλύζει μισογυνισμό της εποχής, οι λεγόμενες σεξουαλικά προκλητικές «γαϊδουρογυναίκες» παραμένουν ίσως οι πιο μυστηριώδεις.

Ιστορικές πηγές από τον αρχαίο κόσμο αποκαλύπτουν συνήθως την περιορισμένη ζωή των γυναικών. Στην Ελλάδα, οι γυναίκες συνήθως φορούσαν πέπλα σε δημόσιους χώρους, ενώ στη Ρώμη είχαν «κηδεμόνες» (συνήθως τον πατέρα ή τον σύζυγο) να επιβλέπουν τις κινήσεις τους και τη διαχείριση της περιουσίας τους.

Ήταν άραγε η έννοια της επιθυμητής γυναίκας καθαρή ανδρική φαντασίωση; Ή οι γυναίκες του αρχαίου κόσμου είχαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το σεξ απ’ ό,τι πιστεύουμε; Σύμφωνα με την έρευνα για το νέο μου βιβλίο The Missing Thread, την πρώτη ιστορία του αρχαίου κόσμου γραμμένη μέσα από τις γυναίκες, πρέπει να ψάξουμε βαθιά αν θέλουμε να ανακαλύψουμε τι σκεφτόντουσαν πραγματικά οι γυναίκες για το σεξ στην αρχαιότητα.

Η συντριπτική πλειονότητα των σωζόμενων πηγών γράφτηκε από άνδρες που τείνουν να υπερβάλλουν για τις σεξουαλικές συνήθειες των γυναικών προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Κάποιοι έφτασαν στο σημείο να υπερτονίζουν την αρετή μιας γυναίκας, κάνοντάς την να φαίνεται σχεδόν άγια και απάνθρωπη. Άλλοι παρουσίαζαν σκόπιμα τις γυναίκες ως σεξουαλικά άπληστες για να δυσφημίσουν τον χαρακτήρα τους.

Αν παίρναμε αυτές τις περιγραφές κυριολεκτικά, θα καταλήγαμε στο συμπέρασμα ότι οι γυναίκες στον αρχαίο κόσμο ήταν είτε όλες αγνές είτε με σεξουαλικό μανία. Ευτυχώς, είναι δυνατό να ρίξουμε μια ματιά στις καρδιές μερικών κλασικών γυναικών, που παρέχουν πολύ βαθύτερη εικόνα της γυναικείας σεξουαλικότητας.

Ομολογίες πάθους και σεξ

Στην ίδια εποχή με τον ποιητή που αναφέρθηκε παραπάνω, συναντάμε τη Σαπφώ, που συνέθετε λυρική ποίηση στο ελληνικό νησί της Λέσβου τον 7ο αιώνα π.Χ. Παρατηρώντας μια γυναίκα να συνομιλεί με έναν άνδρα, η Σαπφώ κατέγραψε τις έντονες σωματικές αισθήσεις που βίωνε –καρδιά που χτυπά δυνατά, λόγος που κόβεται, φλόγα στις φλέβες, προσωρινή τύφλωση, κουδούνισμα στα αυτιά, κρύος ιδρώτας, τρέμουλο, ωχρότητα –όλα γνωστά σε όποιον έχει νιώσει τον πόθο.

Σε ένα άλλο ποίημα, περιγράφει τη διακόσμηση μιας γυναίκας με λουλούδια και αναπολεί με τρυφερότητα πώς, σε ένα μαλακό κρεβάτι, θα «σβήνει την επιθυμία της». Αυτές είναι οι ομολογίες μιας γυναίκας που κατανοεί την ακαταμάχητη ένταση της έλξης.

Τα ποιήματα της Σαπφώς σήμερα είναι τόσο θραυσματικά που είναι δύσκολο να τα διαβάσει κανείς με ακρίβεια, αλλά οι μελετητές έχουν εντοπίσει σε ένα πάπυρο αναφορά σε «όλυσβους» (δηλαδή δονητές), που χρησιμοποιούνταν σε γονιμοποιητικές τελετές στην Ελλάδα αλλά και για ηδονή, και εμφανίζονται σε πολλά αγγεία. Αργότερα στη Ρώμη, τα φαλλικά αντικείμενα είχαν επίσης συμβολική δύναμη. Δεν είχε νόημα για τις γυναίκες να αποφεύγουν σύμβολα που θεωρούνταν τυχερά.

Οι αρχαίες γυναίκες ήταν τόσο άνετες με την ερωτική απεικόνιση που μερικές ακόμη και θάφτηκαν μαζί της. Στην περίοδο πριν από την άνοδο της Ρώμης, οι Ετρούσκοι κυριαρχούσαν στην ιταλική χερσόνησο και την γέμιζαν με ρομαντικές σκηνές. Πολλά έργα τέχνης και ταφικά αγάλματα απεικονίζουν άνδρες και γυναίκες ξαπλωμένους μαζί. Ένας θυμιατήρας που δείχνει άνδρες και γυναίκες να αγγίζουν τα γεννητικά τους όργανα βρέθηκε σε ταφή μιας Ετρούσκας τον 8ο αιώνα π.Χ.

Η αντίληψη για την πορνεία

Αρκεί μια επίσκεψη σε ένα αρχαίο οίκο ανοχής, όπως αυτά της Πομπηίας, για να διαπιστώσει κανείς ότι το σεξ εκτίθετο συχνά. Οι τοίχοι των μουντών, κελιών-δωματίων όπου εργάζονταν οι σεξουαλικές εργαζόμενες, ήταν γεμάτοι γκράφιτι, πολλά από τα οποία γράφονταν από άνδρες πελάτες που σχολίαζαν τις επιδόσεις συγκεκριμένων γυναικών.

Ιστορικές αναφορές και λόγοι αφθονούν με περιγραφές των δυσκολιών αυτών των γυναικών. Η δίκη της Νέαιρας, λόγος που εκφώνησε ο Αθηναίος πολιτικός Απολλόδωρος τον 4ο αιώνα π.Χ., παρέχει ιδιαίτερα συγκλονιστική εικόνα για την επισφαλή ζωή τους. Κατά καιρούς, όμως, ακούμε τη φωνή μιας γυναίκας που σχετίζεται με αυτόν τον κόσμο – και τα λόγια της εκπλήσσουν.

Τον 3ο αιώνα π.Χ., η ποιήτρια Νόσσις, που ζούσε στην Ιταλία, έγραψε ύμνο για ένα έργο τέχνης και για το γεγονός ότι χρηματοδοτήθηκε από μια σεξουαλική εργάτρια. Ένα υπέροχο άγαλμα της Αφροδίτης, θεάς του έρωτα, τραγουδά η Νόσσις, είχε ανεγερθεί σε ναό με χρήματα που συγκεντρώθηκαν από την Πολυάρχις.

Η Πολυάρχις δεν ήταν εξαίρεση. Μια προηγούμενη εταίρα, η Δωρίχα, είχε χρησιμοποιήσει τα χρήματα που απέκτησε για να αγοράσει κάτι για δημόσια επίδειξη, στην περίπτωση της μία εντυπωσιακά μεγάλη σούβλα για το ψήσιμο βοδιών στο Δελφικό χώρο.

Δεν ήταν το σεξ που αγκάλιαζαν αυτές οι γυναίκες, αλλά η σπάνια ευκαιρία να θυμηθούν μετά θάνατον. Η συντριπτική πλειονότητα των γυναικών που γνώριζαν προοριζόταν για ανωνυμία.

Πηγή: bbc

• Γυναίκες
• σεξ