Η Ευρώπη σε ξηρασία: Απειλή για γεωργία, οικοσυστήματα και πλωτές μεταφορές — Συναγερμός και στην Ελλάδα

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις σοβαρότερες περιόδους ξηρασίας των τελευταίων δεκαετιών, σύμφωνα με νέα προειδοποίηση της επιστημονικής υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Joint Research Center – JRC). Από τον Μάρτιο του 2025, η ξηρασία εξαπλώνεται ταχύτατα και πλήττει κεντρικά και ανατολικά τμήματα της ηπείρου, με εντεινόμενες επιπτώσεις σε γεωργία, υδάτινους πόρους και βασικές υποδομές.

Καμπανάκι από την Κομισιόν

Η τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ξηρασίας καταγράφει μια επιδεινούμενη εικόνα σε μεγάλες γεωργικές εκτάσεις, ειδικά στην Πολωνία και την Ουκρανία — δύο από τους μεγαλύτερους παραγωγούς σιτηρών στην Ευρώπη. Η συνδυασμένη έλλειψη βροχοπτώσεων και οι θερμοκρασίες άνω του μέσου όρου έχουν οδηγήσει σε σημαντική απώλεια υγρασίας στα εδάφη και σε δραματική πτώση της στάθμης των ποταμών, όπως ο Ρήνος στη Γερμανία, που φέτος καταγράφει ιστορικό χαμηλό για τον Μάρτιο.

Κλιματική αλλαγή ώρα μηδέν: Οι ακραίες ξηρασίες απειλούν το μέλλον – Θα εξαφανιστούν τροπικά δάση και ποτάμια

Ξηρότερη από ποτέ η Άνοιξη

Σύμφωνα με τα μοντέλα πρόβλεψης του JRC, η ανομβρία αναμένεται να συνεχιστεί τουλάχιστον έως τον Ιούνιο, με τη Βόρεια και τη Δυτική Ευρώπη να βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης. Παράλληλα, το φαινόμενο επεκτείνεται προς την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, με χώρες όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και η Τουρκία να φτάνουν σε κόκκινο συναγερμό, δηλαδή στο πιο σοβαρό από τα τρία στάδια ξηρασίας που μετρά το Παρατηρητήριο.

Η Ελλάδα στην πορτοκαλί και κόκκινη ζώνη

Για τη χώρα μας, η εικόνα είναι ανησυχητική. Στην Ανατολική Ελλάδα —συμπεριλαμβανομένης της Αττικής και των νησιών του Αιγαίου— ο δείκτης ξηρασίας έχει φτάσει στο στάδιο συναγερμού. Σε άλλες περιοχές, όπως η Πελοπόννησος και η Στερεά Ελλάδα, έχει σημάνει στάδιο επαγρύπνησης, που αντιστοιχεί στο πορτοκαλί χρώμα του χάρτη.

Παρά την ένδειξη αυξημένης υγρασίας για την εποχή σε ορισμένα μέρη, όπως η Ιβηρική, η Κεντρική Ιταλία και η Ελλάδα, η αστάθεια των προβλέψεων αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιδείνωσης.

Επιπτώσεις σε καλλιέργειες και μεταφορές

Η παρατεταμένη ξηρασία απειλεί βασικές γεωργικές δραστηριότητες, περιορίζει την παραγωγή ενέργειας από υδροηλεκτρικά φράγματα και δυσχεραίνει την πλοήγηση σε μεγάλους ποταμούς, όπως ο Δούναβης και ο Ρήνος, επηρεάζοντας τις εσωτερικές μεταφορές και τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Το JRC προειδοποιεί ότι, εάν οι ξηρές συνθήκες συνεχιστούν, οι επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή και την οικονομία της Ευρώπης θα είναι ιδιαίτερα αισθητές το φετινό καλοκαίρι.

Θερμή άνοιξη και ξηρή γη

Από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο, η Ευρώπη βίωσε θερμοκρασίες έως και 3°C πάνω από τον μέσο όρο, με αποτέλεσμα η υγρασία στα εδάφη να μειωθεί δραστικά — ιδίως στην ανατολική Μεσόγειο και τη βόρεια Αφρική.

Αντιθέτως, περιοχές όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Δυτική Γαλλία είχαν υψηλά επίπεδα βροχοπτώσεων, με τις πλημμύρες σε ορισμένες περιπτώσεις να προκαλούν ζημιές σε καλλιέργειες και υποδομές.

Μια ήπειρος στα άκρα

Η Ευρώπη βρίσκεται πια σε μια ανισόρροπη κλιματική πραγματικότητα, με ακραία φαινόμενα στις δύο άκρες του φάσματος — από την παρατεταμένη ξηρασία έως τις καταστροφικές βροχοπτώσεις. Το ζητούμενο είναι η άμεση ενεργοποίηση μηχανισμών προσαρμογής και η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών, πριν το κόστος γίνει μη αναστρέψιμο.

• Γεωργία
• Ευρώπη
• κτηνοτροφία
• ξηρασία
• οικοσυστήματα
• πλωτές μεταφορές
• υποδομές