Φονικοί μύκητες – Η κλιματική αλλαγή ξυπνά έναν παγκόσμιο εφιάλτη: «Μας τρώνε από μέσα, κανείς δε θα μπορεί να είναι ασφαλής»

Είναι σιωπηλοί. Αόρατοι. Παρόντες σε κάθε ανάσα που παίρνουμε. Και τώρα, λόγω της κλιματικής αλλαγής, εξαπλώνονται πιο γρήγορα και πιο θανατηφόρα από ποτέ. Ο λόγος για τους μύκητες — έναν υποτιμημένο, σχεδόν αγνοημένο εχθρό, που σύμφωνα με τους επιστήμονες, μπορεί σύντομα να αποτελέσει την επόμενη παγκόσμια υγειονομική κρίση.

Aspergillus: Ο μύκητας που σε σκοτώνει αθόρυβα

Σύμφωνα με νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, που εξετάζεται για peer review, οι συνεχώς αυξανόμενες θερμοκρασίες επιτρέπουν σε είδη του κοινού μύκητα Aspergillus να διευρύνουν τον βιότοπό τους και να γίνουν πιο ανθεκτικά — και πιο θανατηφόρα. Ο Aspergillus fumigatus και ο Aspergillus flavusμπορούν να προκαλέσουν βαριές λοιμώξεις του αναπνευστικού, με ποσοστά θνησιμότητας έως και 40%.

«Ο μύκητας ουσιαστικά σε τρώει από μέσα προς τα έξω» δηλώνει χαρακτηριστικά ο Norman van Rhijn, ερευνητής της μελέτης.

Μας απειλούν μέσα από το χώμα, το νερό και τον αέρα

Ο Aspergillus είναι πανταχού παρών: στο χώμα, στο νερό, στον αέρα. Τον εισπνέουμε καθημερινά — αλλά για ασθενείς με άσθμα, καρκίνο, ΧΑΠ, Covid ή μεταμοσχεύσεις, είναι εφιάλτης. Αν το ανοσοποιητικό καταρρεύσει, ο μύκητας εγκαθίσταται στους πνεύμονες και αναπτύσσεται με καταστροφικό τρόπο.

Κρούσματα στρεπτόκοκκου και στις Σέρρες – Ποια σχολεία θα μείνουν κλειστά

Οι ειδικοί προειδοποιούν: κάθε χρόνο καταγράφονται πάνω από 2,5 εκατομμύρια θάνατοι από μυκητιασικές λοιμώξεις. Και ο αριθμός αυτός πιθανόν να είναι πολύ μεγαλύτερος λόγω έλλειψης διαγνωστικών εργαλείων.

Κλιματική αλλαγή: Ο τέλειος σύμμαχος των φονικών μυκήτων

Οι ακραίες καιρικές συνθήκες, από πλημμύρες και καύσωνες έως τυφώνες, μεταφέρουν τα σπόρια σε μακρινές περιοχές. Ταυτόχρονα, οι υψηλότερες θερμοκρασίες τους βοηθούν να προσαρμοστούν καλύτερα στο ανθρώπινο σώμα, κάνοντάς τους ουσιαστικά «ανθεκτικούς στην κανονικότητα».

Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της μελέτης; Ο Aspergillus fumigatus αναμένεται να αυξήσει την εξάπλωσή του κατά 77,5% έως το 2100, απειλώντας 9 εκατομμύρια ανθρώπους μόνο στην Ευρώπη. Ο δε Aspergillus flavus, που επιβιώνει και σε καλλιέργειες, απειλεί και την επισιτιστική ασφάλεια.

Ελάχιστα φάρμακα, αυξανόμενη ανθεκτικότητα

Η παγκόσμια φαρμακευτική φαρέτρα είναι φτωχή: μόλις τέσσερις κατηγορίες αντιμυκητιασικώνκυκλοφορούν σήμερα, ενώ όλο και περισσότερα στελέχη του Aspergillus είναι πια ανθεκτικά. Το 2022, ο ΠΟΥ κατέταξε τον Aspergillus flavus στα «κρίσιμα» παθογόνα.

«Η ανθρωπότητα είναι δραματικά απροετοίμαστη για τη μυκητιακή απειλή», προειδοποιεί η καθηγήτρια Elaine Bignell.

Τηλεοπτικές σειρές χτυπούν την καμπάνα κινδύνου

Η επιτυχία σειρών όπως το The Last of Us, που βασίζεται σε μια φανταστική μετάλλαξη μύκητα, έχει ξυπνήσει το ενδιαφέρον του κοινού. Όμως οι ειδικοί είναι σαφείς: αυτό δεν είναι επιστημονική φαντασία. Είναι πραγματικότητα. Και εξελίσσεται.

«Δεν είναι σενάρια τρόμου. Είναι πραγματικός κίνδυνος», τονίζει η Bignell.

Το μέλλον; Ένα θερμότερο, πιο υγρό και πιο επικίνδυνο τοπίο

Στον νέο χάρτη του πλανήτη, περιοχές που κάποτε ήταν ασφαλείς γίνονται θερμοκήπια για φονικούς μύκητες. Οι μελέτες δείχνουν ότι αν δεν μειωθεί δραστικά η χρήση ορυκτών καυσίμων, το βόρειο ημισφαίριο θα βιώσει έκρηξη μυκητιασικών επιδημιών τις επόμενες δεκαετίες.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

• Αναγνώριση των συμπτωμάτων: Πυρετός, βήχας, κόπωση που επιμένει πρέπει να αξιολογούνται σοβαρά.

• Πίεση για περισσότερη έρευνα και φαρμακευτική καινοτομία.

• Καθαρός αέρας, επαρκής αερισμός σε εσωτερικούς χώρους.

• Ενημέρωση και εγρήγορση ειδικά για τις ευπαθείς ομάδες.

Κι αν νομίζετε ότι οι πανδημίες τελείωσαν με τον κορωνοϊό… ίσως είναι ώρα να το ξανασκεφτείτε. Οι μύκητες είναι ήδη εδώ. Και δεν κάνουν διακρίσεις.

• επισιτιστική ασφάλεια
• κλιματική αλλαγή
• μύκητες