Vulcanidris cratensis: Το αρχαιότερο μυρμήγκι του κόσμου αποκαλύπτει τα άγνωστα μυστικά της εξέλιξης

Μια απρόσμενη ανακάλυψη σε βραζιλιάνικο μουσείο μετατοπίζει τη γνωστή ιστορία των μυρμηγκιών κατά 10 εκατομμύρια χρόνια πίσω – και ρίχνει φως σε ένα φονικό, εξαφανισμένο είδος.

Μέσα σε μια αποθήκη μουσείου στη Βραζιλία, ένα ξεχασμένο απολίθωμα κρυμμένο μέσα σε ασβεστόλιθο αποκάλυψε κάτι εντυπωσιακό: το αρχαιότερο μυρμήγκι που έχει εντοπιστεί ποτέ, ηλικίας 113 εκατομμυρίων ετών. Το απολίθωμα, που εντοπίστηκε στη συλλογή του Μουσείου Ζωολογίας του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο, ανήκει στο είδος Vulcanidris cratensis, ένα είδος «hell ant» (μυρμήγκι της κόλασης) με εντυπωσιακές λεπίδες-σιαγόνες και φονικά ένστικτα.

Μυρμήγκι με σιαγόνες-ξίφη

Οι hell ants (Haidomyrmecinae) είναι μια εξαφανισμένη υποοικογένεια που ζούσε κατά την Κρητιδική περίοδο, και δεν έχουν καμία συγγένεια με τα σύγχρονα μυρμήγκια. Η Vulcanidris cratensis είχε κάθετες, δρεπανόμορφες σιαγόνες, που προεξείχαν από το κεφάλι και πιθανώς χρησιμοποιούνταν για να ακινητοποιούν ή να διαπερνούν το σώμα του θηράματος – ίσως λειτουργούσαν όπως ένα… εντομο-πιρούνι!

Ένα απολίθωμα που αλλάζει την ιστορία

Μέχρι σήμερα, τα αρχαιότερα γνωστά απολιθώματα μυρμηγκιών χρονολογούνταν στα 99 εκατομμύρια χρόνια και είχαν βρεθεί μέσα σε κεχριμπάρι στη Μιανμάρ και τη Γαλλία. Η ανακάλυψη στη Βραζιλία όχι μόνο προπορεύεται χρονικά, αλλά εντοπίστηκε σε ασβεστόλιθο – κάτι πολύ πιο σπάνιο από το κεχριμπάρι, όταν μιλάμε για διατήρηση εντόμων.

Αυτό σημαίνει ότι τα μυρμήγκια υπήρχαν πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι πιστεύαμε, και ήταν ήδη εξαπλωμένα γεωγραφικά στον πλανήτη κατά την πρώιμη Κρητιδική περίοδο.

Ένα μυρμήγκι που ταξίδεψε στον χρόνο

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Current Biology, υπογραμμίζει τη συγγένεια του είδους με τις σφήκες και τις μέλισσες – με φτερά γεμάτα φλέβες, πιο κοντά στις προγονικές μορφές των υμενοπτέρων. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μικρο-αξονική τομογραφία (micro-CT) για να αναλύσουν τη δομή του, και εντόπισαν χαρακτηριστικά που έδειχναν ότι ακόμη και τα πρώτα μυρμήγκια είχαν πολύπλοκες στρατηγικές θήρευσης.

Τι μας λέει αυτή η ανακάλυψη

Η Vulcanidris cratensis μας θυμίζει ότι η εξέλιξη των μυρμηγκιών δεν ήταν μια γραμμική πορεία, αλλά ένα δέντρο γεμάτο παράδοξα και εξαφανισμένα κλαδιά. Το συγκεκριμένο είδος –με τα ασυνήθιστα ανατομικά του χαρακτηριστικά– δεν επέζησε από τον κατακλυσμό που αφάνισε τους δεινόσαυρους, αλλά η ιστορία του αναβιώνει μέσα από την πέτρα.

Ένα απολίθωμα-ορόσημο για την παλαιοντολογία

Η ανακάλυψη μεταθέτει τη γνωστή ιστορία της οικογένειας των μυρμηγκιών κατά 10 εκατομμύρια χρόνια πίσω, προσφέροντας νέα εργαλεία και γνώσεις στους ερευνητές για το πώς και πότε τα μυρμήγκια έγιναν κυρίαρχα στο ζωικό βασίλειο. «Η μορφολογία του δείχνει πόσο εξελιγμένες ήταν ήδη οι στρατηγικές επιβίωσης αυτών των πρώιμων μυρμηγκιών», σημειώνει ο επικεφαλής της μελέτης, Anderson Lepeco.

Πηγή: CNN

• μυρμήγκια