Υπουργείο Πολιτισμού: Επιστροφή για 15 ελληνικές αρχαιότητες από τις ΗΠΑ (Φωτό)

Δεκαπέντε ελληνικές αρχαιότητες που είχαν εξαχθεί παράνομα από τη χώρα παραδόθηκαν στην Ελλάδα από τις αμερικανικές αρχές, σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στην εισαγγελία του Μανχάταν. Τις αρχαιότητες παρέλαβε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.

Με τον νέο επαναπατρισμό, οι αρχαιότητες που έχουν επιστρέψει στην Ελλάδα από το 2022, κατόπιν αποφάσεων της εισαγγελίας του Μανχάταν, φτάνουν τις 179. Η διαδικασία βασίστηκε στη συνεργασία των ελληνικών Aρχών με την υπηρεσία Παράνομης Διακίνησης Αρχαιοτήτων, Antiquities Trafficking Unit, της εισαγγελίας του Μανχάτταν.

Η τελετή έγινε παρουσία της υφυπουργού Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, αρμόδιας για Μορφωτικές και Πολιτιστικές Υποθέσεις, Catherine Dillon, της γενικής προξένου της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη, Ιφιγένειας Καναρά, της προϊσταμένης της διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών, Βάσως Παπαγεωργίου, καθώς και στελεχών της αντιεισαγγελίας του Μανχάταν και του υπουργείου Πολιτισμού.

Οι 15 αρχαιότητες και η συνεργασία με το Μανχάταν

Στον χαιρετισμό της, η Λίνα Μενδώνη στάθηκε στη σημασία της τεκμηρίωσης και της διεθνούς συνεργασίας για την ανάκτηση πολιτιστικών αγαθών. Όπως ανέφερε: «Με τον σημερινό επαναπατρισμό 15 ακόμη αρχαιοτήτων, επιβεβαιώνεται εκ νέου ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς συναντά έμπρακτα τη δικαιοσύνη και τη διεθνή συνεργασία. Από το 2022 έως σήμερα, 179 αρχαιότητες έχουν επιστρέψει στην Ελλάδα με αποφάσεις της εισαγγελίας του Μανχάταν. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ορισμένα από τα αντικείμενα που παραλαμβάνουμε σήμερα επανενώνονται με ευρήματα της ίδιας ανασκαφής, τα οποία βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Κάποια από αυτά διακινήθηκαν παράνομα εκτός χώρας, και πλέον επιστρέφουν στον τόπο τους. Πίσω από κάθε επαναπατρισμό βρίσκεται μια συστηματική και επίμονη προσπάθεια έρευνας, επιστημονικής τεκμηρίωσης και διεθνούς συνεργασίας.

Η στενή και εξαιρετικά σημαντική συνεργασία του υπουργείου Πολιτισμού με την εισαγγελία του Μανχάτταν, έχει αποδειχθεί καθοριστική. Η Ελλάδα δεν είναι απλώς αποδέκτης των θετικών αποτελεσμάτων αυτής της κοινής προσπάθειας. Είναι ενεργός και ουσιαστικός εταίρος στη διαδικασία εντοπισμού, τεκμηρίωσης και ανάκτησης πολιτιστικών αγαθών που έχουν απομακρυνθεί παράνομα από τη χώρα μας. Κάθε επαναπατρισμός είναι μια πράξη δικαιοσύνης απέναντι στην ιστορία μας και, ταυτόχρονα, μια έμπρακτη απόδειξη ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο παράνομης εμπορίας. Στόχος μας, και μέσα από την επικείμενη ανανέωση του διμερούς Μνημονίου Πολιτιστικής Συνεργασίας Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών, είναι να ενισχύσουμε περαιτέρω το πλέγμα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς από την παράνομη διακίνηση και να εμβαθύνουμε τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών των δύο κρατών, με την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών».

Ο επικεφαλής της Antiquities Trafficking Unit και αντιεισαγγελέας στην εισαγγελία του Μανχάταν, Matthew Bogdanos, υπογράμμισε τη διαχρονική συνεργασία Ελλάδας και ΗΠΑ στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης. Δήλωσε: «Κάθε αντικείμενο που επιστρέφει στο σπίτι του, στους Έλληνες, αποτελεί έναν εορτασμό της φιλίας και της αδιάλειπτης προσπάθειάς μας ενάντια στην παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων. Αλλά κάθε επαναπατρισμός αποτελεί και μια υπενθύμιση της συστηματικής αναζήτησης για τα ιδεώδη του κάλλους, της δικαιοσύνης και της αλήθειας, που γέννησε η ηλιόλουστη γη της Ελληνικής Δημοκρατίας».

Η υπουργός Πολιτισμού ευχαρίστησε την εισαγγελία του Μανχάτταν, τον Matthew Bogdanos και τα στελέχη της Antiquities Trafficking Unit. Ευχαριστίες απηύθυνε επίσης στα στελέχη της διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του υπουργείου Πολιτισμού, που ανέλαβαν την επιστημονική τεκμηρίωση και την εργασία για την επιστροφή των αντικειμένων.

Αρχαιότητες από την προϊστορική έως τη ρωμαϊκή περίοδο

Τα αντικείμενα καλύπτουν χρονικό εύρος από την προϊστορική και την πρώιμη μυκηναϊκή εποχή έως την αρχαϊκή, την κλασική, την ελληνιστική και την πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο του 1ου αιώνα μ.Χ.

Μεταξύ των αρχαιοτήτων περιλαμβάνονται ένα κυκλαδίτικο μαρμάρινο γυναικείο ειδώλιο τύπου Σπεδού, που χρονολογείται στο 2700-2600 π.Χ., και ένα μαρμάρινο πώμα πυξίδας της περιόδου 2700-2200 π.Χ. Επιστρέφει επίσης μία πήλινη ραμφόστομη πρόχους, χρονολογούμενη μεταξύ 1750 και 1700 π.Χ.

Από την αρχαϊκή περίοδο προέρχεται ένα συμπαγές χάλκινο βραχιόλι με στικτή διακόσμηση, του 7ου-6ου αιώνα π.Χ., το οποίο κατατάσσεται στους λεγόμενους «μακεδονικούς χαλκούς». Στην κλασική εποχή, περίπου στο 400 π.Χ., χρονολογείται ένας μαρμάρινος κόχλος.

Στα ευρήματα συγκαταλέγονται ακόμη ένας χάλκινος δίσκος κατόπτρου και ένα χάλκινο απορραντήριο της ύστερης κλασικής περιόδου, με χρονολόγηση μεταξύ 350 και 300 π.Χ. Στην ελληνιστική περίοδο, μεταξύ 125 και 120 π.Χ., ανήκει χρυσό περιδέραιο με περίαπτο σε σχήμα αμφορέα.

Από την πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο και ειδικότερα από τους χρόνους των Ιουλίων-Κλαυδίων, μεταξύ 14 και 68 μ.Χ., προέρχεται ανδρική κεφαλή με toga, δηλαδή ρωμαϊκό ένδυμα. Το έργο είναι κατασκευασμένο από υψηλής ποιότητας παριανό μάρμαρο και θεωρείται ότι απεικόνιζε τον Genius, την προσωποποίηση του πνεύματος του αυτοκράτορα.

Τα χάλκινα ευρήματα από το Αφρατί Βιάννου

Ξεχωριστή θέση στον επαναπατρισμό έχουν πέντε χάλκινα αντικείμενα πολεμικής εξάρτυσης: δύο κράνη και τρεις μίτρες με έκτυπη διακόσμηση. Τα ευρήματα χρονολογούνται στον ύστερο 7ο αιώνα π.Χ. και συνδέονται τεκμηριωμένα με εκτεταμένη λαθρανασκαφή που έγινε το 1964 στο Αφρατί Βιάννου, στο Ηράκλειο Κρήτης.

Η διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του υπουργείου Πολιτισμού ερεύνησε την προέλευση των αντικειμένων και τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε η παράνομη ανασκαφή. Για την έρευνα αξιοποιήθηκαν αρχαιολογικές και ιστορικές δημοσιεύσεις, αρχειακά τεκμήρια, έγγραφα και τηλεγραφήματα αρμόδιων υπηρεσιών προς τις αστυνομικές αρχές, καθώς και στοιχεία από κατασχέσεις αρχαιοτήτων στην ίδια περιοχή.

Η έρευνα οδήγησε στην ταυτοποίηση των αντικειμένων και στην τεκμηρίωση της παράνομης εξαγωγής τους από την Ελλάδα. Ανάλογα ευρήματα από την ίδια λαθρανασκαφή είχαν κατασχεθεί στο παρελθόν από τις ελληνικές αρχές και φυλάσσονται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.

Η επιστροφή των πέντε χάλκινων αντικειμένων επιτρέπει την επανένωση σημαντικού αρχαιολογικού συνόλου με ευρήματα της ίδιας ανασκαφής που βρίσκονται ήδη στην Κρήτη.

• Αρχαιότητες
• επαναπατρισμός
• ΗΠΑ
• Λίνα Μενδώνη
• Μανχάταν
• Υπουργείο Πολιτισμού