Μαθήματα ευτυχίας από τον πιο ευτυχισμένο ευρωπαϊκό λαό – Όλα όσα λείπουν από την Ελλάδα

Η Δανία για έκτη συνεχόμενη χρονιά βρέθηκε στην κορυφή της λίστα ευτυχίας του ΟΗΕ, ακριβώς πίσω από τη Φινλανδία, μια χώρα που κατέχει τώρα την πρώτη θέση για επτά συνεχόμενα χρόνια.

Ίσως μπείτε στον πειρασμό να σκεφτείτε τη Δανία ως αιώνια επιλαχούσα. Αλλά αυτό θα σήμαινε ότι μάλλον δεν καταλαβαίνετε τον τρόπο σκέψης της Δανίας. Οι άνθρωποι στη Δανία έχουν έναν τρόπο να αναδιαμορφώνουν καταστάσεις που οι άλλοι μπορεί να θεωρούν μη ιδανικές.

Οι συγγραφείς Jessica Joelle Alexander και Iben Dissing Sandahl έχουν αυτή τη νοοτροπία στο βιβλίο τους, «The Danish Way of Parenting», όταν περιγράφουν τους Δανούς ως «ρεαλιστές αισιόδοξους». Με απλά λόγια, οι Δανοί διδάσκονται να επαναπλαισιώνουν τις αρνητικές καταστάσεις σε θετικές.

Για παράδειγμα, οι τίτλοι της Έκθεσης Παγκόσμιας Ευτυχίας δεν εστιάζουν στο γεγονός ότι οι Δανοί ήρθαν πάλι δεύτεροι μετά τη Φινλανδία, αλλά ότι η Δανία ήρθε πρώτη στην κατηγορία 60 ετών και άνω.

Και τα δελτία ειδήσεων δεν βασίζονται στο γεγονός ότι η Φινλανδία για άλλη μια φορά βασιλεύει, αλλά τονίζουν ότι το περιθώριο μεταξύ των δύο χωρών ήταν μικρότερο φέτος από πέρυσι.

Η Δανία πέτυχε συνολική βαθμολογία φέτος 7.586. Η Φινλανδία ήταν λίγο υψηλότερη στα 7,804. Αυτές οι βαθμολογίες υπολογίζονται κυρίως από την παγκόσμια δημοσκόπηση της Gallup, όπου περίπου 100.000 άνθρωποι σε 130 χώρες καλούνται να βαθμολογήσουν τη ζωή τους σε μια κλίμακα από το μηδέν έως το 10 –το μηδέν είναι η χειρότερη δυνατή ζωή και το 10 είναι η καλύτερη.

Στη συνέχεια, η Έκθεση Ευτυχίας ανάγει το μέσο όρο των αριθμών που δόθηκαν από τους ερωτηθέντες σε κάθε χώρα τα τελευταία τρία χρόνια. Η φετινή κατάταξη προέρχεται από δημοσκοπήσεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 2021 και 2023. Τα δεδομένα αναλύονται επίσης από το κατά κεφαλήν ΑΕΠ μιας χώρας, την κοινωνική υποστήριξη, το προσδόκιμο υγιούς ζωής, την ελευθερία, τη γενναιοδωρία και τη διαφθορά.

Εν τω μεταξύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες έπεσαν έξω από τις κορυφαίες 20 της Έκθεσης Παγκόσμιας Ευτυχίας για πρώτη φορά στα δώδεκα χρόνια της ύπαρξής τους, καταλαμβάνοντας την 23η θέση, κυρίως ως αποτέλεσμα της μείωσης του επιπέδου ικανοποίησης που εκφράζεται από άτομα ηλικίας 30 ετών και κάτω.

Όταν ρώτησα την Catarina Lachmund, ανώτερη αναλύτρια στο Ινστιτούτο Ερευνών Ευτυχίας της Δανίας, τι κάνει τη Φινλανδία πιο ευτυχισμένη από τη Δανία, απάντησε χαριτολογώντας: «Σάουνες». Η Φινλανδία διαθέτει 3 εκατομμύρια σάουνες για τον πληθυσμό των 5,5 εκατομμυρίων, συν 188.000 λίμνες και δάση που καλύπτουν το 75% της γης, σύμφωνα με το Visit Finland.

Και μετά είναι το Βόρειο Σέλας, το οποίο μπορείτε να δείτε περίπου 200 νύχτες το χρόνο από τη Λαπωνία, όπου παρεμπιπτόντως ζει ο Άγιος Βασίλης. Υπάρχουν πολλά να αρέσουν. Αλλά επιστημονικά, ο Lachmund είπε ότι οι διαφορές μεταξύ της Δανίας και της Φινλανδίας «είναι τόσο ελάχιστες που δεν μπορείς να τις επισημάνεις». Υπάρχει, άλλωστε, λόγος που η Δανία κατείχε τον τίτλο της πιο ευτυχισμένης χώρας στον κόσμο τρεις φορές στο παρελθόν.

Αυτό που έχουν κοινό τόσο η Δανία όσο και η Φινλανδία είναι ένα σύστημα πρόνοιας που, όπως μου είπε ο Lachmund, «σας επιτρέπει να αποτύχετε». Μπορεί να χάσετε τη δουλειά σας στη Δανία και να λάβετε υποστήριξη από επιδόματα ανεργίας.

Μπορείτε να αρρωστήσετε και να μην ανησυχείτε για λογαριασμό ή ποιότητα περίθαλψης. Μπορείτε να έχετε έναν ολόκληρο χρόνο άδεια εργασίας για να φροντίσετε το νεογέννητο μωρό σας και στη συνέχεια να επιστρέψετε στη δουλειά σας, χρησιμοποιώντας παιδική φροντίδα που χρηματοδοτείται κατά 75% από το κράτος.

Η εκπαίδευση είναι δωρεάν, συμπεριλαμβανομένου του πανεπιστημίου όπου οι φοιτητές λαμβάνουν μηνιαία κρατική επιχορήγηση για τα έξοδα διαβίωσης. Υπάρχουν κοινωνικές κατοικίες, δικαιώματα αμβλώσεων και συνδικάτα που είναι τόσο ισχυρά που δεν υπάρχει ανάγκη για εθνικό κατώτατο μισθό.

Η εμπιστοσύνη στις δημόσιες Αρχές μεταφράζεται σε μια κοινωνία εμπιστοσύνης. Μια εμπιστοσύνη που είναι τόσο μεγάλη, το νηπιαγωγείο στο οποίο πήγε το μικρό μου δεν είχε κλειδαριά. Όταν κοιμήθηκε ήταν έξω σε ένα καροτσάκι με οθόνη. Οι σχολικές παιδικές χαρές είναι ανοιχτές για το κοινό και τα παιδιά ηλικίας από εννέα ετών έχουν εμπιστοσύνη να επιστρέψουν μόνα τους από το σχολείο.

Η οικογένεια είναι επίσης σημαντική για τους Δανούς. Ένας 80χρονος Δανός δηλώνει στο CNN πως πιστεύει ότι αυτός είναι ο λόγος που η παλαιότερη γενιά βρέθηκε στην κορυφή στη φετινή έκθεση ευτυχίας. «Η Δανία είναι πολύ συνεκτική όσον αφορά την οικογένεια και μεταξύ των ηλικιωμένων υπάρχει μεγάλη ικανοποίηση από αυτό», μου είπε. Αυτό το αίσθημα ομαδικότητας είναι μέρος της έννοιας του hygge -που μπορεί να οριστεί ως άτυπος χρόνος μαζί με τα άτομα που αγαπάτε.

Μια άλλη δανική λέξη για να περιγράψει μια παρόμοια έννοια είναι fælles. Μεταφράζεται απευθείας ως «κοινόχρηστο», περιλαμβάνει την ιδέα της συναδέλφωσης και απαντάται με άλλα λόγια όπως το fællesspisning, μια πρωτοβουλία «να φάμε μαζί ως κοινότητα» και fællessang, «κοινοτικό τραγούδι».

Αυτές είναι υπέροχες, αυθεντικές δανικές ιδέες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι Δανοί πιστεύουν ότι θα πρέπει να κερδίσουν την πρώτη θέση στην Έκθεση Παγκόσμιας Ευτυχίας -ακόμη κι αν είχαν 3 εκατομμύρια σάουνες. Να κάτι άλλο που πρέπει να ξέρετε για τους Δανούς: Αυτοκαταφρονούν κατά βάθος, περίφημα. Συμμορφώνονται στωικά σε έναν άρρητο κοινωνικό κώδικα που ονομάζεται Jante Law -μια έννοια που τηρείται σε όλη τη Σκανδιναβία στην πραγματικότητα- που αποθαρρύνει τα άτομα από το να σκέφτονται υπερβολικά τον εαυτό τους.

Η υποτίμηση, η σεμνότητα -ακόμη και μια ορισμένη συμμόρφωση- γιορτάζονται. Αυτό ισχύει και για τις εθνικές φιλοδοξίες. Οι Δανοί δεν χρειάζονται σκορ για να δείξουν ότι τα πάνε καλά, το ξέρουν ήδη. Γιατί να τρίβουν τις μύτες των γειτόνων τους;

Στην Έκθεση Παγκόσμιας Ευτυχίας η Δανία χαρακτηρίστηκε η πιο ευτυχισμένη χώρα το 2012, το 2013 και το 2016 -και θα μπορούσε κάλλιστα να διεκδικήσει την πρώτη θέση ξανά κάποια μέρα. Αλλά μέχρι τότε, επιτρέψτε μου να σας παρουσιάσω ένα άλλο κομμάτι βαθιά δανέζικης ιδέας. Έχει να κάνει με τη λέξη pyt, (προφέρεται pid), την οποία επέλεξαν οι λεξικογράφοι πριν από μερικά χρόνια ως την αγαπημένη λέξη της Δανίας.

Μια κατά προσέγγιση αγγλική μετάφραση θα μπορούσε να είναι, «δεν πειράζει, πράγματα συμβαίνουν», ίσως και απλώς μια ένδειξη μειδιάματος. Είναι κάπως ανάλογο με την έννοια που οι αγγλόφωνοι αναφέρουν ως «νερό από την πλάτη μιας πάπιας». Επιτρέπει στους Δανούς να αποδεχτούν μια κατάσταση, όπως τον να έρθουν στη δεύτερη θέση χωρίς να εκνευριστούν πολύ γι’ αυτό.

• Δανία
• ευτυχία
• ΟΗΕ