Αναλυτές στο Politico: Ο πόλεμος με το Ιράν πιέζει τις τιμές – «Από τα καύσιμα, η ακρίβεια θα περάσει στα ράφια των σούπερ μάρκετ»

Η κλιμακούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν επηρεάζει μόνο τις διεθνείς ισορροπίες και τις τιμές της ενέργειας, αλλά ενδέχεται να οδηγήσει σύντομα και σε νέα κύματα ακρίβειας στα τρόφιμα στην Ευρώπη. Αναλυτές μιλούν στο Politico και προειδοποιούν ότι οι αυξήσεις στα καύσιμα και στα λιπάσματα μπορεί τελικά να περάσουν και στα ράφια των σούπερ μάρκετ, εάν η ένταση παραταθεί και το Στενό του Ορμούζ παραμείνει κλειστό.

Παρότι προς το παρόν οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής προσπαθούν να συγκρατήσουν τις τιμές, η πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων αυξάνεται. Το βασικό ερώτημα για τις ευρωπαϊκές οικονομίες είναι πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος και κατά πόσο θα συνεχιστεί η διαταραχή στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

Από τα καύσιμα στα τρόφιμα

Οι αναλυτές εξηγούν ότι η ακρίβεια στα τρόφιμα συνδέεται άμεσα με την αύξηση του ενεργειακού κόστους. Όταν ανεβαίνουν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, αυξάνεται και το κόστος παραγωγής λιπασμάτων, μεταφορών και επεξεργασίας τροφίμων.

Όπως επισημαίνει ο Carsten Brzeski, επικεφαλής οικονομολόγος της ING στη Γερμανία: «Πρώτα αυξάνονται οι τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων. Στη συνέχεια ακολουθούν οι μεταφορές και το κόστος παραγωγής τροφίμων, μέχρι που τελικά οι αυξήσεις φτάνουν και στα σούπερ μάρκετ». Με άλλα λόγια, οι καταναλωτές είναι συνήθως οι τελευταίοι που βλέπουν την άνοδο των τιμών, αλλά σχεδόν πάντα την αισθάνονται τελικά.

Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της κρίσης

Καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη της κατάστασης είναι το Strait of Hormuz, ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους στον κόσμο.

Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα μεταφέρεται περίπου:

1. το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου,
2. σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου,
3. σχεδόν το ένα τρίτο των πρώτων υλών για λιπάσματα, όπως αμμωνία και άζωτο.

Η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά περιορίσει τη διέλευση από το στενό, σε μια προσπάθεια να ασκήσει πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες και στους συμμάχους τους. Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη οδηγήσει σε έντονες αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.

Ανήσυχες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις

Η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Η Ιταλία, η Αυστρία και η Σλοβακία έχουν ήδη ζητήσει από την European Commission να εξετάσει μέτρα έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της κλιμακούμενης κρίσης.

Το αυξημένο κόστος ενέργειας επηρεάζει άμεσα την αγροτική παραγωγή, καθώς τα λιπάσματα αποτελούν ένα από τα βασικότερα έξοδα για τους αγρότες.

Πλαφόν κέρδους σε 63 κωδικούς τροφίμων και βασικών ειδών – Η υπουργική απόφαση

Οι αγρότες στο πρώτο κύμα πίεσης

Οι παραγωγοί τροφίμων βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με περιορισμένα περιθώρια κέρδους και αυξανόμενα κόστη. Σύμφωνα με το ιταλικό αγροτικό λόμπι Coldiretti: «Όταν αυξάνεται το κόστος παραγωγής, οι αγρότες είναι οι πρώτοι που το απορροφούν και σχεδόν ποτέ δεν μετακυλίεται πλήρως στους καταναλωτές».

Ωστόσο, εάν οι πιέσεις συνεχιστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, η μετακύλιση μέρους του κόστους στις τελικές τιμές των τροφίμων θεωρείται σχεδόν αναπόφευκτη.

Οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ προσπαθούν να συγκρατήσουν τις τιμές

Προς το παρόν, οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής προσπαθούν να αποφύγουν τις αυξήσεις. Η Lidl στο Βέλγιο δήλωσε ότι δεν σχεδιάζει να αυξήσει τις τιμές άμεσα, ωστόσο παραμένει σε επιφυλακή. «Θα παραμείνουμε ευέλικτοι και έτοιμοι να αντιδράσουμε γρήγορα εάν χρειαστεί», ανέφερε εκπρόσωπος της εταιρείας.

Παρόμοια είναι η εικόνα και στην Ισπανία. Ο υπουργός Οικονομίας Carlos Cuerpo δήλωσε στον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα RTVE ότι μέχρι στιγμής οι τιμές των τροφίμων δεν έχουν επηρεαστεί σημαντικά. Παράλληλα, η ισπανική κυβέρνηση ετοιμάζει πακέτο στήριξης για τους κλάδους που επηρεάζονται περισσότερο από την άνοδο των καυσίμων, κυρίως για τον αγροτικό τομέα.

Ένας ακόμη παράγοντας που συγκρατεί προσωρινά τις τιμές

Ένας λόγος που δεν έχουν εμφανιστεί ακόμη μεγάλες αυξήσεις στα τρόφιμα είναι ότι οι περισσότεροι αγρότες έχουν ήδη προμηθευτεί τα λιπάσματα που χρειάζονται για την ανοιξιάτικη περίοδο.

Ωστόσο, αγροτικές οργανώσεις σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες – από την Ιρλανδία μέχρι την Ιταλία – προειδοποιούν ότι εάν η κρίση συνεχιστεί, το κόστος παραγωγής θα εκτιναχθεί τους επόμενους μήνες.

Ένα πιθανό σενάριο ανάλογο με το 2022

Εάν ο πόλεμος παραταθεί, οι αναλυτές φοβούνται ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί μπροστά σε ένα σενάριο παρόμοιο με εκείνο του 2022, όταν η ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε μεγάλη άνοδο στις τιμές τροφίμων.

Ο Carsten Brzeski εκτιμά ότι προς το παρόν η κατάσταση δεν είναι τόσο σοβαρή όσο τότε, αλλά οι μηχανισμοί της κρίσης είναι παρόμοιοι. «Δεν χρειάζεται να αντικαταστήσουμε πλήρως έναν μεγάλο προμηθευτή ενέργειας, όπως συνέβη με τη Ρωσία. Ωστόσο, οι οικονομικοί μηχανισμοί θα λειτουργήσουν με παρόμοιο τρόπο», σημειώνει.

Το κρίσιμο ερώτημα: πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος

Το πόσο θα επηρεαστούν τελικά οι καταναλωτές θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Εάν οι εχθροπραξίες λήξουν σύντομα και το Στενό του Ορμούζ ανοίξει ξανά μέχρι τα τέλη Μαρτίου, οι πιέσεις στις τιμές θα είναι πιθανότατα προσωρινές και διαχειρίσιμες. Αν όμως η κρίση παραταθεί, τότε – όπως προειδοποιούν οικονομολόγοι και αγροτικές οργανώσεις – η ακρίβεια στα τρόφιμα θα μπορούσε να γίνει ένα από τα επόμενα μεγάλα προβλήματα για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά.

• αγρότες
• αγροτικό πετρέλαιο
• ακρίβεια
• Ευρώπη
• Μέση Ανατολή
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή
• σούπερ μάρκετ
• Στενά του Ορμούζ
• τρόφιμα