Το μαγικό άγγιγμα: Πόσο υγιεινά είναι στην πραγματικότητα τα μασάζ;

Τα μασάζ μπορούν να σε κάνουν να νιώσεις υπέροχα. Αλλά είναι όντως ωφέλιμα; Σε μία μελέτη, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι το 8,5% των Αμερικανών δήλωσαν πως τα χρησιμοποιούν για «γενική υγεία», σύμφωνα με την Εθνική Έρευνα Υγείας του 2022. Ωστόσο, ο ορισμός της υγείας διαφέρει αρκετά, εξηγεί ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Τζεφ Λέβιν, επιδημιολόγος και διακεκριμένος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Baylor. Για παράδειγμα, αναφέρεται στη σωματική υγεία, την ψυχική ή και τα δύο; Αυτό δυσκολεύει τη μελέτη, αλλά ίσως εξηγεί και τη μεγάλη του απήχηση, προσθέτει ο Λέβιν.

Η έρευνα συνήθως προσπαθεί να εντοπίσει ακριβείς αιτιακές σχέσεις. Όμως, η επίδραση του μασάζ φαίνεται να είναι ολιστική, συνδυάζοντας σωματικά, συναισθηματικά και νευρολογικά αποτελέσματα, εξηγεί η Νίκι Μανκ, αδειοδοτημένη θεραπεύτρια μασάζ και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Indiana University Indianapolis, καθώς και διευθύντρια έρευνας του Massage Therapy Foundation.

Αν και πολλοί το θεωρούν πολυτέλεια, ιστορικά υπήρξε κομμάτι της υγειονομικής φροντίδας, σημειώνει η Μανκ. Πλέον ενσωματώνεται όλο και περισσότερο και στη νοσοκομειακή περίθαλψη, καθώς η έρευνα και οι εμπειρίες των ασθενών επιβεβαιώνουν τα πιθανά οφέλη του. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι το μασάζ μπορεί να ωφελήσει οποιονδήποτε, ανεξάρτητα από την κατάσταση της υγείας του.

Ποιον μπορεί να βοηθήσει το μασάζ;

Η δρ Κάρλα Κουόν, αναπληρώτρια καθηγήτρια εσωτερικής παθολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Σαν Φρανσίσκο, αναζητούσε έναν τρόπο ανακούφισης του πόνου χωρίς οπιοειδή. Το 2017, εμπνευσμένη από το πρόγραμμα μασάζ για παιδιατρικούς ασθενείς με μεταμόσχευση μυελού των οστών στο UCSF, συγκέντρωσε χρήματα και λάνσαρε το 2018 μια αντίστοιχη υπηρεσία για ενήλικες. Μια μελέτη του 2018 σχετικά με την υπηρεσία αυτή έδειξε ότι τα μασάζ ήταν «ιδιαίτερα ωφέλιμα για την ένταση, τον πόνο, το άγχος, την κόπωση και τον ύπνο», λέει η Κουόν, η οποία είναι επίσης μέλος του διδακτικού προσωπικού στο Osher Center for Integrative Health. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης μια βελτιωμένη αίσθηση ευεξίας.

Σύμφωνα με την Κουόν, πολλές μελέτες δείχνουν ότι η ευχάριστη αφή δημιουργεί μια κατευναστική επίδραση, στέλνοντας σήματα στον εγκέφαλο ότι είσαι ασφαλής. «Όλοι ανθίζουμε μέσα από τη φροντιστική, συμπονετική αφή», σημειώνει. «Κάθε άνθρωπος μπορεί να ωφεληθεί από το μασάζ, επειδή απελευθερώνει φυσικές ενδορφίνες που προάγουν την ευεξία και την ευτυχία».

Ωστόσο, παρατηρεί ότι αυτοί που ίσως ωφελούνται περισσότερο είναι όσοι «δεν βιώνουν συχνά υγιείς μορφές αφής». Παραδείγματα αποτελούν άτομα με σύνδρομο χρόνιας κόπωσης ή long Covid, που συχνά έχουν μειωμένη κοινωνική αλληλεπίδραση. Τα άτομα «που βιώνουν υψηλότερα επίπεδα αναπηρίας, πόνου και δυσλειτουργίας βρίσκονται σε θέση να βιώσουν μεγαλύτερα οφέλη», συμφωνεί η Μανκ.

Ποια είναι τα σωματικά οφέλη του μασάζ;

Ο Ρόκο Καπούτο, θεραπευτής αφής στο Memorial Sloan Kettering (MSK) Cancer Center, χρησιμοποιεί το μασάζ για να βοηθήσει ασθενείς. «Όταν έρχονται, πάντα λένε: “Εσύ είσαι ο τύπος του μασάζ, σωστά;”» λέει. «Και μετά γίνεσαι ο αγαπημένος όλων». Το μασάζ βοηθά τους ανθρώπους να επανασυνδεθούν με το σώμα τους, εξηγεί. Τους βάζει σε παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας ηρεμία. Πρόσφατη έρευνα που έγινε εν μέρει στο MSK έδειξε ότι βοήθησε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο να μειώσουν τον χρόνιο πόνο. Ένα αποτέλεσμα αυτής της έρευνας είναι το πρόγραμμα Imagine, το οποίο στοχεύει στη γενικευμένη εφαρμογή μασάζ και βελονισμού σε ογκολογικά προγράμματα στις ΗΠΑ.

Κάποιες έρευνες δείχνουν οφέλη για άτομα με χρόνιο πόνο. Στη νεότερη προδημοσίευση της Μανκ, βετεράνοι που έλαβαν θεραπεία μασάζ δύο φορές την εβδομάδα για 12 εβδομάδες εμφάνισαν βελτίωση στη σοβαρότητα του πόνου σε σχέση με ομάδα ελέγχου — και τα οφέλη διατηρήθηκαν για τρεις μήνες.

«Ο πόνος είναι συχνά σύμπτωμα που χρειάζεται διαχείριση, όχι απαραίτητα κάτι που θα εξαφανιστεί», λέει η Μανκ. Η μελέτη δεν εξέτασε τους μηχανισμούς της βελτίωσης, αλλά πιθανές εξηγήσεις είναι η χαλάρωση των μυών, η χαλάρωση γενικότερα και ο καλύτερος ύπνος. Σε άλλη μελέτη, η Μανκ διαπίστωσε ότι μετά από 10 συνεδρίες μασάζ, οι ασθενείς είχαν κλινικά σημαντική βελτίωση στον πόνο στη μέση -με τα άτομα άνω των 50 να έχουν το μεγαλύτερο όφελος.

Η θεραπεία μασάζ μπορεί πιθανότατα να βοηθήσει πολλές μορφές πόνου· η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί ακόμα και να αποτρέψει την εξέλιξη ενός πόνου σε χρόνιο, επισημαίνει. Ωστόσο, κάποιοι ερευνητές, όπως οι συγγραφείς μιας συστηματικής ανασκόπησης του 2024, ζητούν περισσότερες τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς του.

Τα αίτια των σωματικών επιδράσεων του μασάζ παραμένουν υπό διερεύνηση. Για παράδειγμα, ο Σέιν Φίλιπς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις στο Σικάγο, συνυπέγραψε μελέτη που δείχνει ότι το μασάζ αυξάνει τη ροή του αίματος και μειώνει τον μυϊκό πόνο μετά την άσκηση. Το αξιοσημείωτο ήταν ότι ακόμη και άτομα που δεν είχαν ασκηθεί εμφάνισαν βελτίωση στη λειτουργία των αγγείων μετά το μασάζ. Μία ομάδα συμμετεχόντων έκανε άσκηση στο leg press και μετά δέχθηκε μασάζ στα πόδια. Οι μετρήσεις έδειξαν ότι «η ροή του αίματος στο χέρι άλλαξε, παρότι το μασάζ γινόταν στα κάτω άκρα», λέει ο Φίλιπς -υποδηλώνοντας μια συστηματική επίδραση στο σώμα. Ήταν τα αποτελέσματα της ίδιας της χειροπρακτικής πίεσης ή της συναισθηματικής αντίδρασης της αφής; «Αυτό δεν είναι ακόμα γνωστό —πιθανώς και τα δύο», σχολιάζει.

Υπάρχουν συναισθηματικά οφέλη από το μασάζ;

Είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς τις σωματικές από τις συναισθηματικές αντιδράσεις στο μασάζ, λέει η Κουόν. Το μασάζ μπορεί να αυξήσει την απελευθέρωση ενδορφινών, των φυσικών αναλγητικών του σώματος. Πλήθος ερευνών δείχνει ότι η θετική, συναινετική αφή μπορεί να ενισχύσει την ψυχική υγεία και να μειώσει το άγχος και την κατάθλιψη.

Η Άνν Γουάισμαν, θεραπεύτρια μασάζ, είχε παρατηρήσει οφέλη σε άτομα που ζουν με HIV/AIDS. Σε επακόλουθη έρευνα, η Γουάισμαν —αναπληρώτρια καθηγήτρια και διευθύντρια Well-Being & Integrative Medicine στο Πανεπιστήμιο της Νεβάδα, Λας Βέγκας— ποσοτικοποίησε αυτές τις παρατηρήσεις: οι συμμετέχοντες ανέφεραν μια νέα επίγνωση του σώματός τους, που επηρέασε το κίνητρο και την ανθεκτικότητά τους. Μία συμμετέχουσα είπε ότι «το μασάζ τής θύμισε την ανθρώπινή της υπόσταση», θυμάται η Γουάισμαν. Η Γουάισμαν θεωρεί ότι τα οφέλη του μασάζ είναι «εύκολα μεταφράσιμα» σε διάφορες ομάδες ανθρώπων.

Πώς μπορείς να εντάξεις το μασάζ στην καθημερινότητά σου;

Τα οφέλη του μασάζ υπενθυμίζουν τη δύναμη της αφής γενικότερα. Είναι μια απλή αλλά αποτελεσματική παρέμβαση που συχνά παραβλέπεται, λέει η Γουάισμαν. Το επαγγελματικό μασάζ μπορεί να είναι ακριβό. Όμως «κάποια μορφή θεραπευτικής αφής» είναι απαραίτητη, τονίζει η Κουόν. Ακόμη και το αυτο-μασάζ ή ένα μασάζ ποδιών μπορεί να προσφέρει οφέλη. Ο Καπούτο συνιστά να εντάξει κανείς τεχνικές μασάζ στη ρουτίνα φροντίδας του. Έχει δημιουργήσει μάλιστα βίντεο που μπορεί να ακολουθήσει κανείς στο σπίτι για ενοχλήσεις όπως πονοκέφαλοι ή πόνος στα χέρια (παρότι τα βίντεο απευθύνονται κυρίως σε παιδιά, ο Καπούτο λέει πως είναι κατάλληλα για όλους).

Ο Λέβιν υποστηρίζει ότι το μασάζ πρέπει να αντιμετωπίζεται ως βασική υγειονομική παρέμβαση. «Όταν το μασάζ περιγράφεται ως εναλλακτική ιατρική, είτε το θέλεις είτε όχι, υπάρχει κάτι υποτιμητικό σε αυτό», λέει. Η Μανκ πιστεύει ότι το μασάζ πρέπει να ενσωματωθεί περαιτέρω στο σύστημα υγείας και να καλύπτεται από τα ασφαλιστικά προγράμματα. Έτσι, το μασάζ θα γίνει «προσβάσιμο σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους», τονίζει.

Πηγή: theguardian

• Θεραπεία
• μασάζ