Έρχεται σκληρό καλοκαίρι λόγω Ελ Νίνιο: Alert για καύσωνες διαρκείας, ξηρασίες και… πλημμύρες – «Για δραματικές επιπτώσεις» μιλά ο ΟΗΕ

Ένα δύσκολο καιρικά καλοκαίρι φαίνεται να διαμορφώνεται για πολλές περιοχές του πλανήτη, καθώς ένα νέο επεισόδιο Ελ Νίνιο βρίσκεται προ των πυλών, σε μια περίοδο όπου η κλιματική κρίση έχει ήδη ανεβάσει επικίνδυνα τη θερμοκρασία της Γης. Σύμφωνα με το BBC, ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι το φυσικό αυτό κλιματικό φαινόμενο μπορεί να ξεκινήσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες και να ενισχυθεί σημαντικά κατά το υπόλοιπο του 2026.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η επιστροφή του Ελ Νίνιο, είναι ότι έρχεται σε έναν πλανήτη που είναι ήδη υπερθερμασμένος από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα συνηθισμένο επεισόδιο θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες. Αν, όμως, επιβεβαιωθούν οι πιο ανησυχητικές προβλέψεις, ο κόσμος μπορεί να βρεθεί μπροστά σε ένα από τα ισχυρότερα Ελ Νίνιο που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός εκτιμά ότι το φαινόμενο είναι πιθανό να ενισχυθεί τους επόμενους μήνες, αυξάνοντας τον κίνδυνο για πιο ακραία καιρικά φαινόμενα σε μεγάλο μέρος του πλανήτη. Ορισμένες προβλέψεις εθνικών μετεωρολογικών υπηρεσιών αφήνουν ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο ενός λεγόμενου «σούπερ» Ελ Νίνιο, δηλαδή ενός επεισοδίου εξαιρετικά μεγάλης έντασης.

Τι είναι το Ελ Νίνιο και γιατί ανησυχούν οι επιστήμονες

Το Ελ Νίνιο σχηματίζεται όταν οι άνεμοι στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό αλλάζουν, επιτρέποντας σε θερμότερα νερά να εξαπλωθούν στην επιφάνεια της θάλασσας. Αυτή η μεταβολή μπορεί να επηρεάσει την ατμόσφαιρα και, τελικά, τα καιρικά συστήματα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά μια κρίσιμη περιοχή στον κεντρικό Ειρηνικό, όπου οι θερμοκρασίες της θάλασσας δίνουν τα πρώτα σημάδια για την εξέλιξη του φαινομένου. Τον Δεκέμβριο, τα νερά στην περιοχή ήταν ψυχρότερα από τον μέσο όρο, χωρίς ένδειξη Ελ Νίνιο. Τρεις μήνες αργότερα, όμως, η εικόνα είχε αλλάξει: ο κεντρικός Ειρηνικός είχε θερμανθεί, ενώ πολύ ζεστά νερά άρχισαν να εμφανίζονται στα ανοικτά των ακτών της Νότιας Αμερικής.

Μέχρι τον Απρίλιο, όπως αναφέρει το BBC, τα σημάδια ενός επερχόμενου Ελ Νίνιο ήταν πλέον σαφή. Οι θερμοκρασίες στην κύρια περιοχή παρακολούθησης συνέχισαν να ανεβαίνουν, ενισχύοντας τις ανησυχίες ότι το φαινόμενο μπορεί να αποκτήσει μεγάλη ένταση.

Ο καθηγητής Άνταμ Σκάιφ, επικεφαλής μηνιαίων έως δεκαετιών προβλέψεων στη Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου, δήλωσε ότι οι επιστήμονες είναι «πολύ σίγουροι» πως έρχεται ένα μεγάλο επεισόδιο, το οποίο θα μπορούσε ακόμη και να σπάσει ρεκόρ.

Το θερμό κύμα κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού

Ένας από τους βασικούς λόγους ανησυχίας βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Δεδομένα από δορυφόρους, σημαδούρες και πλωτήρες δείχνουν ένα τεράστιο κύμα ασυνήθιστα θερμού νερού να κινείται ανατολικά στον Ειρηνικό, σε βάθος εκατοντάδων μέτρων.

Σε ορισμένα σημεία, η θερμοκρασία αυτού του νερού εμφανίζεται περισσότερο από 6 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο. Η θερμότητα αυτή συχνά λειτουργεί ως προάγγελος ακόμη υψηλότερων θερμοκρασιών στην επιφάνεια της θάλασσας, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν τον αέρα και τα καιρικά μοτίβα.

Η φυσικός Michelle L’Heureux, από το Κέντρο Πρόβλεψης Κλίματος της αμερικανικής NOAA, ανέφερε ότι η θερμότητα αυτών των νερών ανταγωνίζεται μερικά από τα ισχυρότερα επεισόδια Ελ Νίνιο που έχουν καταγραφεί.

«Λάδι στη φωτιά» της κλιματικής αλλαγής

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποίησε ότι οι συνθήκες του Ελ Νίνιο θα ρίξουν «λάδι στη φωτιά» ενός ήδη θερμαινόμενου κόσμου. Όπως είπε, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι ισχυρότερες, να εξαπλωθούν μακρύτερα και να διασχίσουν τα σύνορα με καταστροφική ταχύτητα.

Ένα ισχυρό Ελ Νίνιο συνδέεται συνήθως με ζεστό και ξηρό καιρό σε περιοχές της Νότιας Αμερικής, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Αυστραλίας, αυξάνοντας τον κίνδυνο ξηρασίας και πυρκαγιών. Μπορεί επίσης να αποδυναμώσει τους μουσώνες στην Ινδία, να φέρει ξηρότερες συνθήκες σε βόρειες περιοχές του Μείζονος Κέρατος της Αφρικής και, την ίδια ώρα, να προκαλέσει ισχυρότερες βροχοπτώσεις και αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι επιπτώσεις δεν σταματούν στον καιρό. Προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν συνδεθεί με αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, καταστροφές σε καλλιέργειες, διαταραχές στο εμπόριο και τεράστιες οικονομικές απώλειες σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το 2027 μπορεί να γίνει το θερμότερο έτος

Παρότι η ένταση του φαινομένου δεν μπορεί ακόμη να προβλεφθεί με απόλυτη βεβαιότητα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το Ελ Νίνιο συνήθως κορυφώνεται γύρω στα Χριστούγεννα. Οι άνεμοι παραμένουν ένας κρίσιμος και δύσκολα προβλέψιμος παράγοντας, κάτι που σημαίνει ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί.

Ωστόσο, ακόμη και αν το φαινόμενο δεν εξελιχθεί σε «σούπερ» Ελ Νίνιο, οι συνέπειες μπορεί να είναι ακραίες. Ο λόγος είναι ότι η ανθρωπότητα δεν έχει ζήσει ποτέ ένα τόσο ισχυρό Ελ Νίνιο σε έναν πλανήτη τόσο θερμό όσο σήμερα.

Ο κλιματολόγος Zeke Hausfather, της ομάδας Berkeley Earth, εκτιμά ότι το 2027 είναι πλέον πολύ πιθανό να εξελιχθεί στο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ παγκοσμίως. Η προειδοποίηση αυτή δείχνει το μέγεθος του κινδύνου: το Ελ Νίνιο είναι φυσικό φαινόμενο, όμως οι συνέπειές του επιβαρύνονται από την ανθρώπινη επίδραση στο κλίμα.

Το φετινό καλοκαίρι και οι μήνες που θα ακολουθήσουν δεν θα είναι απλώς μια ακόμη περίοδος υψηλών θερμοκρασιών. Μπορεί να αποτελέσουν την αρχή μιας νέας δοκιμασίας για έναν πλανήτη που ήδη βρίσκεται στα όριά του.

• El Niño
• Ειρηνικός Ωκεανός
• Ελ Νίνιο
• καύσωνας
• κλιματική αλλαγή
• κλιματική κρίση
• ξηρασία