ΔΙΕΘΝΗ
Δημοσίευση: ’

Wall Street Journal: Γιατί οι ΗΠΑ αφήνουν το Ιράν να πουλήσει άμεσα καύσιμα – Έφυγαν τα πρώτα τάνκερ με πετρέλαιο

Οι ΗΠΑ αναμένεται να εκδώσουν εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να πουλά πετρέλαιο και διυλισμένα καύσιμα στις διεθνείς αγορές.

Επιμέλεια: Λαμπριάνα Κυριακού
Δημοσίευση: ’
Wall Street Journal: Γιατί οι ΗΠΑ αφήνουν το Ιράν να πουλήσει άμεσα καύσιμα – Έφυγαν τα πρώτα τάνκερ με πετρέλαιο
φωτ. NEWPOST
Επιμέλεια: Λαμπριάνα Κυριακού

Οι ΗΠΑ αναμένεται να εκδώσουν εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να πουλά πετρέλαιο και διυλισμένα καύσιμα στις διεθνείς αγορές.

Ένα σύνθετο πακέτο οικονομικών κινήτρων, ενεργειακών παραχωρήσεων και αυστηρών πολιτικών όρων βρίσκεται στον πυρήνα της υπό διαμόρφωση συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, η οποία επιδιώκει να τερματίσει τις εχθροπραξίες και να ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερη διαπραγμάτευση γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal, το πρώτο και αμεσότερο όφελος για την Τεχεράνη θα είναι η δυνατότητα να επαναλάβει χωρίς καθυστέρηση τις πωλήσεις πετρελαίου και καυσίμων. Η σχετική άρση των αμερικανικών περιορισμών αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή αμέσως μετά την οριστικοποίηση της συμφωνίας, προσφέροντας στην ιρανική οικονομία μια κρίσιμη πηγή εσόδων.

Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την επανεκκίνηση των εξαγωγών ως οικονομικό κίνητρο για να σταματήσει η Τεχεράνη τις επιθέσεις, να συμβάλει στην αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Άμεσες άδειες για πετρέλαιο και καύσιμα

Οι ΗΠΑ αναμένεται να εκδώσουν εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να πουλά πετρέλαιο και διυλισμένα καύσιμα στις διεθνείς αγορές. Οι εξαιρέσεις δεν θα αφορούν μόνο το ίδιο το προϊόν, αλλά και τις απαραίτητες υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπως οι τραπεζικές συναλλαγές, η μεταφορά φορτίων και η ασφαλιστική κάλυψη των πλοίων.

Η ρύθμιση μπορεί να προσφέρει άμεση οικονομική ανάσα στην Τεχεράνη, ενώ ταυτόχρονα αναμένεται να αυξήσει την προσφορά αργού στις διεθνείς αγορές. Η επανεμφάνιση σημαντικών ποσοτήτων ιρανικού πετρελαίου θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών της ενέργειας, περιορίζοντας τις πιέσεις σε καύσιμα, μεταφορές και πληθωρισμό.

Η διάρκεια της χαλάρωσης των κυρώσεων δεν θεωρείται εξασφαλισμένη. Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι η διατήρησή της θα εξαρτηθεί από τη συμπεριφορά του Ιράν, κυρίως όσον αφορά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και τη στάση του απέναντι στις αμερικανικές απαιτήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Η αμερικανική κυβέρνηση διατηρεί έτσι τη δυνατότητα να επαναφέρει τους περιορισμούς, εφόσον κρίνει ότι η Τεχεράνη δεν εκπληρώνει τις δεσμεύσεις της.

Τα πρώτα ιρανικά τάνκερ πέρασαν τον αποκλεισμό

Οι εξελίξεις στη θάλασσα δείχνουν ότι η επανεκκίνηση των ιρανικών εξαγωγών έχει ήδη αρχίσει να παίρνει πρακτική μορφή. Το υπερδεξαμενόπλοιο Diona, το οποίο μετέφερε ιρανικό αργό πετρέλαιο, αναχώρησε από το λιμάνι Τσαμπάχαρ και πέρασε την περίμετρο του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, κατευθυνόμενο έξω από τον Κόλπο του Ομάν. Η πορεία του πλοίου καταγράφηκε από συστήματα αυτόματου εντοπισμού και επιβεβαιώθηκε μέσω δορυφορικών εικόνων.

Λίγο αργότερα ακολούθησε το Hero II, επίσης υπερδεξαμενόπλοιο της National Iranian Tanker Company. Τα δύο πλοία μετέφεραν συνολικά περίπου 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού.

Στη συνέχεια, ένα τρίτο δεξαμενόπλοιο τύπου Suezmax πέρασε τη γραμμή του αποκλεισμού, μεταφέροντας ακόμη ένα εκατομμύριο βαρέλια. Πρόκειται για τις πρώτες σημαντικές εξαγωγές ιρανικού αργού έπειτα από περίπου δύο μήνες δραστικού περιορισμού της θαλάσσιας κυκλοφορίας.

Οι διελεύσεις αυτές καταγράφονται λίγο πριν από την επίσημη οριστικοποίηση του μνημονίου, ενισχύοντας την εκτίμηση ότι η χαλάρωση των περιορισμών έχει ήδη αρχίσει να εφαρμόζεται στην πράξη.

Εκεχειρία και άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ

Το μνημόνιο κατανόησης, το οποίο κατά τις διαθέσιμες πληροφορίες συμφωνήθηκε ηλεκτρονικά και αναμένεται να οριστικοποιηθεί επισήμως εντός της εβδομάδας, προβλέπει παρατεταμένη εκεχειρία και ένα πρώτο πλαίσιο αποκλιμάκωσης.

Στις βασικές προβλέψεις περιλαμβάνεται η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και, από την άλλη πλευρά, η αποκατάσταση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.

Η συμφωνία συνδέεται επίσης με την κατάσταση στον Λίβανο, όπου επιδιώκεται παράταση της κατάπαυσης του πυρός και αποφυγή νέας περιφερειακής κλιμάκωσης.

Παράλληλα, προβλέπεται περίοδος διαπραγματεύσεων 60 ημερών για μια συνολικότερη συμφωνία. Στο διάστημα αυτό οι δύο πλευρές θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τα δυσκολότερα ζητήματα: το μέλλον του εμπλουτισμένου ουρανίου, τις πυρηνικές εγκαταστάσεις, τις κυρώσεις, το βαλλιστικό πρόγραμμα και τη δραστηριότητα του Ιράν στην ευρύτερη περιοχή.

Το πυρηνικό πρόγραμμα ως καθοριστικός όρος

Η πολύ μεγαλύτερη οικονομική ανακούφιση που επιδιώκει η Τεχεράνη θα εξαρτηθεί από τις παραχωρήσεις της στο πυρηνικό πεδίο. Οι αμερικανικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν την εξουδετέρωση ή απομάκρυνση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, την παύση περαιτέρω εμπλουτισμού και τον δραστικό περιορισμό των υποδομών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα. Η Ουάσιγκτον, ωστόσο, ζητά δεσμεύσεις και μηχανισμούς επιθεώρησης που θα εξασφαλίζουν ότι η Τεχεράνη δεν θα μπορέσει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Η άδεια πώλησης πετρελαίου λειτουργεί ως προκαταρκτικό οικονομικό αντάλλαγμα. Η πλήρης άρση των κυρώσεων και η ευρύτερη πρόσβαση στα δεσμευμένα κεφάλαια θα εξεταστούν στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.

Τα 100 δισ. δολάρια των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων

Το Ιράν διαθέτει περίπου 100 δισ. δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία και έσοδα στα οποία δεν μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση εξαιτίας των αμερικανικών κυρώσεων. Τα περισσότερα από τα χρήματα αυτά βρίσκονται στο εξωτερικό και προέρχονται κυρίως από προηγούμενες πωλήσεις πετρελαίου και από συναλλαγματικά αποθέματα. Σημαντικό μέρος τους εκτιμάται ότι βρίσκεται στην Κίνα, η οποία αποτελεί τον κυριότερο αγοραστή ιρανικού αργού.

Περίπου 6 δισ. δολάρια είχαν μεταφερθεί στο Κατάρ στο πλαίσιο της συμφωνίας ανταλλαγής κρατουμένων του 2023, ενώ ακόμη 1 δισ. δολάρια βρίσκεται στο Ομάν. Η πρόσβαση και στα δύο ποσά περιορίστηκε άτυπα μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Επιπλέον, το Ιράν διαθέτει περίπου 15 δισ. δολάρια σε ιρακινές τράπεζες, τα οποία προέρχονται από πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Wall Street Journal, η Τεχεράνη έχει ζητήσει πρόσβαση σε περίπου 12 δισ. δολάρια πριν ή αμέσως μετά την αρχική συμφωνία και σε επιπλέον 24 δισ. δολάρια κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων των 60 ημερών.

Η αμερικανική πλευρά δεν έχει αποδεχθεί την άμεση και ανεξέλεγκτη αποδέσμευση αυτών των ποσών. Εξετάζεται, όμως, η δυνατότητα περιορισμένης πρόσβασης για πληρωμές που θα εγκρίνονται ή θα καθορίζονται από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν.

Γιατί τα παγωμένα κεφάλαια θεωρούνται δυσκολότερη παραχώρηση

Η άρση των κυρώσεων στο πετρέλαιο μπορεί να ανακληθεί, αν το Ιράν παραβιάσει τη συμφωνία. Αντίθετα, χρήματα που θα μεταφερθούν ή θα αποδεσμευτούν υπέρ της Τεχεράνης δεν μπορούν εύκολα να ανακτηθούν.

Για τον λόγο αυτό η απελευθέρωση δεσμευμένων κεφαλαίων αποτελεί πιο ευαίσθητη πολιτικά και οικονομικά απόφαση για την Ουάσιγκτον.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν πάντως κάποια ευελιξία. Θα μπορούσαν να επιτρέψουν στο Ιράν να χρησιμοποιήσει μέρος των χρημάτων πριν από την επίτευξη τελικής πυρηνικής συμφωνίας, υπό συγκεκριμένους περιορισμούς και για προκαθορισμένες συναλλαγές.

Η επιλογή της άμεσης επανέναρξης των πωλήσεων πετρελαίου εμφανίζεται ως πιο ελεγχόμενη λύση. Προσφέρει στο Ιράν έσοδα, αλλά επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να επαναφέρει γρήγορα τις κυρώσεις σε περίπτωση αθέτησης των δεσμεύσεων.

Το ταμείο ανασυγκρότησης των 300 δισ. δολαρίων

Στο υπό διαμόρφωση πλαίσιο περιλαμβάνεται και η δημιουργία περιφερειακού ταμείου ανασυγκρότησης και ανάπτυξης για το Ιράν, συνολικού ύψους έως 300 δισ. δολαρίων.

Στόχος του ταμείου θα είναι η αποκατάσταση υποδομών και ζημιών που προκάλεσε ο πόλεμος, καθώς και η χρηματοδότηση ευρύτερων αναπτυξιακών έργων.

Η ακριβής δομή και οι πηγές χρηματοδότησης δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Το σχέδιο προβλέπει πιθανή συμμετοχή περιφερειακών κρατών και επενδυτικών φορέων, ενώ η εκταμίευση των χρημάτων θα εξαρτάται από την εφαρμογή της συμφωνίας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να προσφέρουν απευθείας χρηματοδότηση ή χρήματα των Αμερικανών φορολογουμένων στο Ιράν.

Το ταμείο αποτελεί περισσότερο ένα πλαίσιο για μελλοντικές επενδύσεις και ανασυγκρότηση, παρά μια άμεση καταβολή 300 δισ. δολαρίων στην Τεχεράνη.

Οι αντιδράσεις του Ισραήλ

Το Ισραήλ αντιμετωπίζει με έντονο σκεπτικισμό τις οικονομικές παραχωρήσεις προς το Ιράν. Η ισραηλινή πλευρά ζητά να μη δοθεί στην Τεχεράνη μεγάλη οικονομική βοήθεια και να μην αρθεί πλήρως ο αμερικανικός αποκλεισμός προτού εξασφαλιστούν συγκεκριμένες παραχωρήσεις στο πυρηνικό και περιφερειακό πεδίο.

Η βασική ανησυχία είναι ότι τα νέα έσοδα από το πετρέλαιο ή η πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση του ιρανικού στρατού και οργανώσεων που στηρίζονται από την Τεχεράνη.

Η Σίμα Σάιν, πρώην υψηλόβαθμη αξιωματούχος της Μοσάντ και στέλεχος του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στο Τελ Αβίβ, εκτιμά ότι η άδεια πώλησης πετρελαίου προσφέρει στην Ουάσιγκτον έναν τρόπο να δώσει στο Ιράν απτό οικονομικό κίνητρο, ενώ παράλληλα μπορεί να συμβάλει στη μείωση των διεθνών τιμών της ενέργειας.

Το πολιτικό ρίσκο για τον Τραμπ

Το ζήτημα των οικονομικών ανταλλαγμάτων αποτελεί μία από τις δυσκολότερες πολιτικές πτυχές της συμφωνίας για τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επικρίνει σφοδρά τον Μπαράκ Ομπάμα για την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων μετά την πυρηνική συμφωνία του 2015. Κατά την πρώτη θητεία του αποχώρησε από εκείνη τη συμφωνία και επανέφερε τις σκληρές κυρώσεις εις βάρος της Τεχεράνης.

Η σημερινή επιλογή να επιτραπούν εκ νέου οι πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις από Ρεπουμπλικανούς και υποστηρικτές μιας αυστηρότερης γραμμής απέναντι στο Ιράν.

Για τον Λευκό Οίκο, ωστόσο, η συμφωνία προσφέρει δύο πιθανά οφέλη: μπορεί να σταματήσει έναν δαπανηρό και επικίνδυνο πόλεμο, ενώ παράλληλα η αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου μπορεί να περιορίσει τις τιμές των καυσίμων.

Το μεγάλο στοίχημα είναι αν η άμεση οικονομική ανακούφιση θα οδηγήσει το Ιράν σε ουσιαστικές παραχωρήσεις ή αν θα του επιτρέψει να ανακτήσει έσοδα χωρίς να δεσμευτεί σε μια βιώσιμη και ελέγξιμη συμφωνία. Η απάντηση θα εξαρτηθεί από τις διαπραγματεύσεις των επόμενων 60 ημερών και από το κατά πόσο οι δύο πλευρές θα τηρήσουν τις πρώτες τους δεσμεύσεις.

Μείνετε ενημερωμένοι με το Newpost. Ακολουθήστε μας για να μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.
Google Ειδήσεις Facebook

ολες οι ειδησεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr